Кіріспе

Тіс дамуына қатысы бар жасушалардың жиынтығы

Эмаль мүшесі, сондай-ақ тіс мүшесі деп те аталады, дамитын тісте кездесетін жасушалардың жиынтығы және ол тіс папилласының үстінде орналасқан. 7-аптаның соңында тіс қабаттарындағы жасушалардың локальды көбеюі дөңгелек және сопақ пішіндес тіс бүршіктерін құрайды, олар мезенхималық жасушаларға айналып, эмаль мүшесін қоршайды. Әрбір эпителийлік бүршік және оны қоршаған мезенхималық жасушалар тіс қалыптастырады. Тіс қалыптары – тістердің бастапқы құрылымы; олардың қалыптасуы үш ерекше кезеңнен тұрады: бүршік кезеңі, қап кезеңі, қоңырау кезеңі. Кезеңдер эмаль мүшесінің даму деңгейіне негізделген. Ауыз эпителийі тіс эмалын, ал эктомезенхима тістің пульпасын және дентинін құрайды. Эктомезенхима ауыз эпителийінің астында орналасқан.

Эмаль ақаулары мен целиакия

Балалардағы целиакия ауруы жиі дұрыс диагноз қойылмайды, себебі ол бастапқыда ешқандай белгісіз болуы мүмкін. Зерттеулер көрсеткендей, тұрақты және сүт тістерінің эмаль ақаулары балалар мен ересектерде диагнозы қойылмаған целиакия ауруының бар екенін көрсетеді. Целиакия ауруымен байланысты эмаль ақаулары көбінесе кескіш тістер мен бірінші моляр тістерімен байланысты, және эмаль ақауларының бір тістегі барлық төрт бөлікте симметриялық түрде таралуымен сипатталады. Бұл – басқа эмаль ақауларында кездеспейтін, целиакия ауруындағы эмаль ақауларының ерекше белгісі. Целиакия ауруы кезінде эмаль ақаулары амелогениннің тіс қалыптасу процесіне кедергі келтіруінен пайда болады. Амелогенин – пролинге бай эмаль ақуызы, ол тіс кристалдарының минералдануы мен ұйымдасуында маңызды рөл атқарады. Бұл процестің бұзылуы тіс бетінің өзгеруіне алып келеді. Целиакия ауруымен ауыратын науқастарда қан айналымындағы IgG және IgA антиглиадин антиденелерінің (AGA) деңгейі жоғарылайды, бұл осы науқастар үшін зиянды глиадин ақуызын жою мақсатында болады. Дегенмен, амелогенин мен глиадиннің құрылымдық ұқсастығына байланысты, AGA амелогенинмен араласып, эмальдің дұрыс қалыптасуына кедергі келтіруі мүмкін.