Кіріспе

Ашық автомобиль төсегі – автомобильдің, жүк көлігінің немесе қайықтың үсті ашық болатын бөлігі. Ол жолаушыларға немесе жүкке арналған болуы мүмкін. Жүк машиналарына қатысты айтқанда, бұл олардың төсегін (американдық ағылшын тілінде) немесе табасын (британдық ағылшын тілінде) білдіреді.

Терминнің шығу тегі

Тоннеу бастапқыда автомобильдегі ашық артқы жолаушылар бөлімі болды, шамы баррель тәрізді дөңгеленген, және сондай-ақ мұндай бөлімі бар кузов стилі. Сөз француз тілінен келген, «бочка» немесе «цистерна» деген мағынаны білдіреді, қараңыз "тун".

Артқы кіреберіс тонеуі

Ертедегі тоннеулерде көбінесе артқа ашылатын шарнирлі есік болған, бірақ жақын арада бір және екі жақты есіктер де пайда болды. Көше лайлы немесе кір болғанда, машинаны кері бұрып, тротуарға жақын тоқтатып, тоннеу жолаушылары тікелей жаяу жолға түсе алатын еді.

Тонометрлік қақпақ

Тарихи тұрғыдан алғанда, тоннеу қақпағы көліктің ашық бөлігіне арналған икемді уақытша жамылғыны (әдетте былғарыдан немесе кенептен жасалған) білдіретін. Қазіргі автомобиль терминологиясында бұл көбінесе пикаптың артқы жағын жабатын, жүктерді ауа райынан немесе ұрылардан қорғауға немесе аэродинамиканы жақсартуға арналған қатты немесе жұмсақ қақпақтарды білдіреді. Тоннеу қақпақтары түрлі стильде болады: бүктеледі, кері тартылады немесе ашылады және құлыппен жабылады. Олардың құрамында болат, алюминий, кенеп, ПВХ, шыны талшық және карбон талшық сияқты материалдар қолданылады. Тоннеу қақпақтары қайықтардың ашық бөліктерін жабу және қорғау үшін де пайдаланылады. Мұндай қақпақтардың көпшілігі су өткізбейтін кенептен жасалған және түйреуіштермен бекітіледі. Ескі, бастапқы тоннеу қақпақтары кабриолеттер мен роудстерлердегі бос орындықтарды, сондай-ақ пикап немесе купедегі жүк платформасын қорғау үшін қолданылды. Қазіргі заманғы қатты тоннеу қақпақтары шарбақты немесе бүгілетін механизм арқылы ашылады, ал сегменттелген немесе жұмсақ қақпақтар оралып немесе бүгіліп ашылады. Қатты бүгілетін қақпақтар жүк көліктерінің иелеріне көбірек ұнайды, себебі олар жақсы қорғаныс, қауіпсіздік және су өткізбейтін қасиеттерге ие. Көліктерге арналған тоннеу қақпақтары заттарды ауа райынан және ұрылардың назарынан сақтайды. Сіздің көлігіңіздің жылы мен моделі тоннеудің өлшемін анықтайды. Көптеген сатушылар жүк платформасын өлшеу үшін рулетканы пайдалануды ұсынады.

Туристік көліктер

Ертедегі ашық корпусты саяхалық автомобильдер бос артқы орындықтарды қорғау үшін тоннеу қақпақтарын пайдаланды. 1930 жылдардың басында, жарыс жолындағы жарысшылар, қосымша бәсекелестік артықшылығы іздеп, ертедегі автомобиль құрылымын қайталап, роудстерлер мен стримлайнерлердің кабиналарын алынып-қойылатын матамен жапты. Бұл жабыншалар ауа ағынын бұзып, артық қарсылық тудыратын кең кабиналарды жапты; нәтижесінде, тоннеумен жабдықталған автомобильдер бірдей қуатпен жылдамдыққа қол жеткізді.

Спорттық көліктер

Тонеу қақпақтары MG, Triumph, Austin Healey және Porsche Boxster сияқты ашық спорттық автомобильдерде қатты немесе жұмсақ төбелердің орнына қолданылады. Көбінесе табиғи немесе жасанды былғарыдан жасалған бұл қақпақтар жолаушылар салонының барлық бөлігін жабады және сыдырылып ашылатын құлпы бар, соның арқасында жүргізушінің орны ашық қалса, қалған интерьер жабық күйде болады.

