Кіріспе
Бұл ғарышқа ұшқан барлық экипаждық ғарыш кемелерінің тізімі, оның ішінде 80 км-ден жоғарыдағы суборбитальдық ұшулар, кем дегенде бір экипаж қабылдаған ғарыш станциялары және болашақта экипажбен жұмыс істеуі жоспарланған ғарыш кемелері. Бұл тізімге тек экипажсыз ұшқан және қызметтен шыққан ғарыш кемелері кірмейді, тіпті олар экипажмен ұшуға арналған болса да, мысалы, «Буран» немесе 80 км-ден төмен биіктікте экипажбен ұшқан ғарыш кемелері. Ғарыш кеңістігіне жету биіктігі (Карман сызығы) туралы пікірталас бар, Халықаралық Ауронавтика Федерациясы (FAI) 100 км деп санайды, ал NASA және АҚШ Әскери-әуе күштері (USAF) 50 миль (шамамен 80 км) деп мойындайды. Бұл мақалада ең кең анықтаманы қамту үшін соңғысы таңдалды. 1961 жылы «Восток-1» ғарыш кемесінің алғашқы экипаждық ғарышқа ұшуынан бері ғарышқа 13 түрлі ғарыш кемесі ұшты – оның тоғызы американдық, үшеуі ресейлік және біреуі қытайлық. Қазіргі уақытта бес жұмыс істейтін экипаждық ғарыш кемесі бар, олар төмендегі тізімнің бірінші бөлігін құрайды; сегіз қызметтен шығарылған ғарыш кемесінің түрлері келесі бөлімде тізімделген; ал қазіргі уақытта әзірленудегі экипаждық ғарыш кемелері соңғы тізімде келтірілген. Ғарыш станциялары әр тиісті бөлімнің астында тізімделеді, олардың жұмыс істеген мерзімі алғашқы және соңғы экипаждардың келген уақытын көрсетеді, ал ұшырылған және орбитадан шығарылған уақытын емес. Қазіргі уақытта Жер төңірегінде екі ғарыш станциясы бар: Халықаралық ғарыш станциясы және Қытайдың «Тяньгун» ғарыш станциясы. Экипаждық ғарыш кемелері миссияның адаммен жүзеге асырылатын ғарыш ұшу бөлігінде адам өмірін қамтамасыз ету үшін жасалған. Адамды ғарышқа жіберуге арналған ғарыш кемесі мақсатына сай екенін растайтын, адаммен ұшуға жарамдылық сертификатына ие болуы керек. Экипаждық ғарыш кемелерінде тыныс алуға жарамды атмосфера, қысым (әдетте 345 мбар мен 1 бар (1 атмосфера) арасында) болуы керек, сондай-ақ температурасы реттелуі тиіс (әдетте). Экипаждық ғарыш кемелеріне ғарыш капсулалары, ғарыш ұшақтары және ғарыш станциялары жатады.
This is a list of all crewed spacecraft types that have flown into space, including sub orbital flights above 80 km, Space Stations that have been visited by at least one crew, and spacecraft currently planned to operate with crews in the future. It does not contain spacecraft that have only flown un crewed and have retired from service, even if they were designed for crewed flight, such as Buran, or crewed flights by spacecraft below 80 km. There is some debate concerning the height at which space is reached (the Karman Line), the Fédération Aéronautique Internationale (FAI) recognise 100 km, NASA, and the USAF recognise this as 50 miles (approx 80 km) – this article chooses the latter, to include the widest possible definition. Since the first crewed spaceflight of Vostok 1 in 1961 there have been 13 types of spacecraft that have made crewed flights into space – nine American, three Russian, and one Chinese. There are currently five operational crewed spacecraft, which form the first part of the list below; the eight retired spacecraft types are listed in the next section; and crewed spacecraft currently in development are listed last. Space Stations are listed beneath each appropriate section, dates of operation reflect when the first and last crews visited, not when they were launched and deorbited. There are currently two space stations in orbit around Earth, the International Space Station and the Chinese Tiangong space station. Crewed spacecraft are designed to support human life for the human spaceflight portion of the mission. Spacecraft for human spaceflight must have a human rating certification as fit for purpose. Crewed spacecraft must have a breathable atmosphere, pressurised (usually between 345 mbar and 1 bar (1 atmosphere)); and be temperature regulated (usually ). Crewed spacecraft include space capsules, spaceplanes, and space stations.
