Кіріспе
Юкондағы әуежай, Канада
Эрик Нильсен Уайтхорс халықаралық әуежайы – Канаданың Юкон аймағындағы Уайтхорс қаласында орналасқан кіреберіс әуежайы. Ол Ұлттық әуежайлар жүйесінің бөлігі болып табылады және Юкон үкіметіне тиесілі әрі басқарылады. 2008 жылдың 15 желтоқсанында әуежай, Юконның ұзақ жылғы парламент мүшесі Эрик Нильсеннің құрметіне қайта аталды. 2012 жылы терминал 294 000 жолаушыны қабылдады, бұл 2002 жылдан бері жолаушылар ағынының 94%-ға өскенін көрсетеді. 2017 жылға қарай бұл көрсеткіш 366 000-ға жетті. Air North әуе компаниясы Уайтхорста орналасқан.
Тарих
1920 жылдың көктемінде АҚШ армиясының «Қара қасқыр» эскадрильясының (4 де Гавиленд DH 4) келуіне дайындық Уайтхорс төбесіндегі Сирдің ағаш алқабында басталды. Аймақ қону-көтеру жолағы үшін тазаланды. Бұл қону-көтеру жолағын 1920 жылдардың ортасы мен соңында Treadwell Mining және Yukon Airways and Exploration Co. пайдаланды. 1940 және 1941 жылдары федералдық Көлік департаменті кеңейткен бұл нысан 1942 жылы Солтүстік-Батыс транзиттік маршрутының бөлігі ретінде «RCAF Уайтхорс бекеті» деген атпен Корольдік Канада Әуе Күштеріне (RCAF) берілді. 1968 жылы база жабылып, әуежай азаматтық әуежай ретінде қайта ашылды. Әуежай Nav Canada-ның кіру әуежайы ретінде жіктеледі және Канаданың Шекаралық қызмет агенттігі (CBSA) қызметкерлерімен қамтамасыз етілген. Бұл әуежайдағы CBSA қызметкерлері 50 жолаушыдан аспайтын ұшақтарды қабылдай алады, бірақ ұшақ кезең-кезеңмен түсірілсе, 225 жолаушыға дейін қабылдай алады. Әуежайда отынмен қамтамасыз ету және ұшақтарды шектеулі түрде күтіп-жөндеуге арналған екі тұрақты базалық оператор бар. Бақылау мұнарасы жергілікті уақыт бойынша сағат 7:00-ден 21:00-ге дейін жұмыс істейді, ал Уайтхорс Ұшу қызметі станциясы қалған уақытта Әуежай кеңес беру қызметін ұсынады. Апатты-құтқару қызметі тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн көрсетіледі. Жоспарлы коммерциялық рейстерден басқа, көптеген шағын чартерлік операторлар мен бұталық ұшқыштар әуежайды пайдаланады және ол орман өрттерін сөндіру операцияларында қолданылатын су тасымалдаушы ұшақтарының маңызды базасы болып табылады. Әуежай сонымен қатар Шватка көліндегі судағы ұшақтар базасы – Уайтхорс су әуежайын басқарады. 1998 жылдың мамыр айында Air Transat франкфурттан маусымдық чартерлік рейсті бастады, ол неміс туристерін Юконға жеткізді. Бұл Уайтхорстың Еуропамен алғашқы тікелей байланысы болды. Авиакомпания бағыт бойынша Lockheed L 1011 TriStar ұшағын пайдаланды. 11 қыркүйектегі шабуыл кезінде Азиядан АҚШ-қа бағыт алған екі ұшақ «Operation Yellow Ribbon» операциясы аясында Уайтхорска ауыстырылды. Осы рейстердің бірі, Korean Air Flight 85 ретінде жұмыс істейтін Boeing 747 ұшағы, қашқындалған деп күдіктелді, бірақ ұшақта отын жетіспегендіктен бұл дұрыс емес еді. Сақтық шаралары ретінде әуежайға жақын орналасқан қалалық аудандағы көптеген ғимараттар эвакуацияланды. Korean Air 747 ұшағының қонуын көргендер Канада Корольдік атты полициясының (RCMP) ұшқыштар экипажына қарумен бұйрық бергенін көрді. Әуежайдың тұрақ орнында ескі Canadian Pacific Air Lines Douglas DC 3 ұшағы орнатылған, ол ауа райын көрсетуге арналған қондырша қызметін атқарады.
