Индонезия және Малайзия малай тілдерінің лингвистикалық салыстыруы
Comparison of Indonesian and Standard Malay
Индонезия және Малайзия малай тілдерінің лингвистикалық салыстыруы: айырмашылықтар, өзгешеліктері, өзара түсіністік деңгейі. Тілдер мен мәдениеттер арасындағы қарым-қатынас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тілдік салыстыру
Linguistic comparison
Индонезия және Малайзия малай тілінің екі стандартталған түрі, біріншісі Индонезияда (және Шығыс Тиморда жұмыс тілі ретінде) ресми түрде, екіншісі Брунейде, Малайзияда және Сингапурда қолданылады. Екі түрі де көбінесе өзара түсінікті, бірақ орфография, грамматика, айтылу және сөздік қоры, сондай-ақ қарыз сөздерінің басым көзі жағынан көзге түсетін айырмашылықтар бар. Олар бір-бірін түсінуге қиындық тудыратын деңгейден бастап, жақын туысқандық ұқсастыққа ие болуы мүмкін. Малай тілінің аймақтық және жергілікті диалектілері мәдениаралық қақтығыстарға, әсіресе жоғары білім беруде ықпал етуі мүмкін.
Indonesian and Malaysian Malay are two standardised varieties of the Malay language, the former used officially in Indonesia (and in Timor Leste as a working language) and the latter in Brunei, Malaysia and Singapore. Both varieties are generally mutually intelligible, yet there are noticeable differences in spelling, grammar, pronunciation and vocabulary, as well as the predominant source of loanwords. The differences can range from those mutually unintelligible with one another, to those having a closer familial resemblance. The regionalised and localised varieties of Malay can become a catalyst for intercultural conflict, especially in higher education.
Түсінігі
Ана тілі емес адамдарға екі нұсқа да бірдей көрінуі мүмкін, бірақ ана тілі бар адамдарға айырмашылықтар дикция мен акцент арқылы байқалады. Олар телерадио индустриясына әсер етеді, мысалы, DVD фильмдер мен кабельді теледидардағы шетел тілдеріндегі субтитрлерде. Көрермендердің басын көптік үшін киноға басқа тілдердегі субтитрлермен қатар индонезия және малай тілдеріндегі субтитрлер де қосылады. Тағы бір мысал – Малайзия телеарнасы Малайзияда көрсетілетін индонезиялық теледрамаларға малай тілінде субтитрлер қояды және керісінше. Индонезия мен Малайзиядағы малай тілі де танылу тұрғысынан ерекшеленеді: Малайзияда ол ұлттық тіл (малайзия тілі) мәртебесіне ие, ал Индонезияда ол Суматраның шығыс жағалауы мен Батыс Калимантан сияқты малай тілінде сөйлейтін аймақтарда аймақтық тіл саналады. Индонезия мен Малайзияда «малай тілі» (Bahasa Melayu) термині әртүрлі адамдарда әртүрлі түсініктер тудырады. Малайзиялықтар үшін малай тілі көбінесе Малайзияның ұлттық тілі ретінде түсініледі, ал малай тілінің (Bahasa Malaysia) елде қолданылатын нұсқасының нақты атауы болып табылады. 1986-2007 жылдар аралығында Bahasa Melayu термині Bahasa Malaysia орнына қолданылды, бірақ кейіннен ол қайта жаңартылды, себебі бұл барлық нәсілдегі малайзиялықтардың өзіне тиесілілік сезімін күшейту мақсатында жасалды, тек қана малайлар емес. Сондықтан «малай» (Bahasa Melayu) және Малайзияның ұлттық тілі (Bahasa Malaysia) терминдерінің арасында нақты айырмашылық жоқ. Брунейде малай тілі де ресми тіл саналады және ағылшын тілінде «малай» деп аталады. Алайда Индонезияда «малай тілі» (Bahasa Melayu) мен «индонезия тілі» (Bahasa Indonesia) арасында айқын ерекшелік бар. Индонезия тілі – Индонезияны біріктіретін ұлттық тіл. Малай тілінің қалыптасқан түрі болғанына қарамастан, ол күнделікті сөйлеу тілінде «малай» деп аталмайды. «Малай» термині көбінесе малай этносының тіліне (Малайзияның ұлттық қалыптасқан тілі және малай халқының қалыптасқан емес идиомдары, соның ішінде индонезиялық малайлар қолданатындары) тән малай тілінің түрлері үшін қолданылады. Осылайша, «малай» Индонезияда аймақтық тіл (bahasa daerah) саналады және яван, сунда, буги, бали, батак тілдерімен бірдей мәртебеге ие. Сонымен қатар, кейбір индонезиялықтар үшін «малай» термині көбінесе Малайзиямен және малайзиялық малай тілінің нұсқасымен байланысты. Малайзияда «индонезиялық малай» және «малайзиялық малай» терминдері кейде Малайзияда қолданылатын индонезия және малай тілдерін атау үшін қолданылады. Индонезияда «индонезиялық малай» әдетте Индонезияның малай халқы қолданатын малай тілінің жергілікті нұсқаларын, яғни Суматрадағы аймақтық тіл ретіндегі малай тілін білдіреді, бірақ ол сирек