Кіріспе
1992 жылғы Джеймс Айвори режиссерлік еткен «Хауардс Энд» фильмі – Рут Правер Джабваланың сценарийі бойынша Э.М. Форстердің 1910 жылғы осы аттас романының негізінде түсірілген романтикалық драма. «Мерчант Айвори Продакшнс» компаниясының Форстер романынан жасаған үшінші бейімдемесі («Көрер бөлме», 1985 және «Морис», 1987 фильмдерінен кейін), бұл «Sony Pictures Classics» компаниясының алғашқы шығарған фильмі болды. Фильмнің сюжеті 20 ғасырдың басындағы Англиядағы таптық қатынастарды Шлегел әпкелердің өміріндегі оқиғалар арқылы зерттейді. Фильмде Эмма Томпсон, Энтони Хопкинс, Хелена Бонэм Картер және Ванесса Редгрейв, сондай-ақ Джеймс Уилби, Сэмюэл Вест, Джемма Редгрейв және Прунелла Скейлс қосалқы рөлдерде ойнады. Фильм 1992 жылдың 13 наурызында кинотеатрларда көрсетіліп, сыншылардың мақтауына ие болды және коммерциялық сәттілікке жетті, 8 миллион долларлық бюджетпен 32 миллион доллардан астам табыс әкелді. Ол 1992 жылғы Канн кинофестивалінде бақ сынасып, 45 жылдық мерекелік сыйлықты жеңіп алды. 65-ші «Оскар» марапаттау салтанатында фильм «Ең үздік фильм» номинациясының ішінде тоғыз номинация алды және үш номинацияда жеңіске жетті: «Ең үздік әйел актрисасы» (Томпсон үшін), «Бұрын шығарылған немесе жарияланған материал негізіндегі үздік сценарий» және «Ең үздік көркемдік безендіруші». 46-шы Британдық академия кино сыйлығында фильм 11 номинацияда басымдық танытып, екі сыйлыққа ие болды: «Ең үздік фильм» және «Ең үздік әйел актрисасы» (Томпсон үшін).
Howards End is a 1992 period romantic drama film directed by James Ivory, from a screenplay written by Ruth Prawer Jhabvala based on the 1910 novel of the same name by E. M. Forster. Marking Merchant Ivory Productions' third adaptation of a Forster novel (following 1985's A Room with a View, and 1987's Maurice), it was the first film to be released by Sony Pictures Classics. The film's narrative explores class relations in turn of the 20th century Britain, through events in the lives of the Schlegel sisters. The film starred Emma Thompson, Anthony Hopkins, Helena Bonham Carter and Vanessa Redgrave, with James Wilby, Samuel West, Jemma Redgrave and Prunella Scales in supporting roles. The film was theatrically released on 13 March 1992 to critical acclaim and commercial success, grossing over $32 million on an $8 million budget. It was in competition at the 1992 Cannes Film Festival and won the 45th Anniversary Award. At the 65th Academy Awards, the film received a leading nine nominations including for the Best Picture, and won three: Best Actress (for Thompson), Best Screenplay Based on Material Previously Produced or Published and Best Art Direction. At the 46th British Academy Film Awards, it garnered a leading eleven nominations, winning two awards; Best Film and Best Actress (for Thompson).
