Кіріспе

Мишельштадт – Германияның Оңтүстік Гессен жерінде, Дармштадт пен Гейдельберг қалалары арасында орналасқан Оденвальд округінің қаласы. Халық саны – 28 629 адам.

Орналасқан жері

Мишельштадт – Оденвальд округінің ең ірі қаласы және Эрбах округ орталығымен шектеседі.

Көршілес муниципалитеттер

Мишельштадт солтүстігінде Бромбахтал муниципалитеті, Бад-Кенг қаласы және Лютцельбах муниципалитетімен, шығысында Клингенберг қаласы, Лауденбах және Клайнхейбах базарлық муниципалитеттері, Мильтенберг қаласы, Вейльбах базарлық муниципалитеті, Аморбах қаласы және Кирхцель базарлық муниципалитетімен (барлығы жетісі де Баварияның Мильтенберг округінде) шектеседі, оңтүстігінде Эрбах қаласымен, ал батысында Моссауталь және Рейхелсхайм муниципалитеттерімен шектеседі.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Мишельштадттың қалалық аудандары, негізгі Мишельштадт қаласынан басқа, Ребах, Штайнбах, Штайнбух, Стокхайм, Виелбрунн, Вайтен-Гезес және Вюрцберг аудандарын қамтиды.

Тарих

Мишельштадттың алғашқы жазбадағы айтылуы 741 жылға дейін барып жетеді, оны Карлман атады, ол Карл Ұлының (Charlemagne) туысы және сарайдың басқарушысы болған. Мишельштадт – Ішкі Оденвальдтағы ең көне елді мекендердің бірі. Оның қамалы франк барондық иелігінен өркендеген. Бұл жергілікті тұрғындарға пана ретінде салынған. Патшалық иелігі ретінде, ханзада Карлман 741 жылы оны Вюрцбургтың алғашқы епископы Бурхардқа сыйлады. Бұл сыйлық, көрінеу, епископ Бурхардқа жеке берілген, себебі Михельштадт аймағы 791 жылы Бурхард қайтыс болғаннан кейін Франк тәжіне қайтарылды. 815 жылы Михлинштат аймағы қайтадан сыйға тартылды. Карл Ұлының сарайындағы сенімді кеңесшісі ретінде көрсеткен үлкен еңбегі үшін Эйнхард Карл Ұлының ұлы Людовик Исакилдан (Louis the Pious) екі лига (шамамен 15 км) радиустағы жерді толық иелікке алды. Эйнхард сондай-ақ Эйнхард базиликасын салдырды. 819 жылы ол Оденвальдтағы иеліктерін Лорш аббаттығына мұра етіп қалдырды, соның арқасында Марк Мишельштадттың шекарасы нақты белгіленді. Эйнхард 14 наурыз 840 жылы қайтыс болғаннан кейін, монастырь оның мұрасын алды. 17 ғасырда қала қабырғасының сыртында алғашқы үйлер бой көтерді. 1773 жылы "Жаңа қақпа" (Neutor) деп аталған жаңа қақпа салынды. 19 ғасырда қақпа мұнаралары бірінен соң бірі бұзылды. 1806 жылы Мишельштадт, Эрбах графтығының құрамында, Гессен Ұлы Герцогтығына қарасты болды. 1870 жылы Дармштадтқа, ал 1881 жылы Эбербахқа дейін теміржол салу және оны аяқтау Мишельштадтқа күрт экономикалық өркендеу әкелді. Бұрынғы шағын шаруа қожалықтарының орнына ғасырлар бойы темір өңдеу өнеркәсібіне негізделген маңызды өнеркәсіптік кәсіпорындармен дамыған үлкен қала пайда болды. Жаңа экономикалық дәуір басталды. Киіз тоқушылар мен бояушылардың цехынан мата фабрикасы, құю шеберханаларынан – машина жасау фабрикалары өркендеді. Пил сүйегінен жасалған бұйымдар ескерткіш өнеркәсібі мен пластик өңдеу бизнесіне бастау болды. 1962 жылы қала екінші Гессен күні (Hessentag) мемлекеттік фестиваліне тамаша жай тартты. 2007 жылы қала мен көршілес Ербахты біріктіру туралы шешім азаматтардың дауысымен қабылданбады.

