Кіріспе

Mark 13 бағытталатын зымыранды ұшыру жүйесі (GMLS) – фрегаттар мен басқа да әскери кемелерде пайдалануға арналған, бір ұңғылы зымыран шақыру құрылғысы. Өзінің ерекше бір ұңғылы дизайнынан Mark 13 көбінесе "бір қолды қарақшы" деп аталады. Mark 13, әуе және кемеге қарсы қорғаныс үшін RIM 66 Standard, RGM 84 Harpoon және RIM 24 Tartar зымырандарын атуға жабдықталған, сондай-ақ Standard зымыранын әр сегіз секунд сайын бір рет атуға қабілетті. Оның 40 оқтан тұратын жиынтығы екі концентрлі шеңберден құралған, олардың 24-і сыртқы шеңберде, ал 16-сы ішкі шеңберде орналасқан. Жүйелік мүмкіндіктерді сынау үшін басқарылатын зымыран оқу-жаттығу оғын (GMTR) алып жүру қажеттілігіне байланысты жалпы сыйымдылығы 1 бірлікке азайтылды. Өрт болған жағдайда, жүйеде су шашыру, CO2 және күшейткішті өшіру жүйелері орнатылған. Сонымен қатар, егер оқ атылмаса, оны борттан шығарып тастауға арналған "қателі" функциясы да бар.

Қолданылуы

АҚШ Әскери-теңіз күштерінде Mark 13 ұшырғышы көбінесе Mark 74 басқарылатын зымырандарды ұшыру жүйесінің немесе Mark 92 өртке басқару жүйесінің құрамында қолданылды. Бұл ұшырғыш АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Перри класындағы фрегаттарында (және олардың түйіндемелерінде) бастапқы қару ретінде орнатылған, бірақ ескірген жүйеге келетін шығындарды үнемдеу үшін 2004 жылға қарай барлық қолданыстағы АҚШ әскери кемелерінен алынып тасталды. Ол сондай-ақ француз Кассар класындағы фрегаттарына, екі Митчер класындағы эсминецке (DDG-ге түрлендірілген), соңғы он американдық Чарльз Ф. Адамс класындағы эсминецтерге, американдық, неміс, австралиялық және голландтық, сондай-ақ итальяндық эсминецтеріне де орнатылды.

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Mark 13 зымыран ұшырғышына қолдау көрсетуі тоқтатылғандықтан, Тайвань қызметіндегі жүйелерге қолдау көрсетуді Ұлттық Чунг Шан ғылым және технология институты өз міндетіне алды. Mark 13-тің SM-1 зымыранына да осы тәсіл қолданылды.

Вариациялар

Mark 22 басқарылатын зымыранды ұшыру жүйесі (GMLS) – Mark 13 ұшыру құрылғысының нұсқасы болып табылады, ол тек Mark 13 ұшыру құрылғысының ішкі 16 орындық сақтау сақинасын ғана қамтиды. Бұл жүйе АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Брук класындағы фрегаттарында қолданылады. Басты айырмашылық – Mark 22 жүйесіндегі оқ-дәрілік бөлім айналмайды. Ұшыру құрылғысы қажетті зымыранға бұрылып, содан кейін рельске орналастырылады. Ал Mark 13 жүйесінде оқ-дәрілік бөлім ұшыру құрылғысының астында айналады.