Кіріспе

Норвегиялық генерал Отто Руге (9 қаңтар 1882 – 15 тамыз 1961) – норвегиялық генерал. 1940 жылғы сәуірде нацистік Германияның Норвегияға шабуыл жасауынан кейін Руге Норвегия Корольдік қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды.

Ерте мансап

Руге Кристианияда (Осло) қатаң әскери дәстүрі бар отбасында өсті. Ол Осло кафедралық мектебінде білім алды. Жасы 20-ға ғана толғанда әскери офицер болды. 1905 жылы Норвегия әскери колледжіне қабылданды және 1915 жылы Бас штаб емтиханын тапсырды. 1933 жылы полковник Отто Руге Бас штаб бастығы қызметіне тағайындалды. 1938 жылы ол қызметтен босатылып, жаяу әскерін тексерудің бас инспекторы болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы полковник Руге генерал-майор болып тағайындалды және бұрынғы бас қолбасшы, генерал-майор Кристиан Лааке, Германияның Норвегияға шабуыл жасағаннан кейін бірнеше күн өткен соң, жеңілісшіл көзқарас танытып, қолбасшылықтан алынғандықтан, зейнетке шығуы тиіс еді. Генерал Руге үкіметті неміс басқыншыларына қарсы күресуге көндірді. Ол ел үшін және ұлттың өзіне деген құрметі үшін күресудің маңызды екеніне сенді, бірақ жеңіске жету үшін одақтастардың көмегі қажет екенін де түсінді. Ругеге қиын міндет жүктелді: ол толық жұмылдырылмаған әскерге басшылық етті. Норвегия немістерге барлық ірі қалаларын жоғалтқан еді, үстіне немістер әуеде басымдық орнатты. Бар болған бірнеше жаяу әскер полктерінің бірі – Норвегияның үшінші жаяу әскер полкі (оның командирі бір оқ атпай-ақ, өзін қоршаған деп қате түсініп, капитуляциялады) жоғалғандықтан, жағдай одан да қиын болды. Ругедің басты стратегиясы – солтүстікке қарай баяу шегініп, одақтастардың қаланы қайта басып алуын күтіп, Тронхеймнің оңтүстігінде қорғаныс шебін құру еді. Бірақ одақтастар Тронхеймге қарайғы шабуылды тым кеш және мақсатынан тым алыс бастады. Осының салдарынан, қалаға шабуыл жасамас бұрын, шабуылға қатысқан бірнеше күштер шайқасқа тартылды.

Стратегияны бағалау

Руждің таңдауы кейіннен сынға ұшырады. Отставкадағы генерал-майор Торкель Ховланд генерал Ругедің Норвегияны неміс күштерінің оңай басып алуына үлкен жауапкершілік жүктегенін айтады. Бұл, ішінара, оның Еңбек партиясымен келісімге келуіне және 1930 жылдары Норвегия армиясын әлсіздетуіне, сондай-ақ орталық Норвегияда тиімді, нығайып тұрған қорғаныс ұйымдастыра алмауына байланысты болды. Дегенмен, басқа әскери тарихшылар осы пікірлерге қарсы шықты; олардың ішінде Терье Холм мен Кьетил Скогранд бар, екеуі де Норвегияның Еңбек партиясымен байланысты. Норвегия Қарулы күштері мұражайындағы Терье Холм Норвегияның мобилизациялық армиясында қажетті қару-жарақ болғанын, бірақ армия түсініспеушіліктер мен неміс шабуылының күтпегендігіне байланысты толыққанды жұмылдырылмағанын, ал кездейсоқ түрде жұмылдырылған норвегиялық бөлімшелердің ұйымсыздығы олардың операцияларын және қарсы шабуылға қабілетін күрт шектегенін мәлімдеді. Сыртқы істер министрлігінің бұрынғы мемлекеттік хатшысы Кьетил Скогранд Ховландтың Ругеге жасаған сынасын, Отто Ругедің нақты стратегиясына емес, қазіргі Норвегияның қорғаныс саясатына қатысты пікір ретінде қарастырады. Скогранд Ховланды генерал Карл Густав Флейшердің Нарвик маңындағы белсенді шайқас стилін Ругедің оңтүстіктегі қорғаныс стилімен салыстырғаны үшін де сынады. Флейшер, солтүстік Норвегияның Германиядан географиялық алшақтығының арқасында, күштерін даярлау және жұмылдыру үшін көбірек уақыт алды және Люфтваффе тарапынан аз мазаланды. Терье Холм мен Торкель Ховландтың айтқандарына қарамастан, әскери тарихшы Том Кристиансен, Ото Руге 1930 жылдардың басында Норвегия армиясын қысқартуға қатысқанымен, 1935 жылдан кейін жаңа қауіп туралы ескертіп, Норвегияның жұмылдыру жүйесінің нашарлығына назар салғанын атап өтеді. Руге оңтүстік Норвегияның құлауынан кейін эвакуацияланды және Нарвик шайқасына қатысты. Одақтас күштердің шығуынан кейін ол Норвегияда қалды және Норвегия армиясының қалдықтарының капитуляциясы туралы келіссөздер жүргізді. Содан кейін ол немістерге тұтқынға алынып, соғыстың соңына дейін Германияға жіберілді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыстан кейін Руге генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, қысқа мерзімге Бас қолбасшы лауазымына қайта тағайындалды, бірақ саяси жоғары лауазымды тұлғалармен арасы суық болды. Оның 1940 жылғы науқан туралы естеліктері Норвегияда "Felttoget 1940" деген атпен жарияланды. Генерал Отто Руге Ұлы Норвегияның Ұлы Олав орденінің Үлкен крестімен марапатталды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде елге көрсеткен қызметі үшін осы орденнің алқасын алды. Ол 1961 жылы қайтыс болғанға дейін Мисен қаласындағы, Остфолдта орналасқан Хойторп бекінісінің коменданттық жатақханасында тұрды.