Белгілі компаниялар

Mühlhäuser, рельстік және рельссіз туннельдерді салуға арналған жабдықтарды өндіруші.

Ғимараттар

Мишельштадттың ескі қаласында көптеген ағаштан жасалған үйлер кездеседі. Ерекше атауға лайық ғимараттар: тарихи қала әкімдігі, қала қабырғасындағы Diebsturm ("Ұрылар мұнарасы"), қала қабырғасының шеңберінде орналасқан Kellereihof (франк, ерте ортағасырлық қамал кешені, ерте Ренессанс стилінде қайта жаңартылған), 13 ғасырдың соңына жататын кеш готикалық қала шіркеуі, Эйнхардс базиликасы, Эрбах Фюрстенуадағы графтар сарайы (Шлосс Фюрстенуа, оның ішінде Мишельштадт-Штайнбахтағы ескі қамалдың бөліктері бар), Ягдшлосс Эулбах, ағылшын пейзаждық бағы және римдік моншасы мен кастрасы – бұлар бұрын Некар-Оденвальд Лаймның бір бөлігі болған.

Тарихи қала әкімдігі

Мишельштадттың ағаш қаңқалы қала әкімдігі, оның суреті Deutsche Post маркасында пайдаланылған, 1484 жылы кеш готика стилінде салынды және кейіннен ішкі жағы бірнеше рет қайта жаңартылды; 1743-1903 жылдар аралығында ағаш жаныштамамен жабылған. Қала әкімдігінің негізгі қабаты бастапқыда базар залы ретінде пайдаланылды және консольді құрылымдарды қолдана отырып салынды. Арқа (шығыс) қабырғасы бастапқыда зират қабырғасының бір бөлігі болды, соған жер қабатының жоғарғы брессумері орнатылды. Бұл жобаның бас шебері кім болғаны әлі күнге дейін белгісіз, бірақ жобаның бастамашысы Шенк Адолар фон Эрбах және епископ Иоганн фон Дальберг (оның кеңесшісі) болған болуы мүмкін деп есептеледі.

Соңғы готикадағы қала шіркеуі

1490 жылы аяқталған қала шіркеуі, Эйнхард салған Каролингтердің тастан салынған шіркеуінің орнына салынды, ал ол бұрынғы ағаш шіркеудің орнында тұрған. Нефтің бағаналары мен екі наурыздың қабырғалары 1475 жылы салынған. Хоры 1461 жылдан басталады; ал антехоирдың солтүстік қабырғасы тіпті ескі – Каролингтік дәуірден қалған. 1970 жылға дейін шіркеудің қоңырау мұнарасында Германиядағы ең құнды кітапханалардың бірі орналасқан. Онда Мишельштадт қаласында туған Николаус Матцтың мыңнан астам кітабы сақталған. Матц Шпейерде капитуляр болып қызмет еткен және 14 ғасырдың соңында бұл кітап жинағын туған қаласына және оның тұрғындарына сыйлаған. 1970 жылдан бері кітапхана Мишельштадттың почта бекеті болған, Турн және Таксис ақсүйек отбасына тиесілі, арнайы жаңартылған қоймада орналасқан. Бұл отбасы 16 ғасырда Еуропа почта қызметтерінде маңызды рөл атқарған. Осы жердегі бұрынғы шіркеу, Килиансфлосс деп аталатын бұлақ үстінде салынған, ол ерте кельт-германдық және кейін римдік Митра культінің қасиетті орны болған. Осылайша арналанған Килиансфлосс қанағаттану рәсімі үшін қолданылатын су ыдысын ғана емес, сонымен қатар қаланың барлық бұлақтарын сумен қамтамасыз еткен. Дегенмен, Килиансфлосс бұл жерде шықпайды, ол қаладан алыс жерде бастау алады. Содан кейін ол жер астына сіңіп, зираттан көп ұзақ емес жерде қайтадан қала ортасында пайда болады.