Союз (1967)
Ресейдің үш адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі; алғашқы нұсқалары Кеңес Одағымен, ал кейінгі нұсқалары 1991 жылдан кейін Ресеймен пайдаланылды. 2023 жылдың қыркүйегіне дейін «Союз» 150 экипаждық ғарыш сапарын жасады, оның ішінде екі авариялық орбиталық емес ұшу – «Союз 18а» және «Союз МС 10». Екі ғарыш кемесінің жоғалуы салдарынан төрт ғарышкер қаза тапты, олар – «Союз-1» және «Союз-11». «Союз» – 1983 жылы ұшыру кезінде «Союз Т-101» жарылғанда, зымыраннан қашу жүйесі арқылы экипаждың өмірін сәтті құтқарып қалған жалғыз ғарыш кемесі. Бұл ғарыш кемесі басқа ешбір ғарыш кемесінен көп рет ғарышқа ұшып шықты.
Шэньчжоу (2003)
Қытайдың үш адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі. Шэньчжоу – Қытайдың алғашқы адам тасымалдайтын ғарыш кемесі. 2003 жылдың 15 қазанында Ян Ливэй Шэньчжоу 5 арқылы ғарышқа ұшырылып, Қытайдың алғашқы Тайконауты атанды. Бұл ғарыш кемесі Қытайдың "Тяньгун-1" және "Тяньгун-2" ғарыш зертханаларына экипаждарды жеткізіп келді. 2021 жылдың маусымынан бері Шэньчжоу Қытайдың жаңа модульдік "Тяньгун" ғарыш станциясына экипаждарды жіберу және қайтару үшін пайдаланылуда. 2023 жылдың желтоқсанына дейін Шэньчжоу 12 сәтті адамдарды ғарышқа ұшқан рейс жасады.
SpaceShipTwo (2018)
Virgin Galactic компаниясы іске қосқан АҚШ-тың сегіз адамдық әуеде ұшырылатын суборбитальді ғарыш ұшағы, ғарыш туризмі нарығына бағытталған. 2021 жылдың шілде айына дейін төрт экипажды ұшқан, 80 км-ден жоғары. 2014 жылдың 31 қазанында сынақ ұшу кезінде VSS Enterprise, алғашқы SpaceShipTwo ұшағы, ұшу барысында жарылып, Мохаве шөліне құлады. Бір ұшқыш қаза тапты. 2018 жылдың 13 желтоқсанында SpaceShipTwo 82,7 км биіктікке көтерілді, бұл FAA, NASA және USAF (бірақ Халықаралық Аэронавтика Федерациясы (FAI) емес) тарапынан ғарыш ретінде мойындалды. Бұл 2011 жылы Space Shuttle соңғы рейс жасағаннан бері американдық ғарыш кемесінің ғарышкерлерді ғарышқа алғаш рет жібергені болды. 2021 жылдың 11 шілдесінде компания иесі Ричард Брэнсонды қоса алған алты экипажбен 80 км-ден жоғары төртінші сынақ ұшуы жасалды. 2024 жылдың қаңтарына дейін SpaceShipTwo 11 сәтті экипажды ғарышқа сапар жасады.
Crew Dragon (2020)
АҚШ төрт адамға (алғашқыда жетіге) арналған Жер орбиталық ғарыш кемесі, SpaceX компаниясы NASA Commercial Crew Contract (CCDev) шарты бойынша Халықаралық ғарыш станциясына астронавттарды тасымалдау мақсатында жобалаған. 2024 жылдың наурыз айына дейін Crew Dragon 13 экипаждық ғарыш сапарын жүзеге асырды. Crew Dragon Жер орбитасынан тыс жерде де жұмыс істей алады. Алғашқы экипаждық ұшу, Crew Dragon Demo 2, 2020 жылдың 30 мамырында ұшырылып, 2020 жылдың 2 тамызында Жерге қайтып оралды. Бұл, 2011 жылдың шілдесінде Space Shuttle бағдарламасы тоқтатылғаннан бері американдық ғарыш кемесінің астронавттарды орбитаға алғаш рет жібергені болды. Crew Dragon-ның алғашқы операциялық ұшуы 2020 жылдың 15 қарашасында SpaceX Crew 1 миссиясымен іске қосылды, осылайша ол қазіргі уақытта қолданыстағы жалғыз қайта пайдалануға болатын орбиталық экипаждық ғарыш кемесі атанды.
