Кіріспе

Джек Керуактың 1965 жылғы романы «Desolation Angels» – Бит буынының авторы Джек Керуактың жартылай автобиографиялық романы, ол оның «Duluoz Legend» циклiнiң бiр бөлiгiн құрайды. Ол 1965 жылы жарық көрді, бірақ «Жолда» романы басылымға дайындалып жатқан кезде, одан бiрнеше жыл бұрын жазылған. Романның оқиғалары 1956-1957 жылдар аралығында өрбуiмен келедi. Романның басты кейiпкерi Джек Дулуоздың басынан өткен психологиялық күрес Керуактың буддизм философиясына деген көңiл көшiруiн көрсетедi. Роман барысында Керуак атақ-даңққа деген көңiл тоқтығын, Бит буынына деген күрделi сезiмдерiн талқылайды. Ол анасымен және достарымен (сондай-ақ белгiлi Бит өкiлдерiмен) – Аллен Гинзберг, Нил Кэсади, Люсьен Карр және Уильям С. Берроузбен қарым-қатынасын да сөз етедi. Роман, сол кезде гомофобиялық деп есептелген сөздер қолданылғанына қарамастан, гомосексуализм мен гомосексуалдық кейiпкерлердiң оң бейнеленуiмен ерекшеленедi.

Таңба кілті

Керуактың «Дуллуз» аңызының барлық кейіпкерлері оның өмірінде болған нақты адамдардың негізінде жасалған, және «Жұбатушы періштелер» де осы ережеден тыс емес. «Менің алғашқы баспагерлерімнің наразылығына байланысты, мен әр шығармада бірдей кейіпкер есімдерін қолдануға рұқсат алмадым»|автор=Джек Керуак|тақырып=Кодидің көріністері

Нақты өмірдегі адам Кейіпкер есімі Джек Керуак Джек Дуллуоз Уильям С. Бэрроуз Булл Хаббард Люсьен Карр Жюльен Лав Карлин Кассади Эвелин Нил Кассади Коди Померей Мэри Карни Мэгги Кассиди Грегори Корсо Рафаэль Урсо Анри Крю Дени Блё Клод Даленбург Пол Роберт Данкан Джеффри Дональд Билл Гарвер Ескі Буль Гейнс Аллен Гинзберг Ирвин Гарден Луи Гинзберг Гарри Гарден Джойс Глассман / Джойс Джонсон Алис Ньюман Рэндалл Джаррелл Варнум Рэндом Филип Ламантиа Дэвид Д’Анджели Роберт ЛаВинь Левёск Элиза Коуэн Барбара Липп Хелен Уивер Рут Хипер Хелен Эллиотт Рут Эриксон Норман Мейлер Харви Маркер Майкл МакКлур Патрик МакЛир Локк МакКоркл Кевин Маклох Джон Монтгомери Алекс Фэрбразер Питер Орловски Саймон Дарловски Лафкадио Орловски Лазарь Дарловски Ники Орловски Тони Дарловски Алан Уоттс Алекс Аумс Филип Уэйлен Бен Фаган Гэри Снайдер Жарри Вагнер Уильям Карлос Уильямс Доктор Уильямс

