Таза қаласы: Марокконың солтүстігіндегі тарихы терең, сауда орталығы. 2019 ж. халық саны 148,406. Географиясы, Микнаса тайпалары және Альморавидтер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таза (تازة) – Марокконың солтүстігіндегі Риф таулары мен Орта Атлас таулары арасындағы сарыққа орналасқан қала. Ол Фестен шығысқа қарай 120 шақырым, ал Әл-Хосеймадан оңтүстікке қарай 150 шақырым қашықтықта жатыр. 2019 жылғы Марокко халық санағы бойынша, қала халқы 148 406 адамды құрады. Кем дегенде 20 ғасырдың басына дейін Таза, Фес пен Алжир шекарасы арасындағы маңызды сауда орталығы болып келді. «Таза» атауы «тизи» (тамаз тілінде – таулар арасындағы төбе) сөзінен шыққан болуы мүмкін, себебі қала сондай жерде тұр. Тазаға алғашқы қоныстанғандар – Микнаса тайпасы болды, олар қалаға өздерінің атын берді: Микнаса Таза, бұл қазіргі Мекнес қаласына (тағы бір Микнаса қонысы) ұқсас. 1074 жылы қаланы әлморавидтер басып алды, ал 1132 жылы олардың орнына әлмохадтар келді. 1248 жылы Таза мариндердің қолына түсті. Таза қазіргі Марокконы жаулауға тырысқан алжирлік түріктердің жолын кесті, бірақ 1914 жылы француздықтардың билігіне қарады. Ескі қалада бербер ескерткіштері, мешіттер және 14 ғасырда салынған медресе (Құран мектебі) бар. 1982 жылы қала халқы 77 216 адамды құрады.
Taza (تازة) is a city in northern Morocco occupying the corridor between the Rif mountains and Middle Atlas mountains, about 120 km east of Fez and 150 km south of Al Hoceima. It recorded a population of 148,406 in the 2019 Moroccan census Up to at least the early 20th century, Taza was a considerable trading centre on the route between Fez and the Algerian frontier. Taza as a toponym could be derivative from Tizi (Tamazight for a hill that lies between mountains) which is where it stands up. Taza was first settled by Miknasa tribesmen, who gave it its name: Miknasa Taza, similar to Miknasa al Zeitoun (present day Meknes, another Miknasa settlement). The Almoravid empire took over Taza in 1074. They were replaced by the Almohad empire in 1132. In 1248 the city was captured by the Marinids. Although Taza barred the route of the Turks from Algiers seeking conquest in what is now Morocco, it fell to the French in 1914. The old town has Berber monuments, mosques, and a 14th century madrasa (Koranic school). Population in 1982 stood at 77,216.
География
Таза Марокконың солтүстік-орталық бөлігінде, Риф аймағының оңтүстігінде, тау тізбегінің сыртындағы тар жазықта орналасқан. Қала бұрынғы екі жеке қаладан тұрады, олар таулы аңғарға қарап тұрған екі бөлек террасада салынған. Ескі Таза қаласы теңіз деңгейінен 585 метр биіктікте орналасқан және бекіністермен қоршалған; 1920 жылы француздар салған жаңа қала 1460 метр биіктіктегі құнарлы жазықта орналасқан. Қазба жұмыстарынан табылған қалдықтар бұл аймақтағы үңгірлердің Палеолит дәуірінде мекенделгенін көрсетеді. Мароккодағы ең маңызды үңгірлердің бірі – Рхар-Шара Тазаға жақын жерде орналасқан. Бұл үңгірдің ұзындығы 7,6 шақырымнан асады. Қала Риф таулары мен Орта Атлас тауларының қосылған жеріндегі «Таза асуы» деп аталатын тау өткелінде орналасқан. Осы өткел арқылы Африканың солтүстік-батыс жағалауындағы Атлантика теңізінің жазығына қарай бірінен соң бірі басқыншылар толқындары жылжыған.