Штайнбахтың шеткі орталығындағы Эйнхард базиликасы

Айнхард базиликасын Карл I-нің жылнамашысы және сенімді адамы Айнхард салған. 824 және 827 жылдар аралығында салынған Каролинг шіркеуі – Каролинг дәуірінен жеткен, толығымен сақталған өте сирек ғимараттардың бірі. Базиликаның криптасында бұрын Киелі Петр мен Марцеллиннің қабірлері сақталған, оларды Айнхардтың тапсырмасымен оның нотариусы Ратлейк Римнен ұрлаған еді. Бірақ, оның қызметшілерінің қорқынышты түстер көруі және қабірлердің "қан терлетуі" Айнхардты бұл орынның дұрыс емес екеніне көндірді. Сондықтан ол өзін, әйелін, қабірлерді және резиденциясын Ober Mulinheim am Main-ге, қазір Селигенштадт деп аталатын жерге көшірді, ол жаңа, үлкен базиликасы бар қасиетті саяхат орталығына айналды. Әңгімеге сүйенсек, Римнен жасырылған қабірлер қазіргі Швейцариядағы Сен-Морис-ан-Валаиске жеткізілді, содан кейін олар Мишельштадтқа қуанышпен қарсы алынып, салтанатты шерумен әкелінді. Штайнбахтағы базилика көп рет қайта жаңартылып, кеңейтіліп, қайта бағышталды, кейін алдымен аурухана, ал 17 ғасырда мал қорасы ретінде пайдаланылды. 1873 жылы қазба жұмыстары кезінде ғимараттың Каролинг дәуіріне жататыны анықталды, содан кейін сақталған бөліктерін зерттеу және қорғау жұмыстары басталды. Айнхард базиликасы 1967 жылға дейін Эрбах Фюрстенау графтарына тиесілі болды. Қазіргі уақытта бұл жер Гессен штатының меншігінде.

Эрбах-Фюрстенау графтарының қамалы

Штайнбахтың шеткі аймағында орналасқан қамал 14 ғасырда Майнц курфюрсттығымен көршілес Штайнбах монастырын және оны қоршаған жерлерді курфюрстты Пфальцтан қорғау үшін салынған. Ербах иелерінің феодалдық жерлерінде құрылыс жұмыстары жүргізілуі, олар графтардың вассалдары болғандықтан, кейбір қиындықтарға әкелді. Бұл қиындықтар алдымен феод беру арқылы, кейіннен Ербахқа аманаттау арқылы шешілді. Қамал туралы алғашқы жазба 1310 жылға дейін сақталып қалған. 1317 жылы Эберхард VI Ербах қамалдың вассалы ретінде тіркелген. Қамал бастапқыда Эрбахқа Майнц феоды ретінде берілгеннен кейін, Эрбах иелері 1355 және соңында 1454 жылдары Фюрстенауды иеленді. Эрбах графтығы 1532 жылы Франкондық округтегі императорлық мемлекетке айналды. Эрбах Брейберг 1647 жылы Эрбахтан бөлініп шықты. 1717 жылы Эрбах Эрбах, Эрбах Фюрстенау және Эрбах Шёнбергке (Бенсхайм маңындағы Шёнберг) бөлінді. 1806 жылы графтықтар медиатизацияланды. Сарай кешені әртүрлі стильдердің үйлесімінен тұрады, оның ішінде ескі Майнц шекаралық бекіністері мен қамалдың қалдықтары (шамамен 1300 жыл) солтүстік жағында, Страсбургтен Штайнбахқа келген тас кесушілердің готикалық еңбектері, қамал қабырғасын алмастырған және бұрынғы сарай бағына ашылған алып Ренессанс стиліндегі қақпа аркасы (1588 жыл), Ренессанс сарайының диуаны, бұрынғы монетахана (қазіргі күні өзен арнасындағы гидроэлектр станциясы), Мюмлинг өзені бойындағы барокко стиліндегі Кавалерхаус (қызметшілер мен қонақтарға арналған сарайдың шағын ғимараты), неоклассикалық тұрғын жай, Neues Palais (1810/11) және ағылшын стилінде салынған сарай паркіндегі кеш барокко стиліндегі апельсинхана бар. Апельсинхананың жоғарғы қабатында шағын сарай театры орналасқан. Фюрстенау сарайы әлі де тұрғын үй болып табылады, онда Эрбах Фюрстенау князь графтарының басшысы мен оның отбасы тұрады. Бұрынғы Майнц қорғаныс құрылысы Эрбах шенкінің жерінде орналасқан (сол кезде әлі тармақталмаған ақсүйектер отбасының атасы) және 1355 жылы оның меншігіне өтті. Жерге күндіз еркін кіруге болады. 1765 жылғы қақпа аркасы бар сыртқы қақпа маңында бірнеше суретшілер жұмыс істейді (басқа орындармен қатар, 1765 жылдан кейін салынған бұрынғы аңқарлар).