Керуак бұл шығармада достарының кім екенін жасыруға тырысқан жоқ. 1-томның 43-тарауында ол «Нил Кассадидің жазғандарындағы жексенбі күндері» деп айтады. Редакторлар бұған мән бермеген болуы мүмкін, себебі ол Нилді дос емес, жазушы ретінде таныстырады. 80-тарауда Урсо мен Померей есімдерінің мағыналары туралы пікірталас Корсо есімімен түсініксіз салыстыруға алып келеді. 1-томның 91-тарауының ортасында: «Кім жүк пойызымен саяхаттағысы келеді!» – деді Грегори. «Мен мына жүк пойызына мініп, батпақтармен құрт алмасуды қаламаймын». Бірақ Керуак та, редакторлар да «Грегори» есімін «Рафаэль» деп өзгертуді байқамады. Сол сияқты, Танжердегі жергілікті тұрғындар 2-томның 52-тарауында Ескі Буль Хаббардты (Бэрроузды) «Бороуз» деп атайды. 2-томның 5-тарауында Танжердегі дүкен иесі Ескі Буль Гейнсті (Гарверді) «Сеньор Гахр ва» деп атайды. Қызығы, кейіпкерлердің жазған бірнеше кітабы немесе өлеңі кейіпкердің нақты өмірдегі әріптесі жазған шынайы кітаптарға негізделген. Мысалы, Керуактың «Жолда» кітабы «Жол [Джек Дуллуоздың]», Уильям С. Бэрроуздың «Жылаңаш түскі ас» кітабы «Жылаңаш таңғы ас [Булл Хаббардтың]», Аллен Гинзбергтің «Ауыл» кітабы «Ауыл [Ирвин Гарденнің]» деп аталады. Бэрроуздың Танжерде өмір сүруіне жеткілікті қаржыны оның атасы ойлап тапқан қосым машинасы қамтамасыз еткен.

Сюжет

Desolation Angels Джек Дулуоздың саяхаттарын жалғастырады және екі кітаптан тұрады, барлығы алты бөлімді қамтиды. 1-кітап: Desolation Angels құрамына Бірінші бөлім: Жалғыздықтан құлағандық және Екінші бөлім: Әлемдегі құлағандық кіреді, барлығы 102 тарау. 2-кітап: Өту құрамына Бірінші бөлім: Мексика арқылы өту, Екінші бөлім: Нью-Йорк арқылы өту, Үшінші бөлім: Танжер, Франция және Лондон арқылы өту және Төртінші бөлім: Америка арқылы қайта өту кіреді, бұл романның ең ұзақ кітабы болғанына қарамастан, барлығы 84 тараудан тұрады. Алғашқы бөлім, 1956 жылы Мексикада жазылған, 1956 жылғы жазда Desolation Peak тауындағы өрт күзетшісі қызметінде болған Джек Керуактың уақытын көрсетеді, бұл Керуактың 1959 жылғы «Дхарма бомбалары» романындағы оқиғалардың соңынан кейін дерлік басталады. Бастапқыда бұл оқиға рухани тұрғыдан толықтырғанмен, Керуак өзінің екі айлық жалғыздығының теріс әсерлерін «Мен көбінесе көңілім толып өліп қаламын немесе таудан секіріп кетемін деп ойладым» деген сияқты сөздермен сипаттайды. Ол уақытын өзі ойлап тапқан карта ойындарына, жазбаларға жазуға, темекіні тастауға жасаған сәтсіз әрекеттерге және радио арқылы басқа күзетшілердің әңгімелерін тыңдауға жұмсайды. Бірінші кітаптың бірінші бөлімі Керуактың Дзен буддизміне деген қызығушылығымен және анасының қартаюы, өзінің жасы және жазушы ретіндегі болашағы туралы алаңдаушылығымен ерекшеленеді («Қала мен қала» алты жыл бұрын жарық көрген, ал «Жолда» келесі жылы жарық көреді). Ол өзінің руханилығы мен өткені туралы ойға келеді, сондай-ақ осы аттас романдағы маңызды рөлді ойнаған кейіпкер «Мэгги Кэссидиге» үйленуі мүмкін екенін айтады, ол Керуактың орта мектептегі достасы Мэри Карниге негізделген. Керуак көбінесе жалғыз кейіпкер болып табылады, ал басқа кейіпкерлер, мысалы «Ирвин Гарден» (нағыз аты Аллен Гинзберг), «Коди Померей» (Нил Кассади) немесе «Булл Хаббард» (Уильям С. Берроуз) туралы қысқаша айтылады. Өрт маусымы аяқталып, күзетшілердің қажеттілігі азайған кезде, Керуак 63 күннен кейін Desolation Peak тауын «жазылған» санасымен тастап кетеді.