қолданылады. Малайзияда Bahasa Malaysia және Bahasa Melayu терминдері малай тіліне сіңістіре қолданылады. Малай тілі 1960 жылдары Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін Сингапур үкіметі тарапынан Малайзия мен Индонезияның малай тілінде сөйлейтін көршілерімен қақтығыстарды болдырмау үшін ұлттық тіл ретінде белгіленді. Оның функционалдық емес, символдық маңызы бар. Ол «Majulah Singapura» ұлттық әнұранында, Сингапур ордендері мен наградаларының цитаталарында және әскери командаларда қолданылады. Сингапур малай тілі латын әліпбиіне негіделген Руми жазуымен ресми түрде жазылады, бірақ кейбір сингапурлық малайлар араб әліпбиіне негіделген Джави жазуын да үйренеді. Джави Сингапурдың жеке куәліктерінде қолданылатын этникалық жазу саналады.
To non native speakers the two varieties may seem identical, but to native speakers the differences are noticeable through both diction and accent. They affect the broadcasting industry with regard to foreign language subtitling, for example, in DVD movies and on cable TV. In order to reach a wider audience, both Indonesian and Malay subtitles are sometimes displayed in a movie, along with other language subtitles. Another example is Malaysian TV providing Malay subtitling on Indonesian sinetrons (TV dramas) aired in Malaysia and vice versa. The Malay language in Indonesia and Malaysia also differs in recognition, where in Malaysia it enjoys status as the national language (Malaysian language), while in Indonesia it is considered a regional language in Malay speaking areas such as the eastern coast of Sumatra and West Kalimantan. The term "Malay language" (Bahasa Melayu) in Indonesia and Malaysia invites different perceptions from its respective people. To Malaysians, the Malay language is generally understood as the national language of Malaysia, with Malaysian language (Bahasa Malaysia) being a precise appellation for the Malay variety used in the country. Between 1986 and 2007, the term Bahasa Melayu was used instead of Bahasa Malaysia, until the latter was reinstated, in order to instill a sense of belonging among Malaysians of all races, rather than just Malays. Therefore, there was no clear distinction between the use of the term Malay (Bahasa Melayu) and the national language of Malaysia (Bahasa Malaysia). In Brunei, where Malay is also an official language, the language is known as Bahasa Melayu and in English as "Malay". In Indonesia, however, there is a clear distinction between "Malay language" (bahasa Melayu) and "Indonesian" (bahasa Indonesia). Indonesian is the national language which serves as the unifying language of Indonesia; despite being a standardized form of Malay, it is not referred to with the term "Malay" in common parlance. The term "Malay" is usually reserved for the forms of Malay indigenous to the Malay ethnic group (the national standardized language of Malaysia and the non standard idioms of Malay people, including those used by Malay Indonesians). Thus, "Malay" is considered a regional language (bahasa daerah) in Indonesia, enjoying the same status as Javanese, Sundanese, Buginese, Balinese, Batak languages and others. Moreover, to some Indonesians, the term "Malay" is more often associated with Malaysia and the Malaysian variety of Malay. In Malaysia, the terms "Indonesian Malay" and "Malaysian Malay" are sometimes used for Indonesian and Malay as spoken in Malaysia. In Indonesia, "Indonesian Malay" usually refers to the vernacular varieties of Malay spoken by the Malay peoples of Indonesia, that is, to Malay as a regional language in Sumatra, though it is rarely used. Bahasa Malaysia and Bahasa Melayu are used interchangeably in reference to Malay in Malaysia. Malay was designated as a national language by the Singaporean government after independence from Britain in the 1960s to avoid friction with Singapore's Malay speaking neighbours of Malaysia and Indonesia. It has a symbolic, rather than functional purpose. It is used in the national anthem "Majulah Singapura", in citations of Singaporean orders and decorations and in military commands. Singaporean Malay is officially written in the Latin based Rumi script, though some Singaporean Malays also learn the Arabic based Jawi script. Jawi is considered an ethnic script for use on Singaporean identity cards.