Авиакомпаниялардың тарихи қызметі
1940-жылдардың басында жоспарлы жолаушылар рейстерін Canadian Pacific Air Lines жүргізді. Canadian Pacific және оның ізбасары CP Air Ванкуверге (Британдық Колумбия), Эдмонтонға (Альберта), Принс-Джорджға (Британдық Колумбия), Форт-Сент-Джонға (Британдық Колумбия), Форт-Нелсонға (Британдық Колумбия) және Уотсон көліне (Юкон) қызмет көрсетті. 1940-жылдардың ортасында Юконның басқа да бағыттары, сондай-ақ Фэрбанкс (Аляска) да Canadian Pacific компаниясымен қызмет көрсетілді, бірақ кейіннен бұл рейстер тоқтатылды. CP Air 1970-ші жылдары Уайтхорске Boeing 737 200 реактивті ұшақтарымен тікелей рейстер жасады, бұл рейстерде басқа ұшаққа отыру қажет болмады, және жоғарыда аталған Канаданың барлық бағыттарына қызмет көрсетілді. Әртүрлі жылдары Canadian Pacific әуежайына Lockheed Model 18 Lodestar, Douglas DC 3, Convair 240 сияқты екі қозғалтқышты ұшақтармен, сондай-ақ төрт қозғалтқышты Douglas DC 4 және DC 6B ұшақтарымен, және Bristol Britannia турбовинтті ұшақтарымен де рейстер жүргізді. Кейіннен CP Air Pacific Western Airlines компаниясын сатып алды, ал біріктірілген әуе тасымалдаушысы Canadian Airlines International болып қайта аталды. Бұл компания өз кезегінде Whitehorse-ке Boeing 737 ұшақтарымен қызмет көрсетуді жалғастырды. Pacific Western әуежайына 1980-жылдардың басында және ортасында Эдмонтон, Принс-Джордж (бұл рейстер Ванкуверге жалғасты), және Йеллоунайф (Солтүстік-Батыс территориялар) қалаларына Boeing 737 200 ұшақтарымен тоқтамай рейстер жасады (Йеллоунайфтан Виннипегке рейстер жалғасты). 1970-жылдардың ортасы мен соңында әуежайға Виннипегте орналасқан Transair (Канада) компаниясы да қызмет көрсетті. Ол аптасына бірнеше күн бойы Виннипегке тікелей Boeing 737 200 және Fokker F28 екі реактивті ұшақтарымен, Йеллоунайф және Черчилль (Манитоба) қалалары арқылы рейстер жасады. Transair компаниясы да кейіннен Pacific Western Airlines компаниясымен сатып алынды. 1970-жылдардың басында және ортасында Уайтхорске қызмет көрсеткен тағы бір әуе тасымалдаушысы – International Jetair. Ол апта ішінде Инувикке тоқтамай рейстер жасады, ал Lockheed L 188 Electra турбовинтті ұшағымен Форт-Нелсонға аптасына бірнеше күн рейстер жалғасты. АҚШ-тағы Pan American World Airways (Pan Am) компаниясы 1960-жылдардың басында Уайтхорсты Сиэтл және Алясканы байланыстыратын бағыттың бір бөлігі ретінде қызмет көрсетті. Pan Am компаниясы Дуглас DC 4, содан кейін Дуглас DC 6B ұшақтарымен Seattle – Ketchikan – Juneau – Whitehorse – Fairbanks – Galena – Nome бағыты бойынша рейстер жасады. Бұрын Аляскадағы бірнеше әуе компаниялары да Уайтхорс әуежайына қызмет көрсеткен. 1970-жылдары Wien Air Alaska компаниясы Boeing 737 200 реактивті ұшақтарымен, сондай-ақ Fairchild F 27 турбовинтті ұшақтарымен Anchorage – Fairbanks – Whitehorse – Juneau бағыты бойынша рейстер жасады. Era Aviation 1980-жылдары Анкоридж мен Уайтхорс арасында тоқтамай рейстер жасаған Convair 580 турбовинтті ұшағын пайдаланды. Неміс тасымалдаушысы Condor Airlines 20 жылдан астам уақыт бойы Whitehorse пен Франкфурт арасында жазғы маусымда тоқтамай рейстер ұсынды. Уайтхорс әуежайының негізгі ұшу-қону жолағын 2023 жылдан 2026 жылға дейін жөндеу жұмыстары жүргізіліп жатыр, сондай-ақ Condor 2024 жылы кіші Boeing 767 ұшағын үлкен Airbus A330 ұшағына алмастыруды жоспарлап отыр. Осыған байланысты, әуе компаниясы 2026 жылғы жазға дейін Уайтхорске тоқтамай рейстер жасауды тоқтатқанын хабарлады.
Мекемелер
Аэропорттың өрт сөндіру бөлімі бар, онда үш авариялық-құтқару машинасы және әуежай аумағындағы өрт сөндіру бекетінде тұрақты түрде бір басшы көлігі орналасқан.