Екінші бөлім: Дүниедегі қаңырау

Романның екінші бөлімі Джек Керуактың Desolation Peak тауынан түсуін, қоғамға оралуын және Сан-Францискоға автостоппен баруын қамтиды. Ол қоғамға қайта оралуға тырысады, газеттен шыққан жаңа сияның бөгде иісінен жиренеді. Сан-Францискода ол Аллен Гинзберг, Нил Кассади және "Симон Дарловский" (Питер Орловский) сияқты достарымен қайта кездеседі. Керуак жалғыз өмір сүру мен достарымен бірге қоғамға оралу туралы аралас сезімдерін бейнелейді. Оның буддизмге деген көзқарасы күшейеді, сонымен қатар есірткі мен алкогольге құмарлығы артады. Рафаэль Урсо (Грегори Корсо) оған крест белгісі бар әшекей сыйлайды, ол: «Христиандар мен католиктер менің крестпен дискотекаға баруымды және осылайша ішімдік ішуімді қалай бағалар еді?» - деп ойланады. Кейін Керуак 1968 жылы «Мен жазғанымның бәрі Иса туралы» деп, бала кезіндегі католик дініне қайта оралады, бірақ өмірі бойы христиандықпен күрделі қарым-қатынаста болды. Бірінші кітаптың екінші бөлімі романның басқа бөлімдерінен едәуір ұзын, мүмкін Керуактың осы кітапты жеке роман ретінде шығаруды көздегендіктен. Джек Дулуоздың ойлары Керуактың 1956 жылы өзінің сенімдерін, қарым-қатынастарын және өмір жолын зерделеуін көрсетеді, сондай-ақ достарына деген құштарлығы мен көңілінің толуын ашады.

Бірінші бөлік: Мексика арқылы өту

Ең қысқа бөлімі, екінші кітап, бірінші бөлім Джек Керуактың 1956 жылдың қыркүйегінде Мексикада өткізген уақытын сипаттайды. Керуак 60 жастағы героинге тәуелді және ұсақ-көрікті ұры болған досы Ескі Буль Гейнс (Билл Гарвер)пен бірге тұрады. Керуак екінші кітаптың бірінші бөлігінің 8-тарауында атаққа және баспасөз назарына наразылығын түсіндіру үшін уақытты қысқаша алға жылжытады. Керуак шығармашылық өнімділігін арттыру мақсатымен Мексикада болды. Бұл әрекеті сәтті аяқталады, ол "бір роман жазып, тағы бір романды аяқтап, өлеңдер жинағын" жазады. Бұл, Керуактың Бірінші кітапты: "Жайнаған періштелерді" толығымен және Мексикада "Тристессаны" аяқтағанын көрсетеді. Кейін Керуактың достары – Аллен Гинзберг, Грегори Корсо, Питер Орловский және оның інісі "Лазар Дарловский" (Лафкадио Орловский) оған қосылады, бұл Керуакты қуантады, бірақ сонымен бірге жалықтырады. Керуак Ирвин Гарден кейіпкері арқылы Аллен Гинзбергтің гомосексуализмін ашық талқылайды және гомосексуализмді, әсіресе квир авторларды қорғайды. Керуактың өзінің гомосексуализмімен қарым-қатынасы күрделі болды, сондықтан ол мұнда өзін "квир емес" деп нақты айтады. Керуак және оның достары АҚШ-қа оралуға шешім қабылдайды және Нью-Йоркке сапар шегеді, бұл туралы екінші кітаптың екінші бөлімінде айтылған.