Сюжет
Эдвард дәуіріндегі Британияда Хелен Шлегел Ховардс Эндте, Уилкокс отбасының елдік үйінде тұрғанда, құмарлық сәтінде Пол Уилкоксқа келісім береді. Шлегельдер – ағылшын-неміс буржуазиясының зиялы отбасы, ал Уилкокстар – консервативті және бай, оларды қатал бизнесмен Генри басқарады. Хелен мен Пол бұл келісімнен тез бас тартады, бірақ Хелен әпкесі Маргаретқа жеделхат жіберіп, хабарлайды, бұл Джули тәтесі келгенде қызығушылық тудырады. Бірнеше айдан кейін Лондонда, Уилкокстар Шлегелдердің көшесіндегі пәтерге көшкенде, Маргарет Генридің әйелі Рутпен таныстығын жаңартады. Рут – ағылшын еомандарының ұрпағы, және Уилкокстардың Ховардс Эндке ие болуы оның отбасы арқасында болды. Екі әйел Руттың денсаулығы нашарлаған сайын жақындасады, ал Маргаретқа беймәлім, өліп бара жатқан Рут оған Ховардс Эндті қалдырады. Бірақ Уилкокстар Рут үйді жақын жатқан туысына қалдыратынына сенбей, оның жазған өсиетнамасын өртеп жібереді. Генри Маргаретқа қызығушылық танытады, оған жаңа үй табуға көмектеседі және ақырында үйленуді ұсынады, ол оны қабылдайды. Шлегелдер Леонард Бастпен дос болады, ол өзін-өзі жетілдіруге тырысатын жас кеңсе қызметкері, күмәнді тегі бар Джекимен бірге тұрады. Апалы-сіңлілі Генридің кеңесімен Леонард жұмыс істейтін сақтандыру компаниясы банкротқа бара жатыр деген қорытындыға келеді. Леонард жұмыстан кетеді, бірақ ақыры мүлдем қысқартылатын, айлығы әлдеқайда төмен жұмысқа орналасады. Кейінірек Хелен Генридің кеңесі дұрыс емес екенін білгенде ашуланады, Леонардтың алғашқы жұмыс берушісі жақсы жағдайда болған, бірақ оны қайта жұмысқа алмаған. Бірнеше айдан кейін Генри мен Маргарет Шропширдегі үйінде қызы Эвидің үйлену тойын өткізеді. Маргарет Хеленнің кедей Леонард пен Джекимен келгенін көріп, таңғалады. Генриді олардың қиын жағдайы үшін жауапты деп санайтын Хелен оның көмегін талап етеді, бірақ Джеки мас күйінде Генридің жылдар бұрынғы махаббаты екенін әшкерелейді. Генри неке адалдығын бұзғаны үшін ұялады, бірақ Маргарет оны кешіреді және Басттарды жіберуге келіседі. Маргаретті жек көретін еркекке үйленуіне ренжіген Хелен Германияға кетеді, бірақ Леонардқа деген құмарлығына беріліп, қайықта отырып, қатынасқа түседі. Басттардың ақшасы жоқ деп қорқып, Хелен ағасы Тиббиге өз ақшасынан 5000 фунт стерлинг беруді тапсырады, бірақ Леонард намыстан тексерді ақшасыз қайтарады. Маргарет пен Генри үйленіп, Ховардс Энді Маргарет пен оның бауырларының заттарын сақтау үшін пайдалануға келіседі. Бірнеше ай бойы Хеленнен тек пошта карточкалары арқылы хабарласып, Маргарет уайымдайды, ал Хелен Англияға оралады, өйткені Джули тәтесі ауырып қалған, бірақ отбасын көрмейді. Хеленнің психикалық тұрақты емес екеніне сеніп, Маргарет оны Ховардс Эндке өзінің заттарын жинауға шақырады, ол Генри мен дәрігермен бірге келеді және Хеленнің жүкті екенін түсінеді. Германияға оралып, баласын жалғыз тәрбиелеуді талап етіп, Хелен түнді Ховардс Эндте өткізуді сұрайды, бірақ Генри бас тартады, бұл Маргаретпен дауға әкеледі. Келесі күні Леонард, әлі де Джекимен кедейлікте бақытсыз өмір сүріп, Ховардс Эндке Шлегел әпке-қарындастарына барады. Ол Хелен, Маргарет және Генридің үлкен ұлы Чарльзды табу үшін келеді. Леонардтың баланың әкесі екенін түсінген Чарльз оған Хеленді "қадірсіздендіргені" үшін шабуыл жасайды, ал Леонардтың үстіне кітап сөресі құлап, ол жүрек соғысынан қайтыс болады. Маргарет Генриге баласын өсіруге көмектесу үшін оны тастап кететінін айтады, ал Генри полиция тергеуі Чарльзді адам өлтіргені үшін айыптайтынын айтып, күйреп қалады. Бір жылдан кейін Пол, Эви және Чарльздың әйелі Долли Ховардс Эндке жиналады. Генри мен Маргарет әлі бірге, Хелен мен оның кішкентай ұлымен бірге тұрады. Генри басқаларға Маргарет оның өліміне қарай Ховардс Энді мұра етіп, оны немересіне қалдыратынын айтады, бірақ Маргарет Генридің ақшасынан ештеңе қаламайды, ол оның балалары арасында бөлінеді. Ол Долидің үйді мұрагерлікке алған Маргареттің ирониясын атап, миссис Уилкокстың оны өзіне қалдыруды соңғы тілегін ашып жатқанын естіді. Генри Маргаретке өзінің дұрыс деп санайтынын айтады, бірақ ол ештеңе айтпайды.
