Кіріспе

Құс түрлері

Қара қырлы құмырсқашы (Sakesphorus canadensis) – Thamnophilidae тұқымдасының Thamnophilinae кіші тұқымдасына жататын, "әдеттегі құмырсқашылар" деп аталатын өтетін құс. Ол тропикалық Оңтүстік Америкада, Тринидад, Колумбия, Венесуэла, Гвиана, Бразилия және Перуде таралған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Қара қырлы құмырсқаторғайдың таралған аймағы үзілісті. Түр-ауысымдары былай таралған:

Қара қырлы құмырсқаторғайдың "жолақты алды" pulchellus түр-ауысымы жарым-шөлейтті аймақтардағы жапырақты және саванналық орманды жерлерде, галереялық орман мен бұталы жерлерде қоныстанады. Басқа түр-ауысымдары да сол сияқты орталарда, сондай-ақ игапо және варжеа ормандарының шеттерінде кездеседі. Бұған қоса, Кариб теңізі жағалауындағы мангр және құмды бұталарда да жергілікті түрде кездеседі. Барлық түр-ауысымдары көбінесе орманның төменгі және ортаңғы қабаттарында кездеседі, сонымен қатар бақшалар мен қалалық саябақтарда да табады. Биіктік бойынша бұл түр 2000 метрге дейін таралған, бірақ Колумбияда және Венесуэлада тек 1500 метрге дейін жетеді.

Қозғалыс

Қара қырлы құмырсқашы жыл бойы өмір сүретін тұрақты мекендеуші деп саналады.

Тамақтандыру

Қара қырлы құмырсқаторғай түрлі жәндіктер мен басқа да буынтұқымдылармен қоректенеді, сондай-ақ тамақтануына кішкентай кесірткелер мен жемістерді де қосады. Ол жеке немесе жұппен азықтанады және кейде түрлі түрлердің біріккен топтарына қосылады, әдетте жерден шамамен жоғарыға дейін тамақтанады. Ол қалың өсімдіктер арасынан секіріп өтіп, жапырақтардан, сабақтардан, жүзімдерден және бұтақтардан жем іздейді, сонымен қатар тұрақтан қысқа секірістер жасап жемді ұстайды. Ол жемді ұстау үшін жерге түсетіні де байқалған.

Өсіру

Қара қырлы құмырсқаның көбейетін мезгілі географиялық жағдайға қарай өзгеріп тұрады. Колумбия мен Венесуэланың көп бөлігінде маусымнан қыркүйекке дейін, Гайанада наурыздан мамырға дейін, Француз Гайанасында желтоқсаннан шілдеге дейін, Тринидадта мамырдан шілдеге дейін, Суринамда жыл бойына кездеседі. Бразилия мен Перуде көбейту маусымы анықталмаған. Оның ұясы шөптен және басқа өсімдіктер мен саңырауқұлақ талшықтарынан тоқылған, әдетте бұтаққа ілінген тостаған тәрізді болады. Әдетте, бір жұмыртқаға екі жұмыртқа түсіріледі. Суринамдағы бір зерттеуде инкубация кезеңі 14 күнге солады деп көрсетілген. Күндіз екі жыныс та балапандарды күтіп, тамақтандырады, ал түнде аналығы ғана күтеді. Басқа жерлерде инкубация кезеңі, балапандардың ұшқындауы және ата-аналық қамқорлықтың басқа да егжей-тегжейлері белгісіз.

Дауыстау

Қара қыртысты аншрикелердің көптеген түршелерінің негізгі әні – "бастапқыда реңкі, шағымданатын сипаттағы, кейін жылдам қарқынмен көтеріліп, шамамен 10–15 нотадан тұратын серия". S. c. pulchellus-тің әні ұқсас, "бірақ жалпы алғанда баяу және төменгі ырғақты, ал соңғы 2–3 ырғақты ноталар одан да төмендейді". Бұл түрдің дауыстары таралу айманы бойынша өзгешеленбеуі мүмкін. Оларға "сығылғандай естілетін күрделі, төмен қарай домалап кететін нота", "көп рет қайталанатын кенеттен шығарылатын 'шұп' дыбыстары" және "ұзақ, анық нотамен басталатын сыңғырлаған дауыс" жатады.

Мәртебе

IUCN HBW таксономиясын ұстанады және "жолақты алды" және "қара қырлы" құмырсқашыларды жеке бағалады. Екеуі де қауіпсіз деп саналады және екеуінің де популяциясы белгісіз, бірақ азайып бара жақандығы күдік тудырады. Ешқайсысына да бірден-бір қауіп анықталған жоқ. Бұл түр өте кең таралған деп есептеледі. Оның ерекше жағдайға бейімделмеген мекендеу ортасы оны ықтимал қауіптерден қорғайды. "Дегенмен, құрғақ орманға ғана бейімделген жергілікті популяциялар одан осал болуы мүмкін".