Екінші бөлім: Нью-Йорк арқылы өту

Көбінесе АҚШ арқылы саяхаттаған, сондай-ақ 1956 жылы Нью-Йоркте және Вашингтонда болған уақыттан тұратын Екінші бөлім Джек Керуак, Аллен Гинзберг және Орловский ағайындары Нью-Йоркке жолға шыққанда Гарверді Мексикада қалдырып, оның наразылығына және жалғыздыққа түскен қайғысына қарамастан, оны тастап кетеді. Оларды Норман есімді бір адам (тегі белгісіз) Мексикадан қуа жөнелтеді, Техас шекарасын өтіп, машинада немесе ұйықтайтын қаптарда ұйықтайды. Керуак пен Лафкадио бір ұйықтайтын қапта жатады. "Жазық періштелер" АҚШ арқылы саяхаттап, ішіп, дауласады. Нью-Йоркке келген кезде олар Рут Эриксонмен (нағыз аты Хелен Эллиот) және оның бөлмедесі Рут Хипермен (Хелен Уивер) танысады, екеуі де өте әдемі деп сипатталады. Керуак Уивермен бірге тұрады, олардың 1956-57 жылдар аралығында қарым-қатынасы болады. Керуак оған үйленгісі келетінін айтады. Романның осы бөлігінде Керуак әйелдерді жалпы алғанда кемсітеді, оларды ерлердің құмарлық нысанына дейін төмендетеді. Хелен Эллиот Джулиен Лавқа (Люсьен Карр) деген сезімін білдіреді, ол бұрын оған құштар болған, бірақ қазір үйленген. Керуак Каррмен кездесіп, олардың арасындағы қарым-қатынастарды талқылайды. Ол күзде қайтып келіп, үйіне көшуға көмектесуді уәде етеді, бірақ ол тағы да Нью-Йоркке кетеді. Ол оның достары, әсіресе Гинзберг пен Берроустың "оны құртатыны" туралы ескертеді. Осы уақытта Нью-Йоркте Грегори Корсо Хелен Уивермен бірге ұйықтап жатыр, немесе Керуак солай ойлайды. Нью-Йоркке оралғаннан кейін Керуак Гинзбергтің Керуак пен Beat Generation өкілдерінің басқа да тұлғаларын Life Magazine журналы үшін бірге суретке түсіруді ұйымдастырғанын біледі, бұл Керуакты ашуландырады, ол мас күйінде фотосессияға қатысады. Уивер Керуакпен ажырасады, психоаналитик кеңес бергеннен кейін, ол олардың қарым-қатынасын оның психикасына зиянды деп санайды. Уивер психоаналитик Керуактың оны пайдаланғанын және оның жақсы демалуына кедері келтіргенін айтады. Керуак психоаналитикті Уиверді азғыруға тырысқаны үшін кінәлайды. Содан кейін Керуак "Алис Ньюманмен" (нағыз аты Джойс Глассман) танысады, ол оны "бәлкім, менде болған ең жақсы махаббат" деп сипаттайды. Глассман - белгілі жазушы, оның Керуакпен романтикасы оның мансабының басында басталады. Феминист жазушы ретінде танымал болғанына қарамастан, Керуак Глассманның шашын бояуға ұсынғанын, оның сары түске деген жеккөрушілігін басу үшін. Керуак Уиверді тағы да барда мас күйінде кездестіреді, ол оны түнді өзімен бірге өткізуге көндіруге тырысады, бірақ ол бұл идеяға қорқынышпен қарайды. Глассман кенеттен барға келіп, мас Керуакты үйіне алып кетеді. Гинзберг пен Керуак Керуактың Танжерге сапар жасауын және Гинзбергтің өмірлік серігі Орловскийге деген сезімдерін талқылайды. Олар Коуэнмен кездеседі, олардың әңгімелері егжей-тегжейлі сипатталмаса да, олар ұзақ уақыт бойы достық әңгімелермен айналысады. Керуак югославиялық кемеде Танжерге билет алады, Каррға тағы да барады және сапарға шығар алдында Глассманмен сыра ішіп, оның кетуіне ренжуін және оның ішімдікке құмарлығын білдіреді.