Қаржыландыру
Мерчант Айворы «Хауардс Энд» фильміне қаржы табуда қиындықтарға тап болды, оның бюджеті 8 миллион долларды құрады. Бұл «Морис» және «А Room with a View» фильмдерінен әлдеқайда көп болды, бұл Ұлыбритания мен АҚШ-та капитал жинауды қиындатты. Фильмді таратушы «Orion Pictures» банкроттыққа жақын болды және жалпы бюджеттің шамалы бөлігін ғана үлестіре алды. «Merchant Ivory» компаниясы Жапониядағы делдал арқылы қаржыландыру іздегенде шешім табылды, себебі Форстердің бұрынғы бейімделулері, әсіресе «Морис», онда өте сәтті болған. Ақырында, «Сумитомо Корпорациясы», «Жапон Спутниктік Теледидары» және «Имагика Корпорациясы» сияқты жапондық компаниялар фильмнің қаржыландыруының басым бөлігін қамтамасыз етті. Тарату мәселесі «Orion Classics» басшыларының «Sony Pictures» компаниясына өтуімен және «Sony Pictures Classics» жаңа бөлімінің құрылуымен шешілді. «Хауардс Энд» осы жаңа бөлім алғашқы сатып алып, таратқан фильм болды. 2022 жылы бөлімнің негізін қалаушы Майкл Баркер, «Мирамакс» фильмдерінің Харви Вайнштейнінен тарату құқықтарына өте тиімді ұсыныс түскеніне қарамастан, Исмаил Мерчанттың «Sony» компаниясының салыстырмалы түрде кішірек 1 миллион долларлық ұсынысын қабылдағанын еске алды.
Фильм түсіру орындары
Лондондағы түсірілім алаптарына Виктория алаңындағы үй (Шлегелдердің үйі), Пикадиллидегі Фортнум мен Мейсон дүкені, Стрэндтегі Симпсон рестораны және Сент-Панкрас теміржол станциясы кірді. Адмиралтейство аркасының маңы мен Лондон қаласындағы Корольдік биржаның алды безендіріліп, 1910 жылғы Лондонның көлік көріністерін түсіруге дайындалды. Маргарет пен Хеленнің Генримен кешке серуендеген көрінісі Лондонның Чизвик ауданындағы Чизвик саябағында түсірілді. Леонардтың Хеленмен кездесетін банк – Балтық биржасының вестибюлі, 30 Сент-Мэри-Экс, Лондон. Фильм түсірілгеннен кейін көп ұзамай ғимарат ИРА жасаған бомбалау салдарынан қирады. Роузвуд Лондон, сол кездегі Перл Ассуранс ғимараты, Порфирион өрттен сақтандыру компаниясын көрсетеді. Генридің елдегі үйі, Хонитон, іс жүзінде Уэльс шекарасына жақын Херефордширдегі Брэмптон Брайан Холл болды. Тарихи Северн аңғары теміржолындағы Беудли теміржол станциясы Хилтон станциясы ретінде бейнеленді.
Шығару
"Ховардс Энд" фильмінің тұңғыш көрсетілімі 1992 жылдың 27 ақпанында Нью-Йорк қаласында болды. Ол 1992 жылдың 13 наурызында АҚШ және Канадада, ал 1992 жылдың 1 мамырында Ұлыбританияда экранға шықты.
