1979-80 жылдардағы жанармай үнемдеу схемасы: «Автокөліксіз күндер»
Carless days in New Zealand
Жаңа Зеландияда 1979-80 жылғы мұнай дағдарысы кезінде бензинге деген сұранысты азайту мақсатында «Көліксіз күндер» схемасы енгізілді. Жеке көлік иелері апта күнін таңдап, жүрмейтін болды. Мұнай бағасының өсуі сұранысты 11% төмендетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1979–1980 жылдардағы бензин сұранысын азайту жоспары
1979–80 petrol demand reduction scheme
Carless days – Жаңа Зеландияда 1979 жылдың шілдесінен 1980 жылдың мамырына дейін қолданылған бензин сұранысын азайту жоспары. 1979 жылғы мұнай дағдарысы кезінде Жаңа Зеландияның үшінші ұлттық үкіметі енгізген бұл жоспар, жеке бензинмен жүретін көлік иелеріне апта күнін өздері таңдап, сол күні көлік жүргізуге тыйым салған. Бұл шара 1970 жылдардың соңындағы мұнай дағдарысынан кейін Жаңа Зеландия экономикасына көмек көрсету мақсатындағы бірнеше әрекеттердің бірі болды, сондай-ақ Think Big стратегиясы да осы санатқа жатты.
Carless days was a petrol demand reduction scheme active in New Zealand from July 1979 to May 1980. Introduced by the Third National Government of New Zealand, during the 1979 oil crisis, the scheme prohibited owners of private petrol powered vehicles to drive on a self designated day of the week. The enabling regulations were one of several attempts to help the New Zealand economy after the oil shocks of the late 1970s—other such policies included the Think Big strategy.
Өмірбаян
1978 жылдың бірінші жартысында Жаңа Зеландия мұнайдың 39%-ын Ираннан импорттады. Бағаның өсуі сұранысты азайтты; мамыр айында баға 24,8%-ға өскеннен кейін, «көліксіз күндер» схемасы енгізілгенге дейін бензинге деген сұраныс 11%-ға төмендеді. Мұнай дағдарысының және мұнайды басқа жерден алудың қиындығының салдарынан 1979 жылдың наурыз айында ел әдеттегіден шамамен 10-15%-ға аз мұнай алды. Энергетика министрі Билл Бирчтің сөзіне göre, Жаңа Зеландияның төлем балансының қолайсыздығына байланысты, мұнайды споттық нарықта сатып алып, қосымша көлемдерді алу мүмкін болмады. Дегенмен, 1979 жылдың маусым айына қарай мұнай тапшылығы 5%-ға дейін азайды. «Көліксіз күндерді» енгізу алдында үкімет бензинге деген сұранысты азайту үшін басқа да шаралар қолданды. Олардың бірі – 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде жылдамдық шегін 100 км/сағ-тан 80 км/сағ-қа дейін төмендету болды. Төмендетілген жылдамдық шегі 1986 жылдың шілдесіне дейін күшінде болды. Тағы бір шара, 1979 жылдың ақпанында енгізілген, шұғыл жағдайлар мен маңызды пайдаланушыларға ерекшеліктер жасалған, көптеген жүргізушілерге демалыс күндері бензин сатуға тыйым салу болды. 1973 жылғы мұнай дағдарысы кезінде Швейцария, Нидерланды және Батыс Германия сияқты бірнеше елдер де ұқсас «көліксіз жексенбілерді» енгізді. Үкімет сондай-ақ, табиғи газды қысу және сұйытылған мұнай газы сияқты баламалы отындарды қолдануға ынталандырды. Көлік құралдарын газбен жұмыс істеуге ауыстыру үшін пайызсыз несиелер берілді және газ құю инфрақұрылымына субсидиялар қарастырылды. 1985 жылға қарай, автомобиль паркінің шамамен 7%-ы CNG-мен жұмыс істеуге бейімделді. 1979 жылдың наурыз айында үкімет халықты бензин тұтынуды 10%-ға азайтуға шақыратын үгіт науқанын бастады, егер тұтынуды тұрақты түрде қысқартпаса, «көліксіз күндерді» енгізуге тура келетінін ескертті. Сол кездегі энергетика министрі Билл Бирчтің айтуынша, үкімет рациондауды қарастырған, бірақ одан гөрі «көліксіз күндерді» таңдады, себебі ол аз реттеуді қажет етеді және оны жылдам бастауға және тоқтатуға болады.