Үшінші бөлім: Танжер, Франция және Лондон арқылы өту

Үшінші бөлім Джек Керуактың Мароккодағы уақытын, "Жылаңаш түскі ас" романын теріп шығарудың оның психикасына тигізген әсерін және Франция мен Лондон арқылы саяхатын көрсетеді. Бұл саяхат "Жалғыз саяхатшы" кітабындағы "Еуропаға үлкен сапар" бөлімінде де сипатталған. Керуак Берроуздың дене күшін атап өтеді, бұл оның "Джанки" романында көрсетілгендей, опиатқа тәуелділігін ескере отырып, ерекше көзге түседі. Екеуі түрлі марихуана түрлерін қолданып, опиаттарды зәулім пайдаланады және гей-барларға барады. Керуак Берроуздың "Жылаңаш түскі ас" романын теріп шығаруды қаншама ауыр әсер еткен тәжірибе ретінде сипаттайды. Керуак кем дегенде бір апта бойы Берроуздың әсерлі романындағы алаңдатарлық суреттерден арман көргенін айтады. Қызығы, Аллен Гинзбергтің "Жылаңаш түскі ас" романын теріп шығаруға қосқан үлесі еске алынбаған, бірақ ол Керуак сияқты рөл атқарған. Дегенмен, Берроуздың Гинзбергке деген терең романтикалық сезімдері сипатталған, әсіресе Гинзбергтің келуін күтіп, Керуактың иығына жылаған сәті. Содан кейін Керуак өзінің және Берроуздың түрлі жағдайларда шамадан тыс мөлшерде опиум қолданған оқиғасын айтады. Гинзберг пен оның серігі Питер Орловский Танжерге келгенде, Керуак достарына деген ықыласының жоғалуы мен жалпы өміріне көңілі толмауынан кері тартылады. Дегенмен, төртеуі бірге қаланы зерттейді. 58-тарауда Керуак уақыт бойынша алға жылжиды және әлі аталмаған Бит буынына деген көңілінің толуын сипаттайды, бұл "Жолда" кітабы жарық көргеннен кейін күшейеді. Ол "сұлулық" ұғымының жақын арада жаппай саудаға түсетін модаға айналуынан немесе Гинзбергтің немесе Берроуздың табиғи тыныштығына қарсы орта тап жастарының әлеуметтік имиджі үшін ережелер жиынтығына айналуынан қынжырланады. Керуак бір кештегі кештегі досынан Еуропаға билет алады. Керуак Францияға келіп, Парижде Грегори Корсомен кездеседі. Керуак Францияның романтикасы және париждік әйелдер туралы өз пікірлерін жазады, осы жерде де редуктивті стереотиптерді қолданады. Францияда өткізген уақытын үш беттен астам сипаттағаннан кейін, Керуак Англияға сапар шегеді. Англияға кіруде қиындықтар туындағаннан кейін, Керуак кешке Лондонға келіп, "Шекспир" деп аталатын барға барады, ол өте әсемдікке бейімделген интерьері үшін оған ұнамайды. Ол Пикадилли Циркінде ("Лондонның Таймс-сквері") арзан бөлмеде тұрады және Лондонның көптеген мысықтарына назар аударып, қаланың мысықтарға деген сүйіспеншілігін мақтайды. Бір кешке ол Бейкер көшесінің 221B нөмірін іздеп жүреді, содан кейін Шерлок Холмс – ойдан шығарылған кейіпкер екенін есіне алады. Ол SS Nieuw Amsterdam атты голланд кемесіне Нью-Йоркке билет сатып алып, кемеге отырып кетеді. Керуак өзінің Еуропа сапары өмірінде жаңа тәжірибелерге күдікпен немесе наразылықпен жауап берген кезеңде болғанын сезінеді, және бұл көзқарас оның сапарының қысқа болуына себеп болған болуы мүмкін.