Орфографиялық
20 ғасырдан бұрын малай тілі араб әліпбиінің жергілікті өзгертілген түрінде, яғни жауи жазуында жазылған. 20 ғасырда рим әріптерімен жазылатын малай тілі, руми деп аталатын, күнделікті өмірде жауи жазуының орнын толығымен басып алды. Британдық Малайяда (қазіргі Малайзияның бір бөлігі) және Голландтік Шығыс Индияда (қазіргі Индонезия) бастапқыда қолданылған римдеу әдістері олардың британдық және голландтық колониялық иеліктері ретіндегі тарихын көрсетті. Британдық Малайяда Ричард Уилкинсон жасаған малай тілінің римдеуі ағылшын тілінің ықпалына түсті, ал Голландтік Шығыс Индияда К.А. Ван Опуйсен жасаған жүйе голланд тілінің ықпалында болды. Нәтижесінде, Индонезияда бұрын дауысты дыбыс голланд тіліндегідей oe деп жазылған, бірақ 1947 жылы Республикалық Орфографиялық Жүйе қолданылғанда бұл дыбыстың ресми жазылуы u-ға өзгертілді. Сол сияқты, 1972 жылға дейін Малайзияда дыбысы ch деп жазылса, Индонезияда ол голланд тілінен әрі қарай жалғасып, tj деп жазылды. Сондықтан «немере» сөзі Малайзияда чучу, ал Индонезияда тжоетджо деп жазылатын, 1972 жылы бірыңғай орфографиялық жүйе енгізілгенге дейін (Индонезияда Ejaan Yang Disempurnakan немесе «Жақсартылған Орфография» деп аталады), бұл екі нұсқаның арасындағы көптеген айырмашылықтар жойылды: малайша ch және индонезиялық tj әрпі c-ға айналды: сондықтан cucu. Индонезия Малайзияда қолданылып жүрген j әрпіне сәйкес келу үшін dj әрпін қолданудан бас тартты, ал жартылай дауысты үшін бұрынғы индонезиялық j әрпі Малайзиядағыдай y әрпімен ауыстырылды. Сонымен қатар, көптеген араб сөздерінде кездесетін және бұрын индонезия тілінде 'ch' деп жазылатын, екі тілде де қолданылатын косақ дыбысы kh-ға айналды. Ал малай тілі ағылшын тілінің ықпалымен ондық нүктені пайдаланады. Индонезия, Малайзия, Сингапур және Брунейде онлайн көмек және ақпарат іздеушілердің тілдік айырмашылықтарын салыстыру және түсінуді жеңілдету үшін ағылшын, индонезиялық және малай тілдеріндегі Ақпараттық Технология терминологиясының сөздігі жарияланды.