Жаңа Шепард (2021)
New Shepard – Америка Құрама Штаттарында суборбиталық ғарыш туризмі үшін арналған алты адамдық капсула. Ол қайта пайдаланылатын күштеуішпен ұшырылады және экипажбен немесе экипажсыз ұшуға қабілетті. Ұшқыштарсыз ұшулар 2015 жылы басталды. Алғашқы экипажды ұшу сынағы 2021 жылдың 20 шілдесінде жүзеге асырылды. 2023 жылдың желтоқсанына дейін барлығы 24 ұшу жасалды, оның ішінде алты экипажды ұшу, олар ғарышқа барлығы 32 жолаушыны алып шықты.
Starliner (2024) - ғарыш кемесі
АҚШ-тың бес адамға арналған (алғашқыда жеті) Жер орбиталық ғарыш кемесі, NASA-ның Коммерциялық Экипаж бағдарламасы аясында ғарышкерлерді Халықаралық ғарыш станциясына жеткізуге жоспарланған. 2019 жылдың желтоқсанында өткен бірінші ұшқышсыз сынақ барысында бірнеше техникалық мәселелер анықталғаннан кейін, 2022 жылдың мамырында екінші ұшқышсыз сынақ сәтті жүргізілді. Дегенмен, одан кейінгі бірінші экипаждық сынақ ұшуы (CFT) ғарыш кемесінің парашют жүйесі мен кабельдік желілеріндегі мәселелерге байланысты 2024 жылдың сәуірінен бұрынға жылдырылды.
Халықаралық ғарыш станциясы (ҒҒСС) (2000)
Жердің төмен орбитасындағы модульдік ғарыш станциясы. Халықаралық ғарыш станциясы – NASA, Roscosmos, JAXA, Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) және Канадалық ғарыш агенттігі (CSA) бес ғарыш агенттігінің бірлескен жобасы. 1998 жылдан 2000 жылға дейінгі адамсыз алғашқы құрастырудан кейін, ол 2000 жылдың қарашасынан бері үздіксіз экипажбен қамтамасыз етілуде. 2024 жылдың 4 наурызына дейін ХҒС-ке 111 экипаждық ғарыш кемесі (68 "Союз", 35 "Космикалық шаттл" және 9 "Crew Dragon") келді. ХҒС – қазірге дейін салынған ең ірі ғарыш станциясы. Ол 2028 жылға дейін жұмыс істеуі жоспарланған, 2030 жылға дейін ұзарту мүмкіндігі қарастырылуда.
Тяньгун ғарыш станциясы (2021)
Қытайдың Жердің төмен орбитасындағы модульдік ғарыш станциясы. Тяньхэ негізгі модулі 2021 жылдың 29 сәуірінде ұшырылды. 3 ғарышкерден тұратын алғашқы экипаждық Shenzhou 12 рейсі 2021 жылдың маусым айында станцияға жетті. Ғарыш станциясы үш модульден тұрады: Тяньхэ негізгі модулі және екі зертханалық модуль. Вэньтянь модулі 2022 жылдың 24 шілдесінде, ал Мэнтянь модулі 2022 жылдың 31 қазанында станциямен докталды.
Восток (19611963)
Кеңес бір адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі 6 рет ұшты. 1961 жылдың 12 сәуірінде "Восток-1" алғашқы адамды – космонавт Юрий Гагаринды ғарышқа шығарды. 1963 жылдың 16 маусымында "Восток-6" алғашқы әйел космонавт Валентина Терешкованы ғарышқа жеткізді.