Төртінші бөлім: Американы қайтадан аралау

Төртінші бөлім Джек Керуактың Атлантика арқылы АҚШ-қа қайта оралу сапарымен басталады және туған еліне оралғандағы қуанышын көрсетеді. Керуак Кэмпбеллдің шошқа еті мен бұршақ сорпасының банкасын көріп, көзіне жас келгендей болады, себебі ол оны американдық тағамның символы ретінде қабылдайды. Нью-Йоркке келген соң, ол анасы Габриэль Анже Керуакты алу үшін оңтүстікке сапар шегеді, жолда Джойс Джонсонмен екі күн кездеседі. Ол анасымен бірге Мексика арқылы Калифорнияға барады, бұл сапар романның соңғы бөлігінің басым бөлігін құрайды. Керуактың анасы тігін жиынтығын, тұздық-бұрыштық және фотоальбомды сапарға алып кетеді. Керуак 64-ші және 65-ші тарауларды анасының әдеби суреттемелеріне арнап, онымен қарым-қатынасын "фрейдистік" түсіндірмелерге қарсы қорғайды (Керуак Эдип кешеніне ие деген айыптауларға өте сезімтал болды) және оны "осы оқиғадағы ең маңызды және ең жақсы адам" деп сипаттайтын әйелге деген терең махаббатын талқылайды. Мексикадан кейін олар Аризона арқылы Сан-Францискоға (Калифорния) жетеді, онда Габриэль ешқандай жоспарлары мен ақшаларының аз екенін айтады, ал Керуак Калифорниядағы жалдау салыстырмалы түрде арзан болуы мүмкін деп жауап береді. Керуак пен "Бен Фаган" (Филип Уэлен), Керуак "қарт әже" деп сипаттаған, бірге уақыт өткізеді, "Алекс Фэйрбратермен" (Джон Монтгомери) кездеседі. Керуак ішімдік ішуді жалғастырады және "Коди Померейге", шын аты Нил Кассадиге, "жедел марихуана байланысы" үшін 10 доллар береді. Мета стильде Керуак "Жолда" романының басылым алды көшірмелерін алады және оны "кедей, ақымақ, қайғылы кітаптың батыры" Нилге тапсырады. Керуак Кассадидің 1958 жылы жасырын полицейлерге марихуананы бөлісуді ұсынғаны үшін тұтқындалғанын және 2 жыл түрмеде отырғанын сипаттайды. Керуак пен Габриэль Флоридаға Greyhound автобусымен келеді. Габриэль Флоридадағы қызы Кэролайн Керуактың үйінен бірнеше көше қашықтықта орналасады. Керуак қайтадан Мексика қаласына сапар шегеді және Гарвердің ол Мексикадан кеткеннен кейін қайтыс болғанын білгенде қатты ренжіді. "Жайлау періштелері" Керуактың Нью-Йоркке белгісіз уақытта Гинзберг, Орловский және Корсомен оралуын қысқаша сипаттаумен аяқталады, олар "Жолда" және "Ауыл" сияқты туындыларын жариялағаннан кейін танымал жазушыларға айналды. Сондықтан мен "Жайлау періштелерімен" қоштастым. "Мен үшін жаңа өмір".

Стиль

"Жалпыңқы періштелер" – Керуактың спонтанды проза стилінің ең ұзақ мысалдарының бірі, 366 беттен тұрады. Керуактың көптеген туындылары сияқты, "Жалпыңқы періштелер" де мемуарлық роман ретінде жазылған, ұзақ формадағы поэзиялық проза. Керуак бұл стильді көптеген кітаптарында қолданды, мысалы, "Жер астындағылар", "Мэги Кэссиди" және "Жолда", сондай-ақ "Дюлуоз аңызындағы" басқа да туындыларында. Романдағы "тараулар" атипикалық құрылымға ие, олар кішкентай абзацтардан (мысалы, 1-кітап, 9-тарау – бір ғана жол) көп беттік бөлімдерге дейін жетеді. Бірінші кітапта хайку немесе сенрю үлгісінде жазылған көптеген өлеңдер кездеседі, олар көбінесе тарау соңында орналасқан, бірақ әдеттегі формалық талаптарға сай келмейді, көбінесе үш жолдан тұрады. Кітап екі бөлімге бөлінген: "Жалпыңқы періштелер" және "Жолда өту", олар өз кезегінде көптеген кішігірім бөлімдерге бөлінеді. Әр бөлім Керуактың сол кезде болған нақты бір жеріне арналған. Кітаптың алғы сөзінде Керуак екінші бөлімді, "Жолда өтуді" жеке роман ретінде шығаруға ниеттенгенін айтады.