Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жадеден жасалған салтанатты костюм
Ceremonial suit made of jade
Жадеден жасалған жерлеу костюмі – Қытайдың Хан әулетінің патшалық тұлғалары жерленген жаде тастардан тізілген салтанатты костюм.
A jade burial suit is a ceremonial suit made of pieces of jade in which royal members in Han dynasty China were buried.
Құрылыс
Табылған жаде костюмдерінен жаде бөлшектері көбінесе шаршы немесе тіктөртбұрышты пішінде, бірақ үшбұрышты, трапеция және ромб пішіндес тақташалар да кездеседі. Тақташалар көбінесе сым арқылы біріктіріледі, сым әрбір бөліктің бұрыштарына жақын қазылған кішкентай тесіктерден өткізіледі. Сымның құрамы әртүрлі, ал кейбір костюмдер алтын немесе күміс сыммен біріктірілген. Мысалы, Чжао Мо патшасының костюмі жібек жіп немесе тақташалардың жиектерін жабатын жібек лентамен біріктірілген. Кейбір жағдайларда, бас киімнің астынан қосымша жаде бөлшектері табылды, оның ішінде көздерді жабуға арналған пішінделген тақташалар, ал құлақ пен мұрынға сәйкес келетін тығындар да болды. "Кейінгі Хань кітабында" айтылғандай, қолданылған сымның түрі жерленген адамның мәртебесіне байланысты болған. Императорлардың жаде костюмдері алтын жіппен, ханзадалар, ханшайымдар, герцогтар мен маркиздер күміс жіппен, күміс жіппен жерленгендердің ұлдары мен қыздары мыс жіппен, ал кіші аристократтар жібек жіппен жасалған, ал қалғандарына жаде костюмдерін киіп жерленуге тыйым салынған. Маньчэнде табылған екі костюм сияқты белгілі костюмдерді зерттеу көрсеткендей, бұл ережелер әрқашан сақталмаған. Елдің аумағының үлкендігі мен ақпарат таратудың салыстырмалы түрде баяу болуын ескере отырып, жаде костюмдерін жасауда қолданылған материалдар мен техникалар кейде ресми нұсқаулардан өзгеше болуы заңды. Жаде костюмдерін жасау өте қымбатқа түсетін, сондықтан оларды тек бай аристократтар ғана киіп жерлеуге шамасы келген. Сонымен қатар, костюм жасау процесі еңбекке талапты және бір костюмді дайындауға бірнеше жыл уақыт кеткен. Әдемілігі мен мәдени маңыздылығына қарамастан, жаде костюмдерінің де практикалық қиындықтары болды. Олар толығымен жадеден жасалғандықтан, ауыр және жылжыту қиын болды, оларды тасымалдау үшін көп күш пен адам күші қажет болды. Бұған қоса, костюмдер көбінесе қайтыс болған адамның денесіне сәйкес келмейтін, сондықтан олар қайтыс болған адамның денесі орнына қабірге қойылған ағаштан жасалған мүсінге немесе манекенге кигізілген.
Of the jade suits that have been found, the pieces of jade are mostly square or rectangular in shape, though triangular, trapezoid and rhomboid plaques have also been found. Plaques are often joined by means of wire, threaded through small holes drilled near the corners of each piece. The composition of the wire varies, and several suits have been found joined with either gold or silver. Other suits, such as that of King Zhao Mo, were joined using silk thread, or silk ribbon that overlapped the edges of the plaques. In some instances, additional pieces of jade have been found beneath the head covering, including shaped plaques to cover the eyes, and plugs to fit the ears and nose. According to the Book of Later Han, the type of wire used was dependent on the status of the person buried. The jade burial suits of emperors used gold thread; princes, princesses, dukes, and marquises, silver thread; sons or daughters of those given silver thread, copper thread; and lesser aristocrats, silk thread, with all others being forbidden to be buried in jade burial suits. Examination of the known suits, such as the two found in Mancheng, has revealed that these rules were not always followed. Considering the vast size of the country, and the relatively slow means of disseminating information, it is not surprising that the materials and techniques used in a jade burial suit occasionally differed from the official guidelines. A jade burial suit was extremely expensive to create, and only wealthy aristocrats could afford to be buried in them. Additionally, the process of manufacturing a suit was labor intensive and is estimated to have required several years to complete a single suit. Despite their beauty and cultural significance, Jade Burial Suits were not without their practical challenges. Because they were made entirely of jade, they were heavy and difficult to move, and required a great deal of strength and manpower to transport. In addition, the suits were often too small to fit the actual body of the deceased, and were instead placed on a wooden effigy or mannequin that was placed in the tomb alongside the jade burial suit.