Меркурий (19611963)
АҚШ-тың бір адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі 6 рет ұшты (оның ішінде 2 суборбиталды). Меркурий – Америка Құрама Штаттарының алғашқы пилотты ғарыш кемесі. 1961 жылдың 5 мамырында «Меркурий-Редстоун 3» американдық Алан Шепардты суборбиталды ұшумен ғарышқа алып шықты. 1962 жылдың 20 ақпанында «Меркурий-Атлас 6» алғашқы американдық Джон Гленнді Жер орбитасына шығарды.
X-15 (1962-1968 жж.)
АҚШ-тың бір орындық, әуеден ұшырылатын суборбитальдық ғарыш ұшағы; 1963 жылы 100 км Карман сызығынан жоғары екі X-15 ұшуы орын алды, ал 1962 мен 1968 жылдар аралығындағы қосымша 11 ұшу 80–100 км биіктікке жетіп, АҚШ билігі тарапынан ғарышқа ұшу ретінде мойындалды.
Восход (1964-1965 жылдар)
Кеңес Одағының үш адамдық "Восток" ұшағынан жасалған 2 рет ұшырылды. 1965 жылдың 18 наурызында Алексей Леонов "Восход-2" кемесінен тарихтағы алғашқы ғарышқа шығуды жасады.
Егіздер (19651966)
АҚШ-тың екі адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі 10 рейс жасады. 1965 жылдың 3 маусымында Эд Уайт «Gemini 4» кемесінен Американың алғашқы ғарышқа шығуын орындады.
Ғарыш шаттлы (1981-2011)
АҚШ сегіз адамдық Жер орбиталық ғарыш кемесі; орбитаға қабілетті алғашқы ғарыш ұшағы; қайта пайдалануға болатын алғашқы орбиталық ғарыш кемесі. Орбитаға ең көп жүк тасымалдау мүмкіндігіне ие. Алты шаттл – «Энтерпрайз», «Колумбия», «Челленджер», «Дискавери», «Атлантис» және «Эндевор» арқылы 135 ғарышқа ұшу жасалды, олардың екеуі («Челленджер» және «Колумбия») апатқа ұшырап, STS-51-L және STS-107 миссиялары кезінде 14 астронавттың қаза болуына себеп болды.
SpaceShipOne (2004)
АҚШ-тың бір пилотты, әуеден ұшырылатын орбиталық емес ғарыш ұшағы; 2004 жылы Карман сызығынан жоғары үш рет ұшу орын алды.
Салют (1971-1986)
Кеңес/ресейлік төменгі Жер орбитасындағы ғарыш станциялары. Салют-1 (1 экипаж, 1971 жыл), Салют-4 (2 экипаж, 1975 жыл), Салют-6 (6 экипаж, 1977-1981 жылдар), және Салют-7 (12 экипаж, 1982-1986 жылдар). Барлығы орбитадан түсірілді.
Алмаз (1974-1977)
Кеңес әскери барлауының төмен Жер орбитасындағы ғарыш станциялары. Бұл станциялар дезинформация мақсатында Salyut 3 (1974 жылы 1 экипаж) және Salyut 5 (1976-1977 жылдары 2 экипаж) деп белгіленді. Қазір екеуі де орбитадан түсірілді.
Мир (1986-2000 жылдар)
Совет/ресейлік төменгі Жер орбитасындағы модульдік ғарыш станциясы. Тарихындағы алғашқы модульдік ғарыш станциясы. 1986-2000 жылдар аралығында 28 экипаж жұмыс істеді. "Мир" станциясын 29 "Союз" және 7 ғарыш шаттлы миссиясы барған. "Мир" 2001 жылы орбитадан түсірілді.
Тяньгун бағдарламасы (2012-2016 жж.)
Қытайдың Жердің төменгі орбитасындағы ғарыш зертханалары. Тяньгун-1 Қытайдың алғашқы ғарыш станциясы болды; 2011 жылы ұшырылып, 2012 және 2013 жылдары екі экипаж оны барлап көрді, ал 2018 жылы орбитадан түсірілді. Тяньгун-2 2016 жылы ұшырылды, 2016 жылы бір экипаж оны барлап көрді, 2019 жылы орбитадан түсірілді. Екі аппарат та бір модульдік зертханалар еді, олар Тяньгун 1 және 2 модульдерінен құралған модульдік Тяньгун ғарыш станциясының алға басушысы болды.
