Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Буния – Конго Демократиялық Республикасының (КДР) Итури провинциясының астанасы. Бұл қала бұрынғы Ориенталь провинциясының құрамында болған, ол провинция таратылғанға дейін. Қала Альбертин жарылысындағы Альберт көлінен батысқа қарай және Итури ылғалды орманынан шығысқа қарай орналасқан. Буния Ленду және Хема тайпалары арасындағы Итури қақтығысының орталығы болып табылады. Екінші Конго соғысында қала мен ауданында көптеген шайқастар болды, осы қақтығыстан көптеген бейбіт азаматтар қаза тапты, сондай-ақ отаршылдар мен Уганда күштері арасындағы ұрыстар орын алды. Осының салдарынан, қала Африкадағы Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) ең ірі бейбітшілік сақтау күштерінің бірінің базасы және Солтүстік-Шығыс КДР-дегі штаб-пәтеріне айналды. Аймақтың табиғи ресурстарына алтын кен орындары жатады, олар үшін әскери топтар мен шетелдік күштер күресіп келеді.
Bunia is the capital city of Ituri Province in the Democratic Republic of the Congo (DRC). It was part of the Orientale Province until that province's dissolution. It lies at an elevation of on a plateau about west of Lake Albert in the Albertine Rift, and about east of the Ituri Rainforest. The city is at the center of the Ituri conflict between the Lendu and Hema. In the Second Congo War the city and district were the scene of much fighting and many civilian deaths from this conflict, and related clashes between militias and Uganda based forces. Consequently, the city is the base of one of the largest United Nations peace keeping forces in Africa, and its headquarters in northeastern DRC. The area's natural resources include gold mines over which militias and foreign forces have been fighting.
Климат
Буньяда тропикалық жаңбырлы орман климаты (Köppen Af) басым, жыл бойы жылы, ылғалды және жаңбырлы жағдайлар сақталады. Желтоқсан мен ақпан айларында жауын-шашын күрт азаяды, бірақ бұл айларда да орташа жаңбыр мөлшері жоғары болады. Жылдың қалған уақытында жауын-шашын өте көп, тоғыз ай бойы мол жаңбыр жауады.
Bunia has a tropical rainforest climate (Köppen Af) with warm, humid and wet conditions prevailing year round. Although rainfall is reduced substantially between December and February, those months still average over of rain. For the rest of the year, rainfall is very heavy with over for nine months of the year.
Көлік
Конго Демократиялық Республикасының солтүстік-шығысын батыста Кисанганимен, оңтүстікте Бутембо мен Гомамен байланыстыратын негізгі топырақ жолдары Буния арқылы өтеді, бірақ олар тозығы жетіп, әсіресе жиі жаңбырдан кейін жүріп өтуге дерлік мүмкін емес. Буния Уганда шекарасынан, Альберт көлі бойымен ғана орналасқан, бірақ Ұлы Рифт аңғары арқылы ең жақын Уганда қалалары – Торо мен Форт Порталға дейін жол байланысы жоқ. Оның орнына солтүстік-шығысқа қарай созылатын топырақ жол көлдің солтүстігіндегі Аруа мен Гул қалаларына жетеді. Соғыс бұл маршрутты қолдануға жарамсыз еткенге дейін, бұл Конго және Уганда арасындағы, сондай-ақ Конго мен Оңтүстік Суданның Джуба қаласы арасындағы басты сауда жолы болды. Буния трансшекаралық және ішкі сауда үшін маңызды сауда орталығы болып табылды. Лагос-Момбаса тас жолының жоспарланған бағыты Бунияның оңтүстігінен өтеді, бұл оның сауда орталығы ретіндегі әлеуетін көрсетеді, бірақ бұл халықаралық тас жол Конго Демократиялық Республикасы арқылы қолданылатын жол ретінде әлі де құрылмаған. Буния Альберт көліндегі Касеньи портына Богоро арқылы топырақ жолмен байланысты, ол Ұлы Рифт аңғарының батыс беткейінен 600 метрлік әсем, бірақ қауіпті құлауға ие. Касеньиде кемелермен көлік қатынасы көлдің солтүстік жағындағы Махаги портымен, ал Альберт көлінің шығыс жағалауындағы Бутиаба және Нтороко (Уганда тарапы) және Альберт Ниліндегі Паквачпен байланысады. Жолдардың нашарлығы мен теміржол көлігінің толыққанды жоқтығын ескеретін болсақ, Буния әуежайының маңызы зор.