Мәдениет тарихы
Көптеген жылдар бойы көптеген археологтар жадеден жасалған жерлеу костюмдерінің бар екенін білмеді. Мәтіндерде жаде қораптары немесе мәйітпен байланысты жамылғылар туралы айтылған, бірақ мәтіндер толық денеге кигізілетін, жаде пластиналарынан жасалған костюмдер немесе шүберектерді сипаттайтыны түсініксіз болды. 1968 жылы Хэбэй провинциясының Манчжэн қаласында Лю Шенг пен Ду Ванның қабірлерінде екі толық жаде костюмі табылды, бұл олардың бар екенін растады. Қазіргі кезде жаде жерлеу костюмдері Хан әулетінің ең бай аристократтары арасында кең таралғаны, бірақ жылдар өте қабір тонаушылардың салдарынан көптеген костюмдер жоғалып кеткені есептеледі. Лю Шенг пен Ду Ванның жаде костюмдері 2498 қатты жаде пластиналарынан және екі жарым фунт алтын сымнан тұрды. Алғашқы жаде жерлеу костюмі табылғаннан бері бірнеше қосымша жаңалықтар болды. 1973 жылы Дингсяньда, Хэбэйде Батыс Хан әулетінің Хуай ханзадасына тиесілі жаде жерлеу костюмі табылды. Ол 1203 жаде бөлігінен және 2580 грамм алтын жіптен тұрды. 1983 жылы Гуанчжоуда Оңтүстік Юэдің екінші патшасы Жао Моның қабірінен жаде костюмі табылды. 2291 жаде пластинасын байлау үшін қолданылған қызыл жібек жіп Жао Моның жергілікті мәдениетке сіңіп кетуін көрсетеді. Ол Нанью королінің кесенесіндегі жергілікті мұражайда көрсетіледі. 1991 жылы Шужоуда Чу патшасы Лю Вудың монументальді қабірлерінен жаде жерлеу костюмі қазылып алынды. Бұл керемет, нақты өлшемдегі жаде мен алтыннан жасалған жерлеу костюмі жақсы сақталған, сондықтан оның көркемдік құндылығы жоғары.
For many years, many archaeologists were unaware of the existence of jade burial suits. Texts referenced jade boxes or coverings related to a corpse, but it was not understood that the texts were describing full body, fitted suits or shrouds, made of jade plaques. The discovery in 1968 of two complete jade suits in the tombs of Liu Sheng and Dou Wan in Mancheng, Hebei, finally proved their existence. It is now believed that jade burial suits were actually relatively common among the wealthiest aristocrats of the Han Dynasty, but that over the years most have been lost due to the activities of grave robbers. The jade suits of Liu Sheng and Dou Wan consisted of 2,498 plates of solid jade connected with two and a half pounds of gold wires. Since the first jade burial suits discovery, there have been multiple additional findings. In 1973, a jade burial suit belonging to Prince Huai of the Western Han Dynasty was discovered in Dingxian, Hebei. It consisted of 1,203 pieces of jade and 2,580 grams of gold thread. In 1983, a jade suit was found in the tomb of Zhao Mo, the second king of Southern Yue, in Guangzhou. The red silk thread used to bind the 2,291 jade plates represented Zhao Mo's immersion into local culture. It is exhibited in the local Museum of the Mausoleum of the Nanyue King. In 1991, a jade burial suit was excavated from a group of monumental tombs of the King of Chu, Liu Wu, in Xuzhou. This magnificent, life sized jade and gold burial suit survived very much intact, thereby possessing a high value for artistic appreciation.