Кіріспе

Орхидеялар туысы Эпидендрум (Epidendrum), бағбандар арасында қысқартылған атауы Эпи, орхидеялар тұқымдасының ірі неотропикалық туысы. 1500-нан астам түрі бар, кейбір авторлар оны аса ірі туыс деп сипаттайды. Туыс атауы (грек тілінен επί, epi және δένδρον, dendron, "ағаштар үстінде") оның эпифиттік өсу қабілетіне сілтеме жасайды. Карл Линней 1763 жылы осы туысқа атау берген кезде, өзіне белгілі барлық эпифиттік орхидеяларды осы туысқа қосты. Бұл орхидеялардың көпшілігі қазірге дейін Epidendrum туысына жатса да, Epidendrum түрлерінің кейбіреуі эпифиттік емес.

Тарату және экология

Олар Солтүстік Каролинадан Аргентинаға дейін Америка құрлықтарының тропиктік және субтропиктік аймақтарында табиғи түрде өседі. Олардың өсетін ортасы эпифиттік, жердегі (мысалы, E. fulgens) тіпті литофиттік (жалаңаш тастарда өсетін, мысалы, E. calanthum және E. saxatile) болуы мүмкін. Көптеген түрлері Анды тауларында, 1000-3000 метр биіктікте өседі. Олардың мекен ету орындарына ылғалды ормандар, құрғақ тропиктік ормандар, күнге толы шөлейт беткейлер, салқын бұлтты ормандар және құмды тосқауыл аралдары жатады. Осы туыстың өкілдері бұзылған жерлерді өте агрессивті түрде мекендей алады, және адам қызметінің нәтижесінде бұрын сирек кездесетін көптеген түрлер қазір кең таралған. Мысалы, кейбір өсімдіктер жол салу барысында туындаған жарықтардың бойында жерде өсіп, өздерінің табиғи ареалдарында одан да көптеп кездеседі. Бұл түрлердің көпшілігін құм қосылған бай гумусты компоста өсіру өте оңай. Өсімдіктер пішіні мен өсу жағдайы жағынан әдетте дендробиумдарға ұқсас, бірақ олар көбінесе литофиттік және эпифиттік емес, жерде өседі және гумусқа бай, жақсы ауа өткізетін субстратта жақсы өседі.

Мәдениет

Көптеген Epidendrum түрлерінің гүлдері кішкентай, бірақ кейбіреулері, мысалы, E. ibaguense, әдемі және көзге түсетін, ал көптеген түрлері кеңінен өсіріледі, мысалы, E. cinnabarinum, E. ibaguense, E. nocturnum, E. radicans, E. secundum және осы түрлердің көптеген гибридтері. Epidendrum түрлерінің көпшілігі өсіру үшін салқын немесе орташадан жылы жағдайларды қажет етеді, ал Е. radicans сияқты жиі өсірілетін түрлер әдетте салқын жағдайда өседі. Кейбіреулері, мысалы, E. conopseum (syn. E. magnoliae) тіпті ұзақ мерзімді қырауға төтеп бере алады. Оклендте және Жаңа Зеландияның басқа субтропикалық аймақтарында салқын жағдайда өсетін өсімдіктер жыл бойы гүлдейді. Олар көбінесе тоңда өсірілсе де, оларды қабықтың арасындағы бақта немесе ағашқа бекітіп өсіруге болады, бірақ өсімдіктер гумусқа толы, жақсы ауа өткізетін топырақты жақсы көреді.