Кіріспе

Maylandia estherae (қызыл зебра мбуна, қызыл зебра цихлид немесе Эстер Грант зебрасы) – гаплохромид цихлид. Бұл Малави көлінде тастар арасында тіршілік ететін балық немесе мбуна. Малави көлінің көптеген цихлидтері сияқты, бұл балық та жұмыртқаларын аузында инкубациялайды – аналықтары ұрықтанған жұмыртқаларын және шабақтарын 21 күндей аузында сақтап, содан кейін босатады. Maylandia estherae агрессивті (аумақтық) балық, ол нашар бәсекелесетін аквариумдағы басқа балықтарды (қатаң жағдайларда) өлтіруі мүмкін.

Таксономия және атау беру

Бұл балықтың туыс атауы бір кезде Pseudotropheus болған, бірақ қазір бұл атау басқа балықтарға ғана қолданылады. Көптеген ихтиологиялық таксономистер бұл түрді Maylandia туысына жатқызады, алайда Ад Конингс және аквариумдық әдебиеттің көп бөлігі орнына Metriaclima қолданады. Бұл балықтың түрлік атауы цихлидтерді экспорттаушы Стюарт М. Гранттың әйелі Эстер Гранттың құрметіне берілген.

Тарату

Maylandia estherae Малави көліне ғана тән. Атап айтқанда, осы тұщы су тропикалық балығы көлдің шығыс жағалауында, Метангуланың жанындағы Чилуча рифінен Нарунгуға дейін табады.

Сипаттама

Әйелдерге дейін өсе алады, ал еркектерге дейін өседі. "Қызыл зебра" деген атына қарамастан, бұл түр полиморфты және әртүрлі түстерде кездеседі. Жабайыдағы әйелдердің қалыпты түсі бежевыйден қоңырға дейін, ал еркектер әдетте жарқын көк түсті болады. Дегенмен, кейбір жерлерде қызыл-сары әйелдер (O морфы) және дақты әйелдер (OB морфы) кездесе алады. O морфы еркектер (тек Минос рифінде табылған) қанаттарында көк түстің көлеңкесі бар ақ-қызғылт түсті. OB еркектері ("мармалад мысықтар" деп аталған) жабайыда өте сирек кездеседі. Алғашқы экспорттаушылар аквариум саудасы үшін қызыл әйелдерді таңдап, қызыл еркектердің штаммын жасау үшін O морфы еркектерін пайдаланды, нәтижесінде бұл түр өсірушілер мен балық ұстаушылар арасында ең көп таралған нұсқаға айналды.

Аквариумда

Еркектер өздері ұнататын аумақтарда территориялық болып табылады және аквариумда үстемдікке жеткендер бағынышты еркектерді қысымға алады және жалпы алғанда территориялық мінез-құлық танытады. Бұл туысқа жататын басқа цихлидтер сияқты, оларды бір еркекке көптеген ұрғашылармен гаремде ұстаған дұрыс. Кез келген цихлид сияқты, қызыл зебра цихлидтерін басқа бірнеше африкалық цихлидтермен бірге үлкен аквариумдарда ұстау ұсынылады. Аквариумға серіктес таңдағанда сақтық таныту керек, себебі қызыл зебраны басқа цихлидтермен ғана қоссаңыз да, Оңтүстік Америка цихлидтері мен Африка цихлидтері көбінесе бір аквариумда татулықпен өмір сүре алмайды (дегенмен тәжірибелі аквариумшы үшін мұны іске асыру мүмкін). Сонымен қатар, қызыл зебра цихлидінің әрбір иесі олардың тасты жерлерді және жасырынуға қолайлы жерлерді жақсы көретінін ескеруі керек – кішкентай, әлсіз балықтар паналау үшін, ал қызыл зебралар өз территориясы деп талап ету үшін. Бұл басқа аквариум балықтарына қарағанда субстратты қиыршық тастармен, кішкентай өсімдіктермен және басқа аквариумдық әшекейлермен жиірек "реттеуге" бейім түр. Бұл қызыл зебра цихлидінің иелері көбінесе осы балықтың аквариумдағы жайлылығын арттыру үшін аквариумның эстетикалық көрінісін бірте-бірте өзгеретінін байқайды. Қызыл зебраның жасаған өзгерістерін кері қайтару көбінесе бекергі еңбек, себебі олар барлығын өздері қалаған тәртіпке қайта орналастырып, иесіне қарсы шығады. Көбінесе қызыл зебра таңдаған "үйінің" көлемін арттыру үшін жабық паналаудың астындағы субстратта шұңқыр қазады. Көптеген цихлидтер сияқты, аузын құрал ретінде пайдалануда шебер, қызыл зебралар да аузымен қиыршық тастарды/тастарды көтеріп, жабу немесе көтеру қажетті жерлерді "салу" мақсатында пайдаланады. Мысалы, сүйікті "тұрағына" жекешелік әкелу үшін қосалқы кіреберістерді таспен қаптап жабуға тырысады. Балық аквариумын аузымен "жөндеуге" тым белсенді болғандықтан, иелері қызыл зебра аквариумдарының субстраты тегіс және жоғары сапалы екеніне көз жеткізуі керек, әйтпесе жарақат алу қаупі бар. Табиғи ортасы – Малави көлінде балықтың негізгі тамақ көзі балдырлар мен басқа өсімдіктер, бірақ аквариумдағылары әрине, цихлидтерге арналған әдеттегі тағамдарды, кейбір көкөніс жасылшылдарын және шағын, құрғатылған су жануарларын қуанышпен жейді. Иелері оларды тірі тамақпен тамақтандырмауы керек, себебі бұл ісікке алып келуі мүмкін, ол өлімге соқтыруы мүмкін. Қызыл зебралар салыстырмалы түрде шағын ересек мөлшеріне тез жететіндіктен, цихлидтерге арналған жоғары протеинді тағамдар оларға қажет емес. Басқа цихлидтер сияқты, олар pH 7.5-8.5, қаттылығы 150-200 мг/л және 22-26°C (72-82°F) аралығындағы суларда жақсы өседі. Қызыл зебра цихлидтері өте төзімді және судың жағдайы нашар болғанда да шыдай алады, бірақ иелері қызыл зебраның сау және белсенді өмір сүруі үшін жоғарыда аталған жағдайларды сақтауға тырысуы керек.