Кіріспе

Австриялық актриса Хеде Тюне Массинг, туғанда "Хедвиг Тюне" (сондай-ақ "Хеде Айслер", "Хеде Гумперц" және "Қызылшаш") (6 қаңтар 1900 – 8 наурыз 1981), Вена мен Берлинде өнер көрсеткен австриялық актриса, коммунист және 1930-1940 жылдары Еуропа мен АҚШ-та кеңес тыңшысы болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін кеңес жер астынан қашып келді. 1949 жылы Алгер Хистің екінші ісінде куәлік бергенімен көзге түсті; кейін жер асты қызметі туралы естеліктерін жариялады.

Вена

Массинг 1900 жылы Венада поляк әкесі мен австриялық анасының отбасында дүниеге келді. Әкесінің үнемі адалсыздық жасауына байланысты ата-анасының бақытсыз некесі оны отбасынан шеттетуге себеп болды. Оның Уолтер есімді ағасы жеті жас кіші, ал Элли есімді әпкесі тоғыз жас кіші болды. Орта мектепті бітіргеннен кейін ол бақытсыздықпен және сәтсіздікпен киім-кешек шеберханасында шәкірт болып жұмыс істеді. Карл Краустың жазғы лекцияларын тыңдағаннан кейін әдебиетке деген қызығушылығы қайта оянды. Ол Бургтеатрдан драмалық әдебиет бойынша стипендия алып, актерлік мансабына жол ашты. Кафелердегі, әдеби ортада (оның Stammtisch-і Cafe Herrenhof болды) Питер Альтенберг, Элизабет Бергнер, Франц Верфель, Альберт Эрнштейн және алғашқы күйеуі Герхард Айслермен танысты. Айслер оны коммунистік өмірге шақырды, отбасын тастап, оның ата-анасының үйінде партиялық некеде өмір сүруге көндірді. 1920 жылы Айслер Берлинде жұмыс істеуге шақырылғаннан кейін, олар 1920 жылдың желтоқсан айында ресми некеге тұрды. Хеде саясатқа белсенді түрде араласып, күйеуі және қарындасы Рут Фишермен саясат тақырыбында сағаттап сөйлесті. "Мен орыс революциясы, Ленин және Вера Фигнер туралы оқыдым, олар мен үшін үлгі болды; мен социализм идеясын, барша үшін жақсы өмір идеясын ұнатуға үйрендім. Шындығында, мен қозғалыстың күнделікті жұмысымен ешқашан бетпе-бет келген жоқпын. Мен коммунистердің жоғары тобында ғана араластым. Герхарт сияқты ақылды емес адамдарға деген өрескел көзқарасы маған да сіңді."

Берлин

Массинг пен Эйслер 1921 жылдың қаңтар айының басында Венадан Берлинге кетті, себебі Эйслер Rote Fahne газетінің редакторы лауазымын қабылдауға тиіс болды. Ол Германия Коммунистік партиясының ("KPD") қатарында жылдам өрледі, оның қарындасы Рут Фишер Германия Рейхстагының коммунистік депутаты болды. Массинг актерлік мансабын қуалай отырып, КПД-ның жоғары жақтастары арасында тұрмыстық өмірге бейімделді. Олардың әртүрлі мансаптары оларды жиі бөлек тұруға мәжбүр етті; Массинг ұзаққа созылған ауруы кезінде Берлиннің шеткі аудандарына көшіп кеткенде олар бір-бірінен алыстады. Ол жерде ол Джулиан Гумперцпен танысып, 1924 жылы Лихтерфельде-Вест ауданында онымен бірге тұруға кірісті. Гумперц Еуропадағы тұңғыш қағаздық кітаптарды басып шығаратын Malik Verlag баспасын басқарды. Массинг кіші қарындасын олармен бірге тұруға және оқуын аяқтауға әкелді. Веймар Германиясындағы экономикалық дағдарыстан кейін Эйслер Массинг пен Гумперцпен бірге тұруға келгенде, ол мен Элли ғашық болды, содан кейін үйленді. 1925 жылға қарай Гумперц "Германия Коммунистік партиясының барлық баспаларының" басшысы болды, бірақ 1926 жылы КСРО-ға наразы болғандықтан, ол жиі іссапармен болып жүргендіктен қызметтен кетті ("This Deception", 55-бет). "1930 және 1931 жылдары барлығы ашты, киімдері болмады, жайлы төсектері болмады, таза матасы болмады. Әрине, кейбір ерекшеліктер де болды – GPU (қазіргі МҰІ) және шетелдіктер. Осы шамада балалар ата-аналарын тыңдап, олардың жағымсыз пікірлерін, кемсітуші сөздерін, діни көзқарастарын немесе діни қызметтерге қатысуын хабарлауға шақырылды; аналарының шынымен ауырып қалған ба, әлде киімдерін жуған, шаң-тозаңды үйін тазалаған, тіпті демалыпты, әлдегі аяқсыз, абсурдты жиналыстарға қатысқан ба, соны айтуға міндеттелді."

