Кіріспе
Серб ақыны, 20 ғасырдың серб ақыны Воислав Илић (серб кириллицасы: Војислав Илић; 20 сәуір 1860 – 2 ақпан 1894) – өзінің ұқыпты өңделген өлеңдерімен танымал серб ақыны. Оның поэзиясы қазіргі серб тілінің классикалық үлгісі болып табылады және дәуірдің стандартты декаденттік мотивтерін қамтиды: қатыгез табиғат (мысалы, бос далаларға соққан суық жел) және Элагабал заманы.
the 20th century Serbian poet
Vojislav Ilić (Serbian Cyrillic: Војислав Илић; 20 April 1860 – 2 February 1894) was a Serbian poet, known for his finely chiseled verse. His poetry exemplifies a classic example of modern Serbian language and features the standard Decadent motifs of the epoch: cruel nature (e. g. cold wind blowing across empty fields), and the times of Elagabalus.
Өмірбаян
Илич 1860 жылы 20 сәуірде Белградта ақын және саясаткер Йован Иличтің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның отбасының екі жағынан да жоғары провинциялық орта тап өкілдері шықты, бірақ олар ақсүйек емес еді; әкесі 1882 жылы Құпия Кеңестен зейнетке шыққаннан кейін жақсы жағдайда болды және ол құруға көмектескен әдеби әулеттің патриархы ретінде тыныш өмір сүрді. Йован Илич, саясаткер-тарихшылар Жеврем Груич және Милован Янковичпен бірге 1858 жылғы Андрея күніндегі Ұлттық жиналыста маңызды рөл атқарды, онда Александр Караджорджевичтің діни билігіне парламенттік бақылау орнату туралы ұсыныс алғаш рет халықтың қолдауын тапты. Воислав түрлі бастауыш және орта мектептерде білім алды, содан кейін Белградтағы Grande école (Velika Škola) философия факультетіне түсті, бірақ оны бітірген жоқ. Оның үйі әдеби өмірдің ортасы болды, онда ол Йован Йованович Змай және Джура Якичпен дос болып, тіпті Якичтің қызының күйеуі болды. Воиславтың өнерінде 15 жылдан кем уақыт ішінде Еуропа әдебиетінің төрт негізгі кезеңінің элементтері кездеседі, бұл ерекше құбылыс. Бірақ оның ақын ретіндегі ең басты еңбегі – өзін ұстаздарының ықпалынан және балағаттықтан азат етуі. Әдеби сыншы Йован Скерлич Воиславтың қызметінің ең айқын ерекшелігі – поэзиялық шығармашылықтың формасы мен техникасына назар аудару екенін айтты. 1885 жылы ол ерікті болып Сербия армиясына қосылды және жасағымен Болгарияға барды, бірақ жаумен кездеспеді. Ұзаққа соқпаған серб-болгар соғысы Иличке әскери қызметтен өзге бағытты көрсетті. 1887 жылдан 1892 жылға дейін ол "Мемлекеттік баспаханада" редактор болып жұмыс істеді. 1892 жылы Румыниядағы Турну-Северин қаласында серб гимназиясында сабақ берді. Сол жылы ол Ішкі істер министрлігінің баспасөз хатшысы болып тағайындалды, кейін Түркия билігінде болған Приштинада вице-консул қызметін атқарды.
Әдеби шығармашылық
Оның алғашқы жарияланымы 1887 жылы Белградта шыққан «Песме» (Өлеңдер) атты кітабы болды, оған басқа да өлеңдер енді. Ақын ретінде ол көп ұзамай замандастарының ең қабілетті және жан-жақты жазушыларының бірі ретінде танылды. Оның ықпалы жұқпалы болды, жас ақындар оның төңірегіне жиналды және сол кезде «Войславизм» термині серб әдебиетінде пайда болды. 1890-жылдары жас серб ақындары арасында нағыз Войславизм үстемдік құрды; Скерлич және басқа сыншылар оны «ең ұлы серб ақыны» деп жариялады, бұл таңқаларлық емес. Сол кезеңде оған үлгі алған белгілі серб ақындарының қатарында Милорад Митрович, Милета Якшич, Алекса Шантич, Даница Маркович және тіпті қысқа мерзімге Йован Дучич болды, ол көп ұзамай француз ақындарының ықпалымен Дучич пен Милан Ракич ақыры қолдайтын жаңа әдеби бағытқа көшті, ал Войславизмді тастады. Дучич пен Ракичтің мұндай тәуелсіздігіне, әлдебір дәрежеде, олардың білімі мен шетелде жиі саяхаттауы себеп болды, екеуі де дипломатиялық қызметте болды. Дучичтің өзі: «Егер Войслав біздің ең ұлы ақынымыз болмаса, ол әрине біздің ең көркем ақынымыз» деді. Сыншылар оның Александр Пушкинге адал ізбасары болғанын айтады: «Войслав Иличтің өлеңдеріндегі барлық нәрсе, олардың ырғағы мен сөздік қуаты Пушкинді еске түсіреді, Пушкиннің ықпалы күмәнсіз». Иован Скерлич оны осы үшін кінәлады, бірақ Илич өзі мұны жасырмады және бір өлеңінде Василий Жуковский мен Пушкиннің шәкірті болғанын ашық мойындады. Илич сондай-ақ Вук Караджич реформаларының ынталы жақтасы болды.
Өлім және мұра
Илич 1894 жылдың 2 ақпанында туберкулезден 33 жасында қайтыс болды. Ол өзінен кейін келген көптеген ақындарға әсер етті, соның арқасында ХХ ғасырдың алғашқы екі онжылдығында серб поэзиясының үлкен жетістіктеріне жол ашты. Оның шығармалары уақыттың сынағынан өтті, себебі оның қайтысынан кейін жинағының бірнеше басылымдары жарық көрді, олардың бірі 1907 және 1909 жылдары екі томдық болып шықты. Илич туралы Джован Скерлич былай деп жазды: "Лукиян Мушицки 1830-шы жылдары серб әдебиеті үшін қандай болса, Сима Милутинович Сарайлия 1840-шы жылдары, Джура Якшич және Джован Йованович Змай 1860-шы жылдары болды, сондай-ақ Воислав Илич 1890-шы жылдары өз ізін қалдырды. Ол романтизмді аяқтады және жаңа бағыт – воиславизмді бастады". Ол "Сербияның ең көрнекті 100 адамы" тізіміне енген.