Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландия саясаткері
Northern Irish politician
Алекс Маски (8 қаңтар 1952 жылы туған) – Солтүстік Ирландияның бұрынғы саясаткері, 2020 жылдан 2024 жылға дейін Солтүстік Ирландия Ассамблеясының спикері қызметін атқарды және 2002 жылдан 2003 жылға дейін Белфаст қаласының лорд-мэрі болған «Синн Фэйн» партиясының алғашқы өкілі болды. Ол екі рет Белфаст Батысы және Белфаст Оңтүстігінен халық депутаты болып сайланды. 2024 жылдың басында ол «бірінші қатардағы саясаттан» кетіп зейнеткерлікке шықты деген хабар бар.
Alex Maskey (born 8 January 1952) is a former Northern Irish politician who served as Speaker of the Northern Ireland Assembly from 2020 to 2024 and was the first member of Sinn Féin to serve as Lord Mayor of Belfast from 2002 to 2003. He was also an MLA for Belfast West for two periods, and also for Belfast South. He reportedly retired "from frontline politics" in early 2024.
Саяси мансап
Маски 1982 жылғы Ассамблея сайлауында Батыс Белфасттан сәтсіз өтті. 1983 жылдың маусым айында Маски қосымша сайлауда жеңіске жетіп, 1920 жылдан бері Белфаст қалалық кеңесіне сайланған «Шинн Фейн» партиясының алғашқы өкілі болды. Ол алғашқы кеңес отырысына кіргенде, оны ықылымды ұшырады, ал юнионист кеңесшілер оның алғашқы сөзін ирланд тілінде сөйлеуге тырысқанда аяқтарын тоққылап, айқайлады. 1996 жылы Маски Белфаст Батыс сайлау округінен Солтүстік Ирландия Бейбітшілік форумына сайланды, бірақ «Шинн Фейн» партиясының дауыс беруден бас тарту саясатына сәйкес форумға қатыспады. Екі жылдан кейін ол Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайланды, бұл жолы «Шинн Фейн» бойкот жасамады. Маскидің саяси беделінің артуы оны 2001 жылғы жалпы сайлауда «Шинн Фейн» партиясының әлсіз сайлау округтерінің бірінде дауыстау базасын кеңейту стратегиясының бөлігі ретінде Белфаст Оңтүстік сайлау округінде бақ сынауға итермеледі. Сол күні өткен жергілікті сайлауда ол Оңтүстік Белфасттың Лаганбанк ауданына ауысып, сол жерден мандат алды. 2002 жылы Маски Белфаст қаласының лорд-мэрі болып қызмет еткен тұңғыш республикашыл болды. 2002 жылдың шілдесінде лорд-мэр ретінде бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан британдық сарбаздарға гүл шоғын қойғаны үшін ол көпшіліктің мақтауына ие болды. Алайда ол негізгі еске алу рәсіміне қатысудан бас тартты, бұл «Сомма шайқасының әскери еске алу рәсімі» екенін мәлімдеді. Ол кеңсесінде Ұлыбританияның «Юнион Джек» және Ирландияның үш түстік туын қатар ілді. 2003 жылғы Ассамблея сайлауында Маски Оңтүстік Белфастта тағы да сайланды және «Шинн Фейн» партиясының сол жердегі алғашқы мандатын жеңіп алды, дауыс үлесі айтарлықтай өсті. Ол 2005 жылғы жалпы сайлауда сол атаумен жүретін Парламенттің төменгі палатасының мандатына таласты, бірақ Ассамблея сайлауымен салыстырғанда дауыс үлесі төмендеп, Социал-демократиялық және лейбористік партияның үміткері Аласдер МакДоннеллден жеңілді. 2007 жылдың 23 сәуірінде ол қайта құрылған Солтүстік Ирландия Полициялық кеңесіне «Шинн Фейн» партиясынан кіретін үш мүшеден бірі болып тағайындалды. Маски 2010 жылдың қазан айында «Шинн Фейн» партиясының екі орынды біріктіру саясатының аясында Белфаст қалалық кеңесінен кетті.
