Кіріспе
1980 жылғы португалиялық заң шығарушы сайлау 5 қазанда өтті. Сайлау Республика Ассамблеясының барлық 250 мүшесін жаңартты. 1980 жылдың қаңтарында бұрынғы сайлауда жеңіске жеткен Демократиялық Альянс, 1979 жылдың 2 желтоқсанында Франсиско Са Карнейро басшылығымен үкіметке келді. Алайда, бұл сайлау кезектен тыс сайлау болды және Парламент мерзімі туралы ережелерге сәйкес, 1980 жылы тағы бір сайлау өтті. Демократиялық Альянс (AD) қайта жеңіске жетіп, 1979 жылдың желтоқсанында 10 ай бұрын қол жеткізген көпшілігін арттырды. AD сайлаушылардың шамамен 48% дауысын алып, 134 орынға ие болды, бұл алты орынға көп. Социалистік партия (PS), қазір «Республикалық және социалистік фронт» деп аталатын кең коалицияны басқарады, 1979 жылғыдай шамамен бірдей дауыс үлесі мен орын санын алды. Коммунистер жетекшілік ететін Бірлік халық альянсы (APU) дауыс берушілердің шамамен 17% дауысын жинады, бұл 10 ай бұрынғы көрсеткіштен 2% төмен. Сайлауға қатысу 84% шамасында, бұл Португалия тарихындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі болды. Ал 6 миллионнан астам берілген дауыс 2024 жылғы заң шығарушы сайлауда бұрынғы рекордты 44 жыл бойы сақтап тұрды.
The 1980 Portuguese legislative election took place on 5 October. The election renewed all 250 members of the Assembly of the Republic. In January 1980, the Democratic Alliance, which had won the previous election, on 2 December 1979, entered office with Francisco Sá Carneiro leading the government. However, this election was an extraordinary election and because of Fixed term Parliament rules, in 1980, another election was held. The Democratic Alliance (AD) won, again, and increased the majority they had achieved 10 months before, in December 1979. The AD won almost 48% of the votes and gathered 134 seats, six more. The Socialist Party (PS), now leading a broad coalition called Republican and Socialist Front, got basically the same vote share and seats as in 1979. The Communist led alliance, United People Alliance (APU) lost some ground, gathering almost 17% of the votes, 2% lower than 10 months earlier. Turnout was one of the highest ever, almost 84%, and in terms of ballots cast, the more than 6 million votes cast was a record in Portuguese elections for 44 years after being surpassed in the 2024 legislative election.
Партиялық ұрандар
Партия немесе одақ Оригиналды лозунг Ағылшынша аударма Refs AD « Garantir o progresso. » "Үдемелі дамуды қамтамасыз ету." FRS « Um governo para todos. A sua segurança. » "Барлыққа арналған үкімет. Сіздің қауіпсіздігіңіз." APU « Vota APU, para a vitória de Abril » "Апрель жеңісі үшін АПУ-ға дауыс беріңіз." UDP « Abril de novo pela força do povo » "Халық күшімен қайтадан сәуір."
Франсиско Са Карнейроның өлімі
1980 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін екі ай өткен соң, және 1980 жылғы желтоқсандағы президенттік сайлауға Демократиялық Альянс үміткері үшін үгіт жүргізіп жатқанда, премьер-министр Франсиско Са Карнейро және оның қорғаныс министрі Аделино Амаро да Коста, олардың әйелдері Сну Абекассис және Мария Ваз Пирес, сондай-ақ ұшақтың пилоты, Лиссабон әуежайының басты ұшу-қону жолағынан ұшып шыққаннан кейін қысқа уақыттан соң Камаратте, Лурестегі апатта ұшақ құлап, өртенген кезде қайғылы жағдайда қаза тапты. Бұл трагедиялық оқиға Португалияның Иран-Ирак соғысына қатысуы және Ирак пен Иранға қару-жарақ жеткізуіне байланысты көптеген құпия теориялардың пайда болуына себеп болды. Апатты оқиғаға қатысты бірнеше тергеу жүргізілді, ал апаттың ресми себебі әлі де қызу пікірталас тудырып отыр. Диого Фрейтас до Амарал Франсиско Пинто Балсемао PSD жетекшісі болып сайланғанға және премьер-министр болып тағайындалғанға дейін уақытша премьер-министр болып тағайындалды.
Үкімет құлдырауы
Балсемао үкіметтері көшбасшылықтың жетіспеуі және Демократиялық Альянсты (AD) құраған үш партия арасындағы терең дауларға байланысты өте тұрақсыз болды. 1982 жылғы жергілікті сайлауда AD партиясы 42% дауыс жинады, бұл 31% дауыс алған ПС және 20,5% дауыс алған АПУ-дан жоғары болды, бірақ жеңіліске ұшырады және коалиция ішіндегі көптеген адамдар, әсіресе Диого Фрейтас до Амарал, нәтижелерді апатты деп бағалады. Осы жағдайға байланысты Пинто Балсемао премьер-министр қызметінен кетті, ал PSD президент Антонио Рамалхо Эанеске премьер-министрлік лауазымға үміткерлерді ұсынды. Бірақ президент Эанес жаңа AD үкіметін қызметке тағайындаудан бас тарды және 1983 жылдың 25 сәуіріне сайлау жариялап, Парламентті таратып жіберді.