Жүк көліктері

Тоннеу қақпақтары купе-фабрикаттар мен пикаптарда жүк бөлімін жабу және қорғау үшін қолданылады, олар түрлі стильдерде келеді. Негізінен олар материал бойынша жіктеледі: жұмсақ немесе қатты қаптамалар. Жұмсақ қаптамалар оралатын немесе бүктелетін, ал қатты қаптамалар оралатын, бүктелетін немесе бір бөліктен тұрады. Ең көп таралған стилі – матадан немесе винилден жасалған, матаны қолдау үшін қабырға тәрізді құрылымды пайдаланатын және оны тартып, жүк көлігінің кабинасына қарай орайтын тоннеу. Тіреу нүктелеріне негізделген жүйе де бар, бірақ жүк көліктерінің иелері көліктеріне тіреу нүктелерін орнатуды қаламайтындықтан, ол аз қолданылады, себебі бұл әдетте бұрғылауды немесе тұрақты жабысқышты талап етеді. Қатты оралатын тоннеу қақпақтары қарапайым оралатын тоннеу қақпақтарына қарағанда мықтырақ. Олар жеке алюминий ламельдерден тұратын қабырғадан жасалған, олар жұмсақ винилмен қапталған. Ашылмаған күйде, алюминий ламельдер жүк бөлімінің ішіндегі жүкті ғана емес, сонымен қатар оның үстінде 400 фунтқа дейін жүк тасуға мүмкіндік беретін қатты алюминий қабығын құрайды. Жүк көлігінің жүк бөлімін жабатын тағы бір стилі – алдыңғы және бүйір жағынан бекітіліп, артқы қақпақтан кабинаға қарай оралатын немесе тартылатын құрылғы. Тартылатын тоннеу әдетте винилден, пластиктен немесе алюминийден жасалады. Тартылатын тоннеулер жұмсақ тоннеу қақпақтарына қарағанда қауіпсіз, себебі олар әдетте құлыпталады және мықты материалдан жасалған, бірақ оларды орнату көбірек уақытты алады және жартылай тұрақты орнатуға арналған. Шыны талшығы, қатты пластик немесе алюминийден жасалған тоннеу қақпақтары да жиі кездеседі. Кейбіреулері жүк көлігінің түсіне сай боялған, берік конструкциялы және құлыпталатын болады. Бұл қақпақтар көбінесе ауыр болады және оларды ашу мен жабуға көмектесетін газ серіппелері қажет. Олар көліктің капотына ұқсас жұмыс істейді, әдетте жүк бөлімінің артқы жағынан (артқа қарай) ашылады. Кейбіреулері алдыңғы жағынан артқа, артқы жағынан алдыңғы жағына, бүйірінен бүйіріне немесе тік көтерілетін бірнеше бөлімдерге ие. Шыны талшығы, қатты пластик немесе алюминийден жасалған тоннеу қақпақтары кейде жаңа көліктерге заводтық опция ретінде орнатылады. Көптеген сатушылар тоннеу қақпақтары жанармай шығынын азайтады деп мәлімдейді, себебі олар жүк көлігін аэродинамикалық жағынан жақсартады. Алайда, ауа ағындары пикап жүк бөлімінің ішінде соқпақ құрайды, бұл аэродинамиканы жақсартады. Тоннеу қақпағы бұл соқпаққа кедергі келтіреді, ал ғылыми сынақтар көрсеткендей, тоннеу қақпағын қолданғанда жылдамдық аз болғанда жанармай шығынында айтарлықтай жақсару байқалмайды. Тайлгейт түсірілгенде де ұқсас әсер байқалады, нәтижесінде жанармай шығыны артады.

Басқа қолданыстар

Тонно корпусы – сағат корпусының бір түрін сипаттау үшін қолданылады, дөңгелек, иілісқан бүйірлері бар, шамамен барабан (немесе бөшке) пішінінде болады.