Taza is located in north central Morocco, in the south of the Rif region right outside the mountain range on a narrow plain. The city is composed of two formerly separate towns built on separate terraces overlooking a mountain valley. The old Taza town is at an elevation of 1,919 feet (585 m) above sea level and is surrounded by fortifications; the newer town, established by the French in 1920, is located in a fertile plain at an elevation of 1,460 feet (445 m). Fossil remains indicate that caves in the area were inhabited as early as the Paleolithic Period. One of the most important caves in Morocco, Rhar Chara, is close to Taza. This cave is over 7.6 kilometres long. The city is located in a mountain pass known as the "Taza Gap", where the Rif mountains and the Middle Atlas range come together. Through this pass successive waves of invaders moved westward onto the Atlantic coastal plains of north western Africa.
Климат
Көпен-Гейгер климаттық жіктеу жүйесі оның климатын ыстық жазғы Жерорта теңізі (Csa) климаты деп жіктейді. Атлас таулары бойында орналасқан Таза қаласының климаты маусымдық сипатқа ие, қысында салқын, ал жазында ыстық болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері 900 мм-ге дейін жетеді. Таза қаласында тіркелген ең жоғары температура 2021 жылдың 23 шілдесінде тіркелді.
The Köppen Geiger climate classification system classifies its climate as hot summer Mediterranean (Csa). Located along the Atlas Mountains, Taza has a seasonal climate, shifting from cool in winter to hot days in summer. Rainfall can reach up to 900 mm per year. The highest temperature ever registered in Taza was , on July 23, 2021.
Көрікті жерлер
Қаланың ең танымал тарихи ескерткіші – Тазаның Ұлы мешіті, Альмохад және Маринид дәуірлеріндегі марокколық сәулеттің маңызды бір бөлігі. Ескі қаланың басты көшесі астық базары және сауда орындарымен (сабалармен) көтеріңкі, онда тоқу өнімдері, кілемдер, әшекейлер және басқа да тауарлар сатылады. Көше Ал-Андалус мешіті орналасқан алаңда аяқталады, ол сонымен қатар шеру алаңы ретінде де қолданылады. Мешіттің 14 ғасырда салынған минареті негізінен жоғары қарай кеңейеді. Баб ел Кебур көшесі жабық базар – Киссарияны кесіп өтеді, содан кейін Базар мешітіне жетеді, онда ол Тазаға кіретін басты қақпа – Баб Джамаамен қосылады. Оңтүстікке қарай, Баб-эль-Рихтің (Жел қақпасы) қарсы жағында, 16 ғасырдан бері сақталған бекініс касбаны қоршап тұрады. Тазаның қала қабырғалары 12 ғасырда салынған және кейіннен бірнеше рет кеңейтілген. 16 ғасырда Сади әмірі Ахмет әл-Мансур оларды 26 метрлік (85 фут) негізі бар қорғанмен жабдықтады. Темір торы бар қақпа және террасалы төбелері бар казематтар еуропалық әскери сәулеттің ықпалынан көрінеді.
The city's most famous historic monument is the Great Mosque of Taza, an important piece of Moroccan architecture from the Almohad and Marinid periods. The old town's main thoroughfare is enlivened by the Grain Market and the Souks where wickerwork, tapestries, jewellery and other goods are sold. The road terminates at a square doubling as a parade ground which sports the Al Andalous Mosque. The Mosque's minaret, constructed in the 14th century, is wider at the top than at its base. Bab el Qebbour Street crosses the Kissaria (covered marketplace), then leads on to the Market Mosque where it meets up with Bab Jamaa gate, the main point of entry of Taza. Somewhat further south, across from Bab el Rih, the Wind Gate, a bastion dating from the 16th century closes the ring around the kasbah. Taza's city walls, raised in the 12th century and frequently enlarged on later occasions were equipped with a Borj or fortified tower 26 metres (85 ft) wide at the base by the Saadian sultan Ahmed el Mansour in the 16th century. The gate with an iron grate and the casemates with terraced roofs are clearly influenced by European military architecture.