Орион
NASA-ның Артемида бағдарламасының бір бөлігі ретінде пайдаланылатын, төрт адамдық экипажбен Айға ұшуға қабілетті ғарыш кемесі. Lockheed Martin компаниясы жасаған экипаж модулінен (CM) және Airbus Defence and Space компаниясы жасаған Еуропалық қызмет модулінен (ESM) тұратын бұл ғарыш кемесі, Жердің төменгі орбитасынан тыс жерлерде адамдармен зерттеу жүргізуге арналған. Орион күн энергиясымен, автоматтандырылған түйістіру жүйесімен және Boeing 787 Dreamliner ұшағында қолданылатын шыны пилот кабинасы интерфейсімен жабдықталған. Ол Жердің төменгі орбитасында алты адамнан, ал Ай орбитасында төрт адамнан тұратын экипаждарды қолдауға қабілетті, орбитадан тыс 21 күнге дейін және орбитада 6 айға дейін ұшуға мүмкіндік береді. Ғарыш кемесінің негізгі қозғалтқышы – бір AJ10 қозғалтқышы, ал қосымша қозғалтқыш ретінде сегіз R 4D 11 қозғалтқышы және Airbus компаниясы әзірлеген реакциялық басқару жүйесінің (RCS) алты модулі қолданылады. Басқа да ұшыру құралдарымен үйлесімді болғанымен, Орион негізінен Space Launch System (SLS) зымыранымен ұшыруға арналған. Толық жиынтықтағы Орион ғарыш кемесі мен қызмет көрсету модулімен алғаш ұшқан миссия – Артемида 1. Бірақ бұл миссия экипажсыз жүзеге асырылды және ғарыш кемесінің жүйелерін оның жоспарланған ортасында сынау мақсатын қамтамасыз етті. 2024 жылға жоспарланған алғашқы экипаждық миссия – Артемида 2, ол Айдың айналасын айналып өтеді. Ал 2025 жылға жоспарланған келесі экипаждық Артемида 3 миссиясы Айға қону миссиясы болады.
Жұлдызды кеме
Бұл 100 жолаушыны немесе жүкті тасымалдауға қабілетті, толыққанды қайта пайдаланылатын планетааралық ғарыш кемесі ретінде жоспарланған. Көбінесе Марс миссиялары үшін жобаланған, ол Венераны қоспағанда, Күн жүйесіндегі барлық тасты планеталарға немесе серіктерге қонуға қабілетті. Жерден ұшыру үшін Starship-ке Super Heavy деп аталатын қуатты бірінші сатылық күштеуіш қосылып, екі сатылы конфигурация қажет болады. Басқа планеталардан ұшу үшін бірінші сатыдағы күштеуіш қажет емес. Starship-ке Күн жүйесінің басқа да аймақтарына жету үшін Жер орбитасында жанармай толықтыру қажет. 2020 жылы Техас штатының Бока Чика қаласынан адамсыз сынақ ұшулары басталды. 2021 жылы NASA-ның Артемида бағдарламасы үшін NASA-ның Адам қондыру жүйесіне ұсынылған үш жобаның ішінде Starship HLS – экипаждық айға арналған арнайы нұсқасы таңдалды, мақсаты 2025 жылдан бұрын кемінде бір адамсыз және бір экипаждық миссияны Айға қондыру. SpaceX Starship-тің кем дегенде алты түрін жоспарлап отыр, олардың екеуі экипаж тасымалдауға арналған: жүк рейстері, экипаждық рейстер (HLS-тен басқа), жанармай қоймасы, танкерлік нұсқасы, бір рет қолданылатын ғарыш кемелері және HLS.
Гаганян
Үш адамға арналған Жер орбиталық ғарыш кемесі, Үндістанның адамды ғарышқа ұшу бағдарламасының алғашқы экипажды ғарыш кемесі болуы жоспарланған. "Гаганян" Жердің төменгі орбитасында жеті күнге дейін жұмыс істей алады. Жаңартылған нұсқасы кездесу және тұйықталу мүмкіндіктерімен жабдықталады. Алғашқы экипаждық ұшу 2024 жылға жоспарланған, ал төрт үндістандық ғарышкер Ресейде ұшуға дайындықтан өтуде.
