Кіріспе

Аппенцель ауданы – Швейцариядағы Аппенцель-Иннерроден кантонының ауданы. Оның халқы құрайды. Аппенцельдің ауданы құрайды. Аппенцель ауданы Аппенцель ауылының бір бөлігінен, сондай-ақ Ринкенбах, Кау және Мейстерсрутеден тұрады.

Тарихқа дейінгі Аппенцель

Аппенцельдің сыртындағы орманда бір ғана кеш қола дәуіріне жататын орын табылды, бірақ тарихқа дейінгі елді мекеннің кез келген белгісі жоқ. Аппенцель аймағы ерте орта ғасырдың соңына дейін орманды және тым сирек қоныстанған күйде болды.

Сент-Галл абаттарының тұсында

Сент-Галл монастырының абаттарының билігімен 11 ғасырдың соңында Ситер өзенінің аңғарын мекендеу басталды. 1071 жылы жерді өңдеуге рұқсат беретін құжатта ол Аббацелла деп аталады. 1291 жылы Аппенцель Верденберг графының сарбаздары тарапынан қиратылды. 1353 жылы оған базар құқығы берілді және бас көшенің оңтүстігінде, қала әкімдігінің қарсы жағында Шмауслимаркт ашық алаңы ашылды. Осы кезде Хауптгассе және Хиршенгассе көшелері бойында үйлер қатарласып салынды. Соңғы көше (Хиршенгассе) солтүстік-оңтүстік бағыттағы маңызды көшелердің бірі ретінде қосылды. Осыған орай, қосымша жолдар, алаңдар мен ашық кеңістіктер де салынды. Ауыл орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан Рид ауылы 1483 жылы кедей ауыл тұрғындарына арналған қайырымдылық қоры ретінде құрылды.

Швейцария Конфедерациясының бөлігі

Аппенцеллерлер мен абаттың өкілдері арасындағы қақтығыстар күшейгеннен кейін, Аппенцельдің сот орындаушысы, оның ішінде, марқұмның киімдерін алу үшін мәйіттің қазылып алынуын талап етті. Жауап ретінде Лига әскер жинап, алдымен Санкт-Галленге, содан кейін Аппенцельге қарай жорық жасады. 1403 жылдың 15 мамырында олар Шпайхерге апаратын жолға кірді және Вёгелинзегг ауылының жанында Аппенцель әскерімен кездесті. Аппенцель мен Конфедерация әскерлерінің шағын күші Лига әскерін жеңіп, қысқа мерзімді бейбіт келісімге қол қойды. 1405 жылдың 17 маусымында Аппенцель ауылының шекарасындағы Стосс асуындағы тағы бір Аппенцель жеңісінен кейін жаңа кантон өрістеуін жалғастырды. Брегенцтегі жеңілістен кейін Аппенцель одақты сақтап қала алмады. Санкт-Галлен қаласы мен Швиц кантоны шабуылдан қорғану үшін австриялықтарға сыйақы төледі, ал 1408 жылдың 4 сәуірінде король Руперт одақты таратып жіберді.

География

2011 жылы Аппенцель ауданының ауданы, оның 66,6% ауыл шаруашылығына, ал 22,0% орманға арналған. Қалған жердің 10,7% құрылыстар мен жолдарға бекітілген, ал 0,7% өнімсіз жер болып табылады. Соңғы 10 жылда (1999–2009) халық саны 4,8% өсті. Бұл өсім көші-қонға байланысты 6,1%, ал туылу және өлім-жітімге байланысты 5,7% құрады. 2000 жылғы мәліметтерге сәйкес, халықтың көп бөлігі неміс тілінде сөйлейді (4 723 адам немесе 86,7%), екінші ең көп таралған тіл – серб-хорват тілі (302 адам немесе 5,5%), үшінші орында итальян тілі (98 адам немесе 1,8%) тұр. 14 адам француз тілінде, ал 3 адам романш тілінде сөйлейді. 2000 жылы бір тұрғын бөлмесіне орташа есеппен 0,59 адам шақ келді, бұл кантондық орташа көрсеткішпен (бір бөлмеге 0,59 адам) шамалас. Үй шаруашылықтарының 45,3% жекеменшікке тиесілі, яғни олар жалдау төлемейді (бірақ ипотекасы немесе жалдауға келісім болуы мүмкін). 2000 жылы ауданда 2 107 жеке шаруашылық тіркелді, олардың әрқайсысында орташа есеппен 2,5 адам тұрады. 2000 жылы ауданда 2 351 пәтер болды. Ең көп таралған пәтерлер 4 бөлмелі (581 дана). 121 бір бөлмелі және 839 бес және одан көп бөлмелі пәтерлер бар. Осы пәтерлердің барлығының 2 023-і (86,0%) тұрақты түрде пайдаланылады, 197-сі (8,4%) маусымдық, ал 131-і (5,6%) бос тұр.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Аппенцельде ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра ретінде тізімделген тоғыз орын бар. Тізімге ауыл маңындағы екі шаруа үйі кіреді: Лейнштрассе 102 мекенжайындағы Куэнц шаруа үйі және Лейн 76 мекенжайындағы Хорсжокелис үйі мен амбары. Тізімдегі діни ғимараттарға Капуцин монастыры – Мария дер Энгель және Сент-Мауриций шіркеуі кіреді. Тізімдегі әлеуметтік ғимараттарға Appenzell Innerrhoden облыстық мұрағаты, Appenzell мұражайы, Rathaus (қалалық әкімшілік) және Қалалық сарай кіреді. Соңында, бүкіл ортағасырлық және жаңа заманғы Аппенцель ауылы да тізімге енген. Аппенцель ауылының барлық аумағы Швейцарияның мұра орындарының тізіміне де кіреді.

Саясат

2007 жылғы федералды сайлауда CVP дауыстардың 84,46%-ын алды. Федералды сайлауда барлығы 786 дауыс тасталды, сайлауға қатысу көрсеткіші 20,6% болды.

Экономика

2010 жылы Аппенцельде жұмыссыздық деңгейі 2,7% болды. 2008 жылы бірінші экономикалық секторда 180 адам жұмыс істеді және бұл секторда 93 кәсіпорын қызмет етті. Екінші секторда 1380 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 117 кәсіпорын болды. Үшінші секторда 2489 адам жұмыс істеді, олардың саны 344 кәсіпорынды құрады. 2000 жылы ауданға 1776 жұмысшы келді, ал 989 жұмысшы ауданнан кетті. Аудан жұмыс күшінің таза импортеры болып табылады, әр кеткен адамға 1,8 жұмысшы келеді. Жұмыс істейтін халықтың 7,2%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 44,4%-ы жеке көлікпен барады.

Білім

Аппенцельде халықтың 1849-ы немесе (33,9%) міндетті емес жоғары орта білімді аяқтаған, ал 529-ы немесе (9,7%) қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. Жоғары білім алған 529 адамның 66,2%-ы швейцариялық ерлер, 17,8%-ы швейцариялық әйелдер, 10,2%-ы швейцариялық емес ерлер және 5,9%-ы швейцариялық емес әйелдер.