Before the 20th century, Malay was written in a local modified form of the Arabic alphabet known as Jawi. During the 20th century, Malay written with Roman letters, known as Rumi, almost completely replaced Jawi in everyday life. The romanisations originally used in British Malaya (now part of Malaysia) and the Dutch East Indies (now Indonesia) reflected their history as British and Dutch colonial possessions respectively. In British Malaya, the romanisation of Malay, devised by Richard Wilkinson was influenced by English, whereas in the Dutch East Indies, the system devised by C. A. Van Ophuijsen was influenced by Dutch. As a result, in Indonesia, the vowel was formerly represented oe, as in Dutch, although the official spelling of this sound was changed to u in 1947 when the Republican Spelling System was used. Similarly, until 1972, was represented in Malaysia as ch, whereas in Indonesia, it continued to follow Dutch and used tj. Hence the word for 'grandchild' used to be written as chuchu in Malaysia and tjoetjoe in Indonesia, until a unified spelling system was introduced in 1972 (known in Indonesia as Ejaan Yang Disempurnakan or the 'Perfected Spelling') which removed most differences between the two varieties: Malay ch and Indonesian tj became c: hence cucu. Indonesia abandoned the spelling dj to conform to the j already in use in Malaysia, while the old Indonesian j for the semivowel was replaced with y as in Malaysia. Likewise, the velar fricative which occurs in many Arabic loanwords, which used to be written 'ch' in Indonesian, became kh in both languages. whereas Malay, influenced by English, uses the decimal point. A glossary of Information Technology terminology, available in English, Indonesian, and Malay, was published to facilitate the comparison and comprehension of language variations among individuals in Indonesia, Malaysia, Singapore, and Brunei who are seeking assistance and information online.
Сөздіктер жиынтығы
Екі тілдің эволюциялық айырмашылығы мәдени себептерге қарағанда, саяси тұрғыданғы айырмашылықтарға және олардың қалыптасу тарихына көбірек негізделген. Осының салдарынан, малайзиялықтар мен индонезиялықтар бір-бірінің тілдеріне қатысты түрлі көзқарастарға ие. Малайзияда мемлекеттік тіл – малай тілі, ал Индонезияда – индонезия тілі. Малайзиялықтар малай және индонезия тілдерінің бір тілдің әртүрлі нұсқалары екенін жиі айтады, ал индонезиялықтар оларды жеке, бірақ тығыз байланысты тілдер деп қарастырады. Мұндай көзқарастың нәтижесінде индонезиялықтар өз тілдерін Малайзия, Сингапур және Брунеймен үйлестіруге аса мұқтаж емес, ал малайзиялықтар тілдің дамуын индонезиялықтармен келістіруге көбірек бейім. Дегенмен, екі тарап та өзара түсіністік пен түсінікті тілдердің коммуникацияға пайдалы екенін түсінді, бұл тілдердің дамуын үйлестіруге күш салуға себеп болды. Екі тілдің дамуын үйлестіру және өзара түсініктілігін арттыру мақсатында тілдің стандартты ережелерін енгізуге бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Бұл процеске Индонезия тарапынан Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, ал Малайзия тарапынан Dewan Bahasa dan Pustaka жетекшілік етеді. Бруней мен Сингапур билігі дау туған жағдайларда көбінесе Малайзия стандартын қолдайды.
The rift of evolution between the two languages is based more on political nuance and the history of their formation than on cultural reasons. As a result, views regarding each other's languages differ amongst Malaysians and Indonesians. In Malaysia, the national language is Malay; in Indonesia, it is Indonesian. Malaysians tend to assert that Malay and Indonesian are merely different varieties of the same language, while Indonesians tend to treat them as separate – albeit closely related – languages. The result of this attitude is that the Indonesians feel little need to synchronize their language with Malaysia, Singapore and Brunei, whereas the Malaysians are keener to coordinate the evolution of the language with the Indonesians. However, both parties have realized that communication benefits from mutually comprehensible and intelligible languages, which motivated efforts to synchronize the languages' development. The effort to synchronize both languages' evolution to increase their mutual intelligibility has been embarked by imposing standard rules of language. This process is headed by Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa on the Indonesian side and Dewan Bahasa dan Pustaka as its Malaysian counterpart. Authorities in both Brunei and Singapore generally abide by the Malaysian standard in disputes.