Кіріспе

Пуари (сондай-ақ Пуарари деп те аталады) – Папуа-Жаңа Гвинеяның Энга провинциясының Кандеп ауданында, әсіресе оңтүстік-орталық таулы аймақтарда бастау алатын өзен. Пуари өзені Голф провинциясы арқылы Папуа шығанағына құяды және су жинау алабына ие. Бұл өзен Папуа-Жаңа Гвинеядағы үшінші ең үлкен өзен болып табылады. Су ағыны жыл бойы өзгеріп тұрады, дельтада орташа мөлшері шамамен құрайды.

Тарих

Өзеннің бастауы 1930 жылы Майкл Лихи және Майкл Дуйермен суреттелді.

География

Оны негізінен Каугел, Эраве, Лай, Туа және Пио өзендерімен суландырылады. Ол Каримуи тауының оңтүстігінде Туа және Пио өзендерінің қосылған жерінен басталады, онда жағалауға жақын жазықтар мен дельтаға құя бермес бұрын, әдемі шатқал арқылы ағып өтеді. Өзен Папуа шығанағының суларынан үлкен қашықтықта толқынданады. Пурари таулардан келген шөгінділерден пайда болған қалың сазды қоңыр түсті, және жергілікті жауын-шашынға байланысты су деңгейі үнемі көтеріліп, төмендейді.

Дельта

Пуари дельтасы Папуа шығанағымен шектесетін көптеген ірі дельталық кешендердің бірі болып табылады. Флай, Кикори және тағы да көптеген өзендермен бірге Пуари өзені Папуа - Жаңа Гвинеяның батыс және орталық таулы аймағын кесіп өтеді. Бұл өзендердің жоғарғы ағысы Вильгельм тауына дейін жететін биік таулы жерде орналасқан, ал тік құлпыратын жартастар кең дельталық жазыққа құяды. Пуари бассейніндегі орташа жылдық жауын-шашын мөлшері дельтадағы жылдық орташа су ағынының шамамен 88,6 млн м3 құрауына себеп болады, бұл дельтаға жыл сайын 88.6 миллион м3 шөгінді әкеледі (Pickup 1980; осы том). Бұл түсімдер әлемдік маңызы бар ірі дельталық кешенді құруға қажетті материалды қамтамасыз етеді.

Биологиялық әртүрлілік

Жалпы аудан тығыз тропикалық орман, онда жауын-шашын көп және құстар өте көп.

Экономика

Өзен бойында әртүрлі жерлерде шағын адамдар тұрады, көбінесе қарапайым шаруашылықпен айналысатын ауылдар. Уабодан бастап өзен бойымен қазылған қайықтарды көруге болады, бірақ жағалауға жақындағанша халық тым сирек, онда бірнеше ауылға кездесесіз.

Су электр станциясы

Папуа-Жаңа Гвинея және Квинсленд үкіметтері Пурари (Вабо бөгеті) негізіндегі жаңартылатын гидроэлектр энергиясы жобасын дамытуға қолдау көрсету мақсатында ПНГ Энергиялық Дамулар ЖШҚ (PNG EDL) және Origin Energy (Origin) компанияларымен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.