Сыни қабылдау
Фильм сыншылар тарапынан кең мақтауға ие болды. 2005 жылғы 5 маусымда Роджер Эберт оны өзінің "Ұлы фильмдер" тізіміне қосты. Леонард Мальтин фильмге 4 жұлдыздың 4-ін берді және оны "барлық жағынан керемет жақсы" деп сипаттады. "The Chicago Tribune" газетінен Дейв Кехр фильмге ара-бір пікір білдірді, бірақ фильмнің "негізгі көрермендерін көңілді ету үшін өндірістік құндылықтары жеткілікті" екенін атап өтті. Сонымен қатар, ол фильмнің ғасыр басындағы Рождестволық безендірілген Харродс дүкенін шынайы бейнелеуінен кейінгі бір көрсетілімде көрермендердің қызығушылығын қоздырғанын айтты; фильм, дүкен сияқты, өнімдерін қалай көрсету керектігін біледі. "Rotten Tomatoes" шолу агрегаторы фильм туралы 65 шолудың 94%-ы оң пікірде екенін және орташа бағасы 8.3/10 екенін хабарлады. Сайттың сын пікірінде: "Е.М.Форстердің британдық әлеуметтік жіктер туралы әңгімесіне жасалған тамаша бейімделу, барлық актерлік жұмыстарының ерекшелігімен, "Ховардс Энд" Мерчант Айворидің ең жақсы туындыларының біріне жатады." "Metacritic" сайтында фильм 10 шолу негізінде 100 балдық шкала бойынша 89 балға ие болды, бұл "көпшілік мақтауына" ие екенін көрсетеді. "CinemaScore" жүргізген сауалнама бойынша американдық көрермендер фильмге А+ -тан F-қа дейінгі шкала бойынша "B" бағасын берді. 2016 жылы фильм Канн кинофестивалінің 2016 жылғы "Cannes Classics" бөлімінде көрсетілуге таңдалды және 2016 жылғы 26 тамызда қалпына келтірілгеннен кейін кинотеатрларда көрсетілді. 1992 жылы "Ховардс Энд" фильмі "Ойыншы" және "Ешқандай кешірімсіз" фильмдерін озып, ең көп саналған он фильмнің тізіміне енді. Ол 106 киносыншының 82-сінің тізіміне кірді.
In 2016, the film was selected for screening as part of the Cannes Classics section at the 2016 Cannes Film Festival, and was released theatrically after restoration on 26 August 2016. Howards End was placed on more top ten lists than any other film in 1992, edging out The Player and Unforgiven. It was placed on 82 of the 106 film critics polled.
Кассалық жинақ
Фильм АҚШ және Канадада 26,3 миллион долларлық табыс әкелді. Ұлыбританияда ол 3,7 миллион фунт стерлингтен астам (£3,7 миллион) ($5,5 миллион) жинады.
Марапаттар мен ұсыныстар
Сыйлық санаты бойынша номинация(лар) Нәтиже Ref. Academy Awards Үздік фильм Исмаил Мерчант Үздік режиссер Джеймс Айвори Үздік актриса Эмма Томпсон Үздік қосалқы актриса Ванесса Редгрейв Материал негізінде жазылған үздік сценарий Бұрыннан дайын материалға немесе жарияланған туындыға сүйенген Ruth Prawer Jhabvala Үздік көркемдік безендіру Көркемдік режиссері: Лусиана Ариги; Декорация: Иан Уиттакер Үздік операторлық жұмыс Тони Пирс Робертс Үздік костюм дизайны Дженни Биван мен Джон Брайт Үздік түпнұсқа музыкасы Ричард Роббинс American Society of Cinematographers Awards Театрлық көрсетілімдердегі операторлық жетістіктері үшін үздік жетістік Тони Пирс Робертс Argentine Film Critics Association Awards Үздік шетелдік фильм Джеймс Айвори Bodil Awards Үздік еуропалық фильм Джеймс Айвори Boston Society of Film Critics Awards Үздік актриса Эмма Томпсон British Academy Film Awards Үздік фильм Исмаил Мерчант және Джеймс Айвори Үздік режиссура Джеймс Айвори Басты