Кіріспе

Гарри Тертлдоувтың кітабы. Ұлы соғыс: Америка майданы – Гарри Тертлдоувтың Ұлы соғыс трилогиясының алғашқы тарихи балама романы. Бұл Гарри Тертлдоувтың «Оңтүстік жеңісі» романдық сериясының екінші бөлімі. Оқиға 1914-1915 жылдар аралығындағы «Оңтүстік жеңісі» сериясын қамтиды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роберт Э. Лидің 1862 жылдың қазан айында Пенсильвания штатының Камп-Хилл шайқасында Потомак армиясын талқандауы, оның 191-ші арнайы бұйрығын жоғалтпауы және Америка Конфедерациялық Штаттарының Англо-Француздық дипломатиялық мойындалуынан кейін оқиға басталады. Ашуланған Авраам Линкольн британ елшісі Ричард Лайонсқа, АҚШ соңында Ұлыбритания мен Францияға тең келетін еуропалық одақтас тауып, кек алатынын айтады. Елші келекелеп күледі, бірақ Линкольннің болжамы 1914 жылға қарай АҚШ-тың Императорлық Германияның берік одақтасы болатынын көрсетеді. «Оңтүстік Жеңісі» сериясының жалпы контексінде КСА мен АҚШ 1862 мен 1914 жылдар аралығында бір-біріне қарсы күштер болып қалады. Екінші Мексика соғысында (1881–1882) АҚШ-тың КСА-дан екінші рет әскери жеңіліске ұшырауы АҚШ-та КСА-ға деген наразылық пен жеккөрушілікті күшейтеді, нәтижесінде Еске алу күні 1882 жылғы капитуляцияны белгілейтін және Оңтүстік тарапынан келген екі ұятты оқиға үшін кек алу арманын сақтайтын ресми мерекеге айналады. Романның негізгі сюжеті 1914 жылдың 28 маусымында басталады, сол күні Австрия-Мажарстанның тәждік принці Франц Фердинанд пен оның әйелі София, Хогенберг герцогинясы Сараевода Неделжко Чабринович таратқан бомбадан қаза табады (біздің тарихымыздағы Гаврило Принциптің тапаншасы емес), бұл оқиға еуропалық державаларды соғыс құйынына тартады. Балама Бірінші дүниежүзілік соғыс, «Ұлы соғыс» ретінде басталады, онда АҚШ және КСА тиісінше Орталық державалар мен Антанта державалары арасындағы жікке қарама-қарсы жақта табылады. Еуропадағы шайқастар тез арада Солтүстік Америкаға таралады, онда президент Теодор Рузвельт пен 75 жастағы генерал Джордж Армстронг Кастер басқаратын Германияға жақын АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Ресеймен одақтас президент Вудро Вильсонның КСА-сына соғыс жариялайды. Конфедерация Вашингтонды басып алғаннан және Пенсильванияға басып кіргеннен кейін, сондай-ақ АҚШ-тың Кентукки, Канада және Батыс Вирджинияға жасаған алғашқы шабуылдарынан кейін, қақтығыс окоп соғысына ұласады. Романның соңында, 1915 жылдың күзінде Конфедерация әскерлері Пенсильваниядан Мэрилендке қарай баяу ығысады, ал уытты газ АҚШ армиясының Кентукки арқылы баяу ілгерілеуіне көмектеседі. Миссисипи өзенінен арғы жағында, континенттің батыс бөлігінде, соғыс қозғалыстың соғысы болып табылады, АҚШ Секуояға (біздің әлемдегі Оклахома) және Конфедерацияға тиесілі Сонораға терең еніп кіреді. Әлемдегі соғыс іс жүзіндегі тарихқа ұқсас дамиды, бірақ АҚШ Ұлыбританиядан Гавайи аралдарын (Гавай) сәтті басып алады, ал Аргентина Антантаға қосылып, Орталық державалардың одақтасы Чилимен соғысады. Канадада британдық және канадалық күштер Гюльфке, Онтариоға баяу кері шегінеді және АҚШ әскерлері Сент-Лоуренс өзенінің солтүстік жағалауында бекініп алады. Виннипег канадалықтардың бақылауында қалады, бұл Канаданың соғыста қалуына мүмкіндік береді. Роман АҚШ-тың соғысқа ден қоймаған үкіметіне қарсы афроамерикандықтардың марксистік көтерілісінің басталуымен аяқталады. Кітаптағы кейіпкерлердің көпшілігі – жаһандық соғыстың кең ауқымына тартылған қарапайым адамдар. Сериалда маңызды рөл атқаратын кітаптағы басты кейіпкерлердің бірі – Джейк Федерстон есімді Конфедерация артиллериясының сержанты. Бұл кітаптан кейін «Ұлы соғыс: Тозақтағы жол» және «Ұлы соғыс: Жеңістер» кітаптары жарық көреді.

Ұқсас шығармалар

1914 жылы Теодор Рузвельт Одақтың президенті, ал Вудро Вильсон Конфедерацияның президенті болды деген ой Маккинлей Кантордың 1960 жылы журналда және 1961 жылы кітап түрінде жарияланған «Егер Оңтүстік Азамат соғысын жеңіске жеткен болса» атты еңбегінде кездеседі. Сол томның қайта басылымына жазылған кіріспесінде Тертлдоуф бұл идеяны өзінің сериясында пайдаланбау үшін тым құнды деп атады (Кантордың нұсқасында АҚШ және КСА екі дүниежүзілік соғыста да одақтас болып, Германияға қарсы бірлесіп күресіп, 1961 жылы қайта бірігеді). Одан үш он жыл бұрын, Уинстон Черчилльдің «Егер Роберт Ли Геттисбург шайқасында жеңіске жетпеген болса» деген қысқа әңгімесі «Егер басқаша болғанда» (1931) жинағында осы идеяны қолданған болатын.

Қабылдау

SF Сайт кітапқа аралас пікір берді, "көптеген соғыс майдандарында тым көп кейіпкерлер бар және олардың арасында тым көп ауысулар жасалған" деді, бірақ "Менің сын-ескертпелеріме қарамастан, Америка майданынан шыққан соң мен өзімнің қалған әлемімді тереңірек бағалауға келдім". Kirkus та шолуларында сынға алды, кітапты "жұмыстық деңгейдегі, шындыққа байланысы бастапқыда әлсіз, ал әр бетімен бірге одан да әлсіздей түсетін әңгіме" деп сипаттады. Publishers Weekly басылымы кітапты "заманауи балама тарих, тіпті одан да артық" деп бағалап, кітапқа жұлдызды рейтинг берді.