Топология
Аумақтың топографиясы қаланың таралу үлгісін қалыптастырды. Жоғарыдан қарағанда қала "Т" әрпіндей көрінеді. Оның бастауы Таза төбесінде, ал солтүстікке қарай созылып, Уэд Ларба өзенінің арнасына жетеді. Қалалық құрылыстар Фес пен Оуджа арасындағы N6 тас жолы бойымен шығысқа және батысқа қарай кеңейген. Тәуелсіздік алған кезде қала жоғары Тазадағы Мединадан және "No Adrar Illouz" деп аталатын төбеде орналасқан еуропалық ауданнан тұрды. Халық бұл жерді көбінесе "Драа Луз" деп атайды. Бұл аймақ қаланың орталығына айналды, содан кейін бірнеше шақырым төмендегі станция аймағы пайда болды. Келесі жылдары (60-шы, 70-ші жылдары) қала орталығы мен теміржол станциясының арасында (Бит-Гулем, Орида, Бин-Жради) жаңа аудандар құрылды. 80-ші жылдары тағы да бірнеше аудандар бой көтерді, әсіресе қаланың солтүстігінде (Массира Аль-Кудс және басқалары), қазір кеңейтіліп, дамыған аймақтарға айналды. Бұл кеңейтілген аудандардың мақсаты – шалапқалған үйлерді жою еді. Бұл жоба сәтті аяқталды, 1986 жылдан бастап қала шалапқалған үйлерден тазаланған қала деп жарияланды. Сұраныс соншалықты күшті болды, Massira II сияқты аудандар вилла стилінде салынды. 90-шы жылдар Таза төбесіндегі орталық өсінің қала құрылысына енуінің бастауы болды. Бұл 6-7 қабаттан тұратын ғимараттар, муниципалитет, алаң, азаматтық қорғау қызметі, Ибн Баджа ауруханасы, жоғары мектеп және колледж сияқты қоғамдық нысандардың арасында стратегиялық маңызға ие. Сонымен қатар, бұл ғимараттар жүз метрлік биік жартастың төменгі жағында орналасқан. Бұл аймақ сондай-ақ, қала сыртындағы Кессу Медда, Фриуато және Хай Шухада (соңғы үш онжылдықта дамыған) аудандарына жақын орналасқан. Соңғы кезде бұл аймақ өзгеріске ұшырап, қаланың биіктігінен әдемі көрініс ашылуда. Қазіргі жоспарлау жұмыстары Фес бағытындағы тас жолға бірнеше шақырымға дейін созылып, арасында R508 тас жолына (Тайнаст маңында) жетеді. Даму жоспары Таза Батыс (ақ көпірде) пен Таза төбесін тікелей байланыстыруды көздейді.
The topology of the area has imposed a pattern of urban spread. Viewed from above, the city takes the form of a "T". It has its root in Taza high and stretches north to reach the bed of the Oued Larbaâ. Since the urban stretches east and west along the N6 between Fez and Oujda. At the dawn of independence, the city consisted of the Medina High Taza, the European district occupying a hill called "No Adrar Illouz. People usually pronounce Draâ louz. This area became the center of town, and finally the station area a few kilometers below. During the following years (60s, 70s) districts have emerged, midway between downtown and the train station (Bit Goulem, Ourida, Bin Jradi). During the 80s, other districts make their appearance, especially north of the city (and Massira Al Quds), extended and developed areas today. The goal of this extension was the slum clearance. It was a success, since 1986 the city was declared a city without slums. The craze is such that sections like (Massira II) are villa style. The 90s marked the beginning of the urbanization of the axis center Taza above. These are buildings with 6 or 7 floors occupying a strategic content between public facilities (municipality, space, civil protection, hospital ibn baja, high school and college ) and on the other hand, it is down the high rock a hundred yards. This area is also adjacent to the uptown Qessou meddah, Friouato and Hay Shuhada (developed throughout the last three decades). More recently this area continues to morph and promises a beautiful view from the heights of the city. The planning now also spread on the road to Fez for several kilometers to reach the intermittently R508 (about Tainast). The development plan provides a direct link between Taza West (at the "white bridge") and Taza high.