Maskey stood unsuccessfully in West Belfast in the 1982 Assembly Election. In June 1983, Maskey won a by election and became the first member of Sinn Féin to be elected to Belfast City Council since the 1920s. He was greeted with boos and jeers when he entered the chamber for his first council meeting, and unionist councillors started stamping their feet and screaming when he attempted to deliver his maiden speech in Irish. was killed. In 1996 Maskey was elected to the Northern Ireland Peace Forum for the Belfast West constituency but did not attend the Forum in accordance with Sinn Féin's policy of abstentionism. Two years later he was elected to the Northern Ireland Assembly, which on this occasion Sinn Féin did not boycott. Maskey's growing political profile led him to contest the Belfast South constituency in the 2001 general election as part of Sinn Féin's strategy of building up their vote in one of their weaker constituencies. In the local elections held on the same day he switched to the Laganbank area of South Belfast and won a seat there. In 2002 Maskey became the first ever republican to serve as Lord Mayor of Belfast. Maskey garnered general praise when as part of his duties as Lord Mayor in July 2002 he laid a wreath in memorial of British soldiers who died in the First World War. However he declined to attend the main memorial ceremony, stating that it was "the military commemoration of the Battle of the Somme". In his office he flew the UK's Union Jack and the Irish tricolour side by side. In the 2003 Assembly election Maskey stood in South Belfast again and won Sinn Féin's first seat there with a boost in the vote share. He contested the same named House of Commons seat in the 2005 general election with the vote share down on the Assembly elections, losing to the Social Democratic and Labour Party candidate, Alasdair McDonnell. On 23 April 2007, he was announced as one of three Sinn Féin members who would sit on the re vamped Northern Ireland Policing Board. Maskey resigned from Belfast City Council in October 2010, as part of Sinn Féin's policy of abolishing double jobbing.
Спикерлік
Стормонтта Солтүстік Ирландия Ассамблеясының қайта құрылуымен, Маски 2020 жылдың 11 қаңтарында спикер болып сайланды. 2021 жылдың 23 қыркүйегінде ол 2022 жылғы Ассамблея сайлауында қайта сайлауға түспейтінін хабарлады. Sinn Féin партияларына жолдаған хатында ол қауымдастықтарды өкілдік етудің "зор құрмет" болғанын айтып, "келесі парламент сайлауына дейін тағы көп жұмыс жасау керек, мен сол уақытқа дейін соған назар аударым" деп қосты. Партия жетекшісі және Бірінші вице-премьер Мишель О'Нилл Маскидің "Ассамблеяда, Белфаст қалалық кеңесінде және жергілікті деңгейде қауымдастықтардың құқықтары үшін күрескен батыл жақтас" болғанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ, "Маски сотсыз тұтқындалды, британдық мемлекеттік күштер мен олардың адал қолдаушылары тарапынан үздіксіз қауіп-қатерлерге және шабуылдарға ұшырады, үйіндегі шабуылдан мүгедек болып қалды" деді. 2022 жылғы сайлаудан кейін депутат болмаса да, ол DUP жаңа спикерді сайлауға қатысудан бас тартқандықтан спикер қызметін атқаруын жалғастырды. 2024 жылдың басында спикер лауазымынан кеткеннен кейін ол "бірінші қатардағы саясаттан зейнетке шықты" деген хабар тарады.
With the restoration of the Northern Ireland Assembly at Stormont, Maskey was elected Speaker on 11 January 2020. On 23 September 2021, he announced that he would not seek re election at the 2022 Assembly election. In a letter to Sinn Féin parties, he said it had been an "honour" to represent communities, adding "There is a lot of work left to do before the next assembly election and that is where my focus will be until then." In response, party leader and Deputy First Minister Michelle O'Neill said Maskey had been "a ferocious champion of the rights of communities within the Assembly, in Belfast City Council and on the ground". She added that he "was imprisoned without trial, faced down sustained threats and attacks by British state forces and their loyalist surrogates and was almost killed in an attack at his home which left him with permanent injuries." He continued to serve as speaker despite not being an MLA following the 2022 election because the DUP refused to participate in the election of a new speaker. After leaving the post of speaker, in early 2024, he reportedly "retire[d] from frontline politics".
Жеке өмір
Маски мен оның әйелі Лиз МакКи 1981 жылдан бері үйленген. Олардың екі ұлы бар. 2005 жылдың 25 желтоқсанында Маски отбасымен бірге болғанда жүрек талмасы болды. Бірнеше аптадан кейін ол BBC Radio Ulster радиосында өз денсаулығы туралы сөйледі.
Maskey and his wife, Liz McKee have been married since 1981. They have two sons. On 25 December 2005, Maskey suffered a heart attack while with his family. Several weeks later he appeared on BBC Radio Ulster to talk about his health.