The main dirt highways connecting north eastern DR Congo with Kisangani to the west and Butembo and Goma to the south pass through Bunia, but have fallen into disrepair and are virtually impassable, especially after the frequent rains. Bunia is only from the Ugandan border running down Lake Albert, but there are no road connections across the Great Rift Valley to the closest Ugandan towns of Toro and Fort Portal. Instead a dirt highway going north east reaches Arua and Gulu north of the lake. Before the war made the route impassable, this was the chief trade route between the DRC and Uganda, as well between the DRC and Juba in South Sudan, and Bunia was an important market city, for cross border trade as well as internal trade. The supposed route of the Lagos Mombasa Highway passes just to the south of Bunia, emphasising its potential as a centre of trade, but that transnational highway does not exist as a viable route through the DRC. Bunia is linked to the small port of Kasenyi on Lake Albert by a dirt track via Bogoro, which has a spectacular and dangerous 600 metre descent of the western escarpment of the Great Rift Valley. Kasenyi has a jetty from which boat transport can link with Mahagi Port at the north end of the lake, and with Butiaba and Ntoroko on the Eastern Lake Albert Shore (Ugandan side) and Pakwach on the Albert Nile. Given the poor state of the roads, and the total lack of railway transport, Bunia Airport is of prime importance.
Демография
2020-2025 жылдар аралығында Африка құрлығындағы ең жылдам дамитын сегізінші қала болып, 5,63% өсім көрсетуі күтілуде.
Projected to be the eighth fastest growing city on the African continent between 2020 and 2025, with a 5.63% growth.
Басқа ерекшеліктері
Хойо тауы Бунияның оңтүстік-батысында орналасқан. Шари өзені қаланың солтүстік-батыс жағымен ағып өтеді. Итури өзені Буниядан шамамен 35 км батысқа қарай ағып өтеді. Шари мен Итури өзендерінің қосылған жері Бунияның оңтүстік-оңтүстік-батысында шамамен орналасқан. Буния экватордың солтүстігінде орналасқан болса да, қала 2006 жылы BBC телеарнасының "Экватор" атты саяхат деректі фильмінде көрсетілді, себебі Конго Демократиялық Республикасының шығысындағы экваторға жақын жерлердің ішінде телеарна тобының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге болатын сирек орындардың бірі болды, мұны үлкен БҰҰ бейбіт сақшы күштерінің болуымен қамтамасыз етті.
Mount Hoyo is south west of Bunia. The Shari River flows along the northwestern outskirts of the city. The Ituri River flows around 35 km west of Bunia. The confluence of the Shari and Ituri is about south southwest of Bunia. Although Bunia is about north of the Equator, the city was featured in the BBC television travel documentary Equator made in 2006, since it was one of the few places near the Equator in eastern DRC where the safety of the TV crew could be assured, by the presence of the large UN peace keeping force.
Жоғары білім
Бюнияда бірнеше университет бар, олардың ең ірісі – Буния университеті (UNIBU), ал одан кейін жекеменшік Университет Шаллом де Бюния (USB) орналасқан. Осы университетте Буниядағы ең үлкен кітапхана бар (шамамен 40,000 том), және оның онлайн каталогы да бар.
Bunia has a number of universities, the largest being the University of Bunia (UNIBU) followed by the private Université Shalom de Bunia (USB) which offers the largest library in Bunia (about 40,000 volumes) with an online catalog.