Меңжоу
Қытай аэроғарыш ғылым және технология корпорациясы (CASC) әзірлеген Менчжоу ғарыш кемесі – алты адамға арналған, жартылай қайта пайдаланылатын, Айға ұша алатын ғарыш кемесі, ол Шэньчжоудың ізбасары болуға бағытталған. 2020 жылғы 5 мамырда адамсыз сынақ ұшуы өтті, ал 2027 жылға қарай дамытылып жатқан Long March 10 зымырасының екі сатылы түрі қолданылып, ұшқышпен төменгі жер орбитасына ұшу мүмкіндігі қарастырылуда. Жаңа ғарыш кемесімен 2030 жылдары Айға миссиялар жүзеге асырылуы күтілуде, ал алғашқы Айға миссия 2030 жылға жоспарланған. Қытай Ғарыш Техника академиясы қазір Ланьюэ деп аталатын жаңа адамды Айға қондыратын аппаратты дамытып жатыр. Адамсыз жүк тасымалдау нұсқасы 2024 жылы ғарышқа ұшуға жоспарланса, ал адамды тасымалдау нұсқасы 2025 жылға дейін ұшуы күтілуде.
Орел
Ресейлік төрт адамға арналған, Айға ұшуға қабілетті ғарыш кемесі "Союзды" пайдаланудан шығаруға мүмкіндік береді. Алғашқы экипажды ұшу 2025 жылға жоспарланған.
Ғарыш кемесі III
Америкалық сегіз орындық субұрыстық ғарыш ұшағы, ғарыш туризмі және күтімді зерттеулерге арналған.
Экипажмен жүретін ғарыш кемесі (жоспарланған)
Қытайлық Space Transportation компаниясы орбиталық туризмді жүзеге асыру үшін қанатты зымыран жасап жатыр. 2022 жылдың қаңтарынан бастап алғашқы ұшу 2024 жылға жоспарланған. Copenhagen Suborbitals Tycho Brahe Micro Spacecraft (MSC) – коммерциялық емес, толыққанды еріктілерден құралған жоба, мақсаты – суборбитальдық кеңістікке алғашқы экипажды ғарыш кемесін ұшыру. Жоба толығымен халықтан жиналған қаржыға қаржыландырылады. Егер жоба сәтті аяқталса, Дания әлемдегі адаммен экипажды ғарышқа ұша алатын аз елдердің біріне айналады. Dynetics HLS – NASA-ның жоспарланған келісімшарты бойынша, NASA-ның Артемида бағдарламасында Айға және оның маңында қолданылатын Адамды қондыру жүйесі, оны Dynetics және Sierra Nevada Corporation (SNC) әзірлеуде. HLS бағдарламасына іріктеуден өтпеді. Integrated Lander Vehicle – NASA-ның Артемида бағдарламасында Айға және оның маңында қолданылатын, Blue Origin басшылығымен жасалған, NASA-ның келісімшарты бойынша Адамды қондыру жүйесі. Lockheed Martin, Northrop Grumman және Draper Laboratory да көлік құралының маңызды бөліктерін жасап жатыр. HLS бағдарламасына іріктеуден өтпеді. Pegasus – жапондық суборбитальды зымыран ұшағы, қазіргі уақытта PD AeroSpace компаниясымен әзірленуде. RSSC – ресейлік қайта пайдаланылатын суборбитальды ғарыш кешені, қазіргі уақытта KosmoKurs жеке компаниясымен әзірленуде. Selena – NPO Aerospace Technologies (НПО «Авиационно космические технологии») суборбитальды ғарыш яхтасы. Susie – Инновациялық зерттеулер үшін ақылды жоғарғы саты – 2022 жылы Arianespace ұсынған, ESA-ның Жердің төмен орбитасында пайдалануға арналған толыққанды қайта пайдаланылатын бес адамдық ғарыш кемесі.