New Zealand in the first half of 1978 sourced 39% of its oil from Iran. These price increases decreased demand; a 24.8% price increase in May before the introduction of the careless days scheme reduced petrol demand by 11%. As a result of the oil shock and the difficulty in obtaining oil elsewhere in a tight market, in March 1979, the country was receiving approximately 10 15% less oil than it normally would. According to Energy Minister Bill Birch, buying oil on the spot market to supplement supplies was not possible due to the New Zealand's unfavourable balance of payments. Nonetheless, by June 1979, the oil shortage had been reduced to 5%. Prior to the introduction of carless days, the government had implemented other measures to reduce petrol demand. One measure was the reduction of the speed limit from 100 km/h to 80 km/h in December 1973 during the earlier 1973 oil crisis. The lower speed limit remained in place until July 1986. Another measure implemented in February 1979, was the ban on the sale of petrol on weekends to most motorists with exceptions for emergency situations and essential users. Several countries including Switzerland, the Netherlands and West Germany implemented similar carless Sundays during the 1973 oil crisis. The government also encouraged the use of alternative fuels like Compressed natural gas and Liquefied petroleum gas. Interest free loans were provided for the conversion of vehicles to run on gas and subsidies were provided for gas refueling infrastructure. By 1985, nearly 7% of the car fleet had been fitted to run on CNG. In March 1979, the government launched a publicity campaign urging the public to reduce petrol use by 10% warning that it would have to implement carless days if sustained cuts to consumption were not made. According to Bill Birch, the minister of energy at the time, the government considered rationing, but chose carless days instead as it required less regulation and was easier to start and suspend quickly.
Схема
Автомобильсіз күн ережелеріне сәйкес, мотоциклдерді қоспағанда, жеке бензинмен жұмыс істейтін автокөліктердің иелері аптаның бір күнінде өз көліктерін пайдаланудан бас тартуға міндетті болды, ал сол күнді иесі өзі таңдайтын. Көлік құралын пайдаланудан басқа амалы жоқ адамдар мен маңызды қызметтерге рұхсаттар берілді. Әрбір көлік алдыңғы әйнегінде сол көлікті пайдалануға болмайтын күнді көрсететін түсті стикер жабыстырылды. Ереже бұзушыларға 400 долларға дейін айыппұл салынды (2022 жылғы шамамен 2500 доллар). Ең көп таңдалатын автомобильсіз күн – бейсенбі болды. Ережелер күшін жойған кезде тіркелген көлік құралдарының 43%-ына рұхсаттар берілген еді. 1980 жылдың желтоқсанында ережелер күшін жойды және 1981 жылы бензин рационированиесі туралы заңмен (1981 жылғы Мұнай сұранысын шектеу туралы заң) алмастырылды, оны болашақта да қолдануға болады. Автомобильсіз күн ережелерін бұзғандарға қарсы 3136 іс қозғалды. Есептеулерге сәйкес, ереже бұзушылардың шамамен 0,2%-ы ұсталып, сотталды.
Under the carless days regulations, the owners of most private petrol powered motor vehicles under , with the exception of motorcycles, were required to refrain from using their car on one day of the week, that day being designated by the owner. Exemptions were issued for essential services and those with no alternatives to using their own vehicles. Each vehicle displayed a coloured sticker on its windscreen which noted the day on which it could not be used. Infringements were punishable by a fine of up to $400 (approx. $2500 in 2022 dollars). Thursday was the most frequently chosen carless day. By the time the regulations were suspended, 43% of registered vehicles had exemptions. revoked in December 1980 and in 1981 replaced with petrol rationing legislation (the Petroleum Demand Restraint Act 1981) that can be invoked in the future.'' There were 3,136 successful prosecutions against those who broke the carless days rules. It is estimated that approximately 0.2% of the people breaking the rules were caught and prosecuted.