рөлдегі үздік актриса Эмма Томпсон Қосалқы рөлдегі үздік актер Сэмюэл Уэст Қосалқы рөлдегі үздік актриса Хелена Бонэм Картер Материал негізінде жазылған үздік сценарий Ruth Prawer Jhabvala Үздік операторлық жұмыс Тони Пирс Робертс Үздік костюм дизайны Дженни Биван мен Джон Брайт Үздік монтаж Эндрю Маркус Үздік гример Кристин Беверидж Үздік өндіріс дизайны Лусиана Ариги British Society of Cinematographers Театрлық фильмдегі үздік операторлық жұмыс Тони Пирс Робертс Camerimage Golden Frog Cannes Film Festival Алтын пальма бәйгесі Джеймс Айвори 45 жылдық мерекелік сыйлық César Awards Үздік шетелдік фильм Chicago Film Critics Association Awards Үздік актриса Эмма Томпсон Dallas–Fort Worth Film Critics Association Awards Үздік фильм Үздік актриса Эмма Томпсон David di Donatello Awards Үздік шетелдік фильм Джеймс Айвори Үздік шетелдік актер Энтони Хопкинс Үздік шетелдік актриса Эмма Томпсон Directors Guild of America Awards Фильмдегі режиссерлік жетістіктері үшін үздік жетістік Джеймс Айвори Evening Standard British Film Awards Үздік фильм Үздік актриса Эмма Томпсон Golden Camera Халықаралық үздік актриса Ванесса Редгрейв Golden Globe Awards Драма жанрындағы үздік фильм Драма жанрындағы үздік актриса Эмма Томпсон Драма жанрындағы үздік режиссер Джеймс Айвори Фильм негізінде жазылған үздік сценарий Ruth Prawer Jhabvala Independent Spirit Awards Үздік шетелдік фильм Kansas City Film Critics Circle Awards Үздік актриса Эмма Томпсон London Film Critics Circle Awards Жылдың британдық фильмі Жылдың британдық актрисасы Эмма Томпсон Los Angeles Film Critics Association Awards Үздік актриса Nastro d'Argento Үздік шетелдік режиссер Джеймс Айвори Үздік өндіріс дизайны Лусиана Ариги National Board of Review Awards Үздік фильм Он үздік фильм Үздік режиссер Джеймс Айвори Үздік актриса Эмма Томпсон National Society of Film Critics Awards Үздік актриса Үздік қосалқы актриса Ванесса Редгрейв 3-орын New York Film Critics Circle Awards Үздік фильм Үздік режиссер Джеймс Айвори Үздік актриса Эмма Томпсон Political Film Society Awards Демократия Producers Guild of America Awards Театрлық фильмдердің үздік продюсері Исмаил Мерчант Southeastern Film Critics Association Awards Үздік фильм Үздік актриса Эмма Томпсон USC Scripter Awards Ruth Prawer Jhabvala ; E. M. Forster Writers Guild of America Awards Материал негізінде жазылған үздік сценарий Бұрыннан дайын материалға немесе жарияланған туындыға сүйенген Ruth Prawer Jhabvala
Үй медиасы
Columbia TriStar фильмін 1993 жылғы 2 маусымда LaserDisc форматында шығарды. Criterion Collection 2009 жылғы 3 қарашада фильмнің Blu-ray және DVD нұсқаларын шығарды, бірақ олар қазіргі таңда тоқтатылды. Анық айтқанда, шығарылымда дискіден түсін бояп, оны ойнату мүмкін емес ететін «қолалану» мәселесі болды, себебі зауыттағы басу кезінде қателіктер жіберілді, бірақ барлық дискілерде бұл мәселе кездеспеді. Cohen Film Collection 2016 жылғы 6 желтоқсанда Blu-ray дискісінің арнайы нұсқасын шығарды. Бұл нұсқа 4K форматында қайта өңделген деп көрсетілгенімен, ол 1080p Blu-ray дискісі болып табылады. Дегенмен, 2018 жылы Concord Video Германияда 4K Ultra HD Region Free нұсқасын шығарды.