Рим моншасы мен кастра

Вюрцбергтің жанында, даланың ортасында римдік Вюрцберг каструмының қалдықтары табылған. Ол шамамен 100 жылдары Некар-Оденвальд лимесінің бөлігі ретінде салынды және шекара шығысқа жылжытылғанша 60 жылға жуық пайдаланылды. Каструмды қазірде тек топырақ қоршаумен ғана көруге болады. Ал каструмның қасындағы римдік моншаның бір бөлігі қалпына келтірілді, едендері жаңаланды және қабырғасы шамамен бір метр биіктікке дейін қайта салынды. Моншаның шағын өлшеміне қарамастан, ол тек бекіністегі 120 сарбазға арналған болса да, римдік моншаның құрылысын анық тануға болады. Вильбруннның шеткі ауданынан көп алыс емес, Лёвенштейн-Вертхайм-Розенберг княздарының бұрынғы аң аулау сарайының маңында Хайнхаус каструмының іздері әлі де сақталған. Сонымен қатар, Мишельштадттың шығыс жағында Эулбах паркіне жақын орналасқан Эулбах каструмын табуға болады. Бұл 19 ғасырдың басында салынған, аң аулау сарайы мен оған іргелес жабайы хайуанаттар паркі бар ағылшын стиліндегі ландшафтық саябақ.

Тұрақты оқиғалар

Мишельштадтер Биенмаркет ("ары базары") – Жыл сайын Уитсун мерекесінде өткізіледі, оны 1954 жылы бұрынғы қала әкімі Хасензаль бастаған. Musiknacht – Жыл сайын ескі қалада түрлі музыка жанрында концерттер ұйымдастырылады. Шіркеу киелену мерекесімен бірге Weinbrunnenfest ("Шарап фонтаны фестивалі") – Weinbrunnenfest кезінде ескі қаланың көптеген фонтандарынан шарап шарапханалары мен кәсіпорындар шарап таратады, бұл, шындығында, Мишельштадттың дәстүрлі халық фестивалі болып табылады, онда қаланың барлық көптеген фонтандары әсемделеді. Мишельштадт Рождестволық жәрмеңкесі – бұл 1960 жылдардың соңында телеарналар демеулік еткен Stadtmarketing ("қалалық маркетинг") тарапынан ұйымдастырылған жаңа іс-шара. Салтанатты ашылуы әрқашан Адвент басталар алдындағы жұма күні болады. Michelstädter Theatersommer – 2003 жылдан бері жыл сайын ашық аспан астындағы театр фестивалі, Мишельштадттың "театршылары" Александр Каффенбергер және Дирк Даниэль Цухт бастамасымен ұйымдастырылады.

Көлік

Мишельштадт қаласында 45 және 47-ші Бундесстрассендер қиылысады, екеуі де Франкфурт-на-Майнеден Аугсбургке және Вормс қаласынан Вюрцбургке дейінгі ежелгі сауда жолдары. Қалаға Оденвальдбань теміржол станциясы қызмет көрсетеді (RMV 65 желісі; Эбербах – Эрбах – Мишельштадт – Дармштадт – Франкфурт / Ханау). Бұл жерде VIAS GmbH компаниясының Regionalbahn, Stadtexpress және Regionalexpress пойыздары тоқтайды. Сонымен қатар, қаладан шамамен 2 км қашықтықта орналасқан және клуб басқаратын Flugplatz Michelstadt (әуежай) атты арнайы қондыру алаңы бар.