Дамытылып жатқан ғарыш станциялары
Gateway – NASA басқаруымен құрылысы жүріп жатқан, Ай орбитасында айналатын, 2024 жылдан бастап коммерциялық ұшыру құралдарымен құрастырылатын халықаралық экипаждық ғарыш станциясы. Ресейдің орбиталық қызмет көрсету станциясы – Ресейдің жоспарланған келесі буын ғарыш станциясы, ол Халықаралық ғарыш станциясының Ресей орбиталық сегментін алмастыру мақсатында жобаланған. Axiom Station – Axiom Space компаниясының жоспарлап отырған жеке ғарыш станциясы. Алғашқы модульдер 2020 жылдардың соңында Халықаралық ғарыш станциясының (ISS) халықаралық сегментімен ұшырылып, ISS орбитадан шығарылар алдында ажыратылып, жаңа, еркін ұшатын ғарыш станциясын құрайды. Starlab Space Station – Lockheed Martin компаниясымен бірлесіп Nanoracks компаниясы әзірлеп жатқан жеке ғарыш станциясы. Бұл еркін ұшатын ғарыш станциясы компания тарапынан 2021 жылдың 21 қазанында жарияланды, ұшыру мерзімі 2027 жылға жоспарланған. Orbital Reef Station – Blue Origin және Sierra Nevada Corporation компаниялары қазіргі уақытта әзірлеп жатқан жоспарланған жеке ғарыш станциясы. Бұл модульдік ғарыш станциясы коммерциялық және ғарыш туризмі миссиялары үшін жобаланған. Алдын ала жоспарлар 2021 жылдың 25 қазанында жарияланды, ұшыру 2020 жылдардың соңында жоспарланған. Haven 1 – Vast компаниясы әзірлеп жатқан ғарыш станциясы.
Әскери ұшақпен ұшуды тоқтатқан ғарыш кемелері мен ғарыш станциялары
X 20 Dyna Soar – АҚШ Әскери-әуе күштерінің әскери миссиялар үшін пайдаланылатын ғарыш ұшағы. Ғарыш ұшағын әзірлеу бағдарламасы 1957 жылы басталды және 1963 жылы тоқтатылды. MOL – NASA-ның Gemini ғарыш кемесінен жасалған, АҚШ Қарулы Күштерімен жұмыс істейтін экипаждық ғарыш станциясы. 1969 жылы тоқтатылды. LK – кеңестік адамды ғарышқа ұшу бағдарламасының Айға қондыру аппараты. Бірнеше LK қондырғышы экипажсыз ғарышқа ұшты. 1976 жылы бағдарламаның қалған бөлігімен бірге тоқтатылды. CSTS – Еуропалық ғарыш агенттігі мен Роскосмос арасындағы жоспарланған бірлескен жоба. Бастапқыда NASA-ның Orion бағдарламасына жауап ретінде жобаланған, бірақ кейіннен жоба тоқтатылды және көптеген жобалар Ресейдің келесі буын экипаждық ғарыш кемесіне – Орел (ғарыш кемесіне) енгізілді. OPSEK – Ресейдің Халықаралық ғарыш станциясы бағдарламасына қатысуын жалғастыруды ұсынған жоба. 2017 жылы Роскосмос тоқтатты. Altair (сондай-ақ "Ай бетіне қолжетімді модуль" немесе қысқаша "LSAM" деп те аталады) – Constellation бағдарламасының жоспарланған айлық қондыру модулінің бөлігі болды. Ол Ares V жүк тасымалдау құралымен ұшырылып, Жерден шығу сатысымен бірге, EDS оны және Orion ғарыш кемесін 4 астронавттан тұратын экипажбен Айға қону миссиясына жібермес бұрын, Orion ғарыш кемесін күтіп, онымен кездесуі тиіс болды. 2010 жылы Constellation бағдарламасының қалған бөлігімен бірге тоқтатылды. Bigelow Commercial Space Station немесе Space Complex Alpha – 2021 жылы орналастыру жоспарланған жеке ғарыш мекені, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан Bigelow уақытша барлық қызметкерлерін жұмыстан босатқандықтан, бұл мерзімге тоқтатылды. Bigelow-тың сынақ модулі қазіргі уақытта Халықаралық ғарыш станциясына орнатылған.