Нью-Йорк

Кейін екеуі де НКВД аппаратының мүшелері болды және АҚШ-та Нью-Йоркте орналасқан совет офицері Фредтің (Борис Базаров) басшылығымен жұмыс істеді. Хеде Массингке бірнеше міндет жүктелді, оның ішінде Америка Құрама Штаттары мен Еуропа арасындағы хабаршы қызметі де болды.

Вашингтон

Алайда, оның ең маңызды міндеті – агенттерді іздеуші (рекрутер) болу болды, және ол бұл жұмысты үлкен шеберлікпен атқарды. Ол идеологияға, әсіресе 1930 жылдардың басында Рузвельт әкімшілігінің Вашингтондағы сахнасын бағындырған «Жаңа мәміле» (New Deal) либералдарының нацистерге қарсы күшті сезімдерін пайдаланды. Лоренс Дагган оның тартқан сапының бірі болды. 1935 жылы Массинг жеке үйдің ішінде өткен АҚШ Коммунистік партиясының ұялы отырысында Алгер Хисспен Мемлекеттік департаменттің тыңшысы Ноэль Филдтің оның тобымен жұмыс істеуі керек пе, әлде ГРУ-мен жұмыс істеуі керек пе деген мәселеде пікір таластырды. Массинг осы эпизодқа қатысты 1949 жылғы қарашада Алгер Хистің екінші сотта куәлік берді. Ноэль Филд оны әрқашан жоққа шығарды, бірақ оның уақыт пен жағдайға қарай (мысалы, Хисс ісі, Чехословакиядағы көрсетілімдік сот, түрме) куәлігін бірнеше рет өзгерткені анық көрінеді. Уиттакер Чемберс Массингтен бөлек Валентин Маркинге есеп берді. Алгер Хисс Чемберске есеп беріп тұрғанда, Хисс пен Массинг Ноэль Филдті жұмысқа алу мәселесін талқылау үшін кешкі ас дастарқанына отырды. Массинг 1981 жылғы 8 наурызда Нью-Йорктегі Вашингтон алаңындағы (Washington Square) үйінде эмфиземадан қайтыс болды.

Қатысушыдан шығу

Массинг өзінің мемуарларында 1930 жылдардың соңында орыс басшыларына көңілі толып, сталиндік сот процестеріне наразы болғаннан кейін совет барлау аппаратынан кеткенін айтты. Оның барлау қызметі соғыс аяқталғанға дейін жалғасты, ал 1949 жылы ол шындықты айтып, Алгер Гисстің екінші процесінде куәлік берді.

Ричард Сорж

Хеде Массинг 1923 жылы Франкфурт мектебінің құрылуына себеп болған Марксистік жұмыс апталығында Ричард Соргемен алғаш рет кездесті. Кейін Сорге оны советтік астыртын қызметіне тартты және Игнас Рейспен таныстырды. Ол өзінің "Бұл алдау" атты автобиографиясында Сорге туралы және 1935 жылы Нью-Йоркте өткен кездесулері туралы жазды. 1953 жылы Neue Rundschau журналында жариялаған "Ричард Сорге: дерлік мінсіз шпион" атты мақаласында оны "шамалы кемшілігі бар мінсіз шпион" деп атады.

Амторг

Массинг Амторг сауда корпорациясының қызметкері болған.