Кіріспе
Құс түрі. Қызылқұырсақ тұқымды құс (Attagis gayi) – Шардрийлер (Shorebirds) отрядының Scolopaci подрядына жататын құс. Ол Аргентина, Боливия, Чили, Эквадор және Перуде таралған.
The rufous bellied seedsnipe (Attagis gayi) is a bird in suborder Scolopaci of order Charadriiformes, the shorebirds. It is found in Argentina, Bolivia, Chile, Ecuador, and Peru.
Таксономия және жүйелеу
Қызылқұырсақты тұқымдық шырша, аққұырсақты тұқымдық шыршамен (A. malouinus) бір туысқа жатады. Олар және тағы екі тұқымдық шырша Scolopacidae тұқымдасының құмшаңдарымен тығыз байланысты. Оның үш түршесі бар: аталық A. g. gayi, A. g. latrelillii және A. g. simonsi. Қызылқұырсақты тұқымдық шыршаның түрлік атауы француз табиғаттанушысы Клод Гейді еске алады.
Сипаттама
Қызылқұйрықты тұқымды торғай ұзын және шамамен салмақтай болады. Еркек және ұрғашылары бір-бірінен ажыратылмайды. Номинативті түрінің жоғарғы бөліктері қызыл қоңыр және қара түсті күрделі қабыршақты өрнекке ие; оның төменгі бөліктері белгісіз, ашық қызғылт қызылша түсті. A. g. latrelillii түрінің құрсақ аймағы номинативті түріне қарағанда терең қызыл қызылша, ал кеудесі қабыршақты. A. g. simonsis түрінің кеудесі номинативті түріне қарағанда қараңғырақ қызғылт қызылша; жоғарғы жағы ашық, жіңішке өрнектермен. Жастар ересектерге ұқсас, бірақ жоғарғы бөліктеріндегі өрнектер біршама жіңішкелеу.
Таралуы және мекендейтін ортасы
А. g. latrelillii түршігі қызылқұрсақты тұқымдық шыршаның басқа түршіктерден шалқап жатқан Эквадордың солтүстік-орталық айманындағы жеті биік жанартауда кездеседі. A. g. simonsi Орталық Перуден оңтүстікке қарай, Солтүстік Чили және Батыс Боливия арқылы Аргентинаның солтүстік-батысына дейін таралған. А. g. gayi номинативтік түрі Солтүстік-орталық Чили мен Батыс-орталық Аргентинадан Оңтүстікке қарай, шамамен Тьерра-дель-Фуэгоға дейін кездеседі. Қызылқұрсақты тұқымдық шырша Анд тауларының альпілік аймақтарында, көбінесе қар шебіне дейін мекендейді. Ол батпақты және басқа ылғалды жерлерді мекендейді, бірақ құрғақ және тасты ландшафттарда да кездеседі. А. g. latrelillii түршігі көбінесе пармаларда табылса, таралу аймағының солтүстік жартысында одан әрі оңтүстіске қарай, ал оңтүстік бөлігінде төменгі биіктікке дейін кездеседі.
Қозғалыс
Руфлы белді тұқымдық шырша көшіп-қонбайтын құс, бірақ оңтүстік популяциялары оңтүстік жазда төменгі биіктікке жылжуы мүмкін деп есептеледі. Ол жақсы ұшады және қорқып ұшқанда жылдам зигзаг тәрізді ұшады.
Тамақтандыру
Қызылқұырсақ тұқымқұс өсімдіктермен қоректенеді, көбінесе ылғалды жерлерде, бірақ оның тамақтануы туралы толық мәліметтер жоқ.
Өсіру
Қызылқұйрықты тұқымның көбею биологиясы туралы көп мәлімет белгілі емес. Чилиде қыркүйек және қазан айларында жұмыртқалайды; солтүстікке қарай маусым желтоқсанға дейін ұзарады. Ұясы жердегі беткей ойысша болып келеді және әдетте төрт жұмыртқадан тұрады.
Дауыстау
Қызылқұйрық тұқымды ұсаққұс ұшқанда да, жүгіргенде де жиі дауыстайды; оның дауысы – бірнеше құс бірден шығаратын әуенді "gly gly gly" немесе "cul cul cul" дыбысы.
Мәртебе
Қызылқұйрық қарлығаш тұқымдас құстың (rufous bellied seedsnipe) жағдайы IUCN сарапшыларымен «Төменгі қызығушылық» деңгейінде бағаланған. Оның өте кең таралған аймағы бар, және популяциясының мөлшері белгісіз болғанымен, тұрақты деп есептеледі. Қазіргі уақытта тікелей қауіп-қатерлер анықталған жоқ. Ол бірнеше қорғалатын аумақтарда кездеседі және Эквадордан басқа жерлерде, жалпы алғанда, жиі кездесетін құс саналады. Дегенмен, кейбір кен өндіру аймақтарында оны қуғындауға алып жатыр.