Кіріспе

Беринг бұғазындағы арал (Фейрвей Рок) (Census block 1047, Nome, Alaska) – Диомед аралдарының оңтүстік-шығысында және Алясканың Уэльс принсі мүйісінің батысында орналасқан, көбінесе тік жартасты беттері бар шағын арал. АҚШ штаты Алясканың бөлігі болып табылатын аралдың ауданы 0,3 км². Беринг бұғазы аймағындағы инуиттерге ежелгі заманнан бері белгілі болған Фейрвей аймағын 1778 жылы Джеймс Кук сипаттап, 1826 жылы Фредерик Бичи оған ат қойған. Аралда тұрғындар жоқ, бірақ ол теңіз құстарының ұялау орны болып табылады, әсіресе, қанаттылардың ең кішкентай және тоқылдақ түрлерінің көптеп кездесуі жергілікті халықтарды жұмыртқа жинауға итермелейді. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1960-шы жылдардан 1990-шы жылдарға дейін аралға радиоизотоптық термоэлектр генераторымен қуатталатын қоршаған ортаны бақылау құралдарын орналастырды.

География

Қазіргі Фэрвей Рок деп аталатын гранит массасы, жақын маңдағы Диомед аралдары сияқты, бұрынғы мұз басу дәуірінің қалдығы болып табылады. Фэрвей Рок Кіші Диомед аралының оңтүстік-шығысынан және Уэльс принці мүйісінің батысынан орналасқан. Аралдың ұзындығы шамамен белгілі бір мәннен басқа мәнге дейін ауыспалы түрде хабарланады. Жанама тік жартастарының арқасында, ол қосымша теңіз қаупін тудырмайды. Фэрвей Рок маңындағы Беринг бұғазы салыстырмалы түрде жақын тереңдікте – шамамен белгілі бір мәнге дейін – және океанографиялық кесінділер аралдың бұғаздың ағым жылдамдығының ең төмен нүктесіне жақын екенін көрсетеді. Фэрвей Роктан солтүстікке қарайғы теңіз ағымдары кейде Фон Карман вихрь көшесінің пайда болуын көрсететін нақты жүйе мысалы ретінде зерттеледі. Фэрвей Рок Аляска штатының Ном санау ауданында және Аляска Балық және ойыншылық департаментінің 22E жануарларды сақтау бөлімшесінде жатыр. Ол Inalik Native Corporation-ға тиесілі. Фэрвей Рок АҚШ Геологиялық қызметінің топографиялық карталарында Теллер квадратында көрсетілген.

Флора мен фауна

Аралдың тік жарлары көптеген көшпенді құстарға пана болып табылады. Мыңдаған жылдар бойы осы аймақта өмір сүрген жергілікті халықтар көктемде құс жұмыртқаларын жинау үшін аралға келеді, және бұл 1990 жылдарға дейін де жалғасып келді. Аралда шамамен 35 000 теңіз құсынан тұратын көбею ошағы бар, оның ішінде 25 000-ға жуық кішкентай тупик және тоқылған тупиктер бар. 1960 жылғы мәліметтерде Кіші Диомедте тұратын эскимостар Фэрвей-Роктағы глаукус шаянының (Larus hyperboreus) колониясы Кіші Диомедтегіден гөрі үлкен екенін хабарлаған. Стеллер теңіз арыстандары да Фэрвей-Рокта көбейе алады.

Радиоизотоптық термоэлектр генераторы

1966 жылғы 11 тамызда АҚШ Әскери-теңіз күштері "қоршаған ортаны зерттеу құралдарын қуаттандыру" мақсатымен Фэрвей-Рок тасына стронциймен жұмыс істейтін радиоизотоптық термоэлектр генераторын (RTG) орналастырды. Осы кезде командир Джон С. Ледукс NavFac-тың жағалаудағы ядролық қуат бағдарламасын басқарды, онда 200-ден астам даярланған маман тек бір қуат стансасын басқарып отырды. Жақын арада жаңа NavFac басшысы қызметке келсе, Ледукс командирі бағдарламаның басқа да қолданыс аймақтары болмаса, тоқтатылуы мүмкін деп қауіптенді. Ледукс өзінің естеліктерінде: "Жақсы маркетологтар сияқты, біз қолданыстағы мүмкіндіктердің каталогын жасап, оны барлық Әскери-теңіз күштерінің бөлімдеріне жібердік" деп жазды. Жобаны аяқтауға барлығы 10 күн жұмсалды, және ол "қандай да бір қаржылық немесе құжаттамалық рәсімдерсіз, көбінесе телефон арқылы және жеке кездесулер арқылы жүзеге асырылды". Ледукс командирі осылайша, көптеген әскери және бейәскери ұйымдарды қатыстыратын жобаның осыншалықты қысқа мерзімде орындалуына таң қалды. Аляска штатындағы Форт-Уэйнрайттан үш RTG Вашингтон штатындағы Ханфорд ядролық резерватындағы Ричленд жинақтау орталығына жойылу үшін тасымалданды.