Әскери крест иегері: Альфред Дәніел Винтл өмірі мен ерліктері

Кіріспе

Әскери крестпен марапатталған подполковник Альфред Дэниел Уинтл, жақсырақ A. D. Уинтл ретінде танымал (30 қыркүйек 1897 – 11 мамыр 1966) – Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қызмет еткен Ұлыбританияның 1-ші Корольдік драгун әскерінің офицері. Ол Лордтар палатасында өзінің пайдасына бірауыздан шешім шығарған алғашқы заңгер емес адам болды және Лондонның ең ерекше тұлғаларының бірі деп есептеледі.

Ерте өмір

Джон Эдвард Винтлдің (дипломат) әйелі Эмма Тереза (Кинг) туған ұлы Альфред Дэниел Винтл Шығыс Украинадағы Мариуполь қаласында дүниеге келді. 1901 жылы отбасы Дюнкеркке көшіп, ол Францияда және Германияда білім алып, француз және неміс тілдерін жетік меңгерді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде 16 жасар Винтл Дюнкеркте болған және өзінің "ресми емес түрде" Самсонның бронеавтомобиль бөліміне қосылғанын мәлімдеген. Винтл әскери қимылдарға қатысуды қалаған. 1915 жылдың жазында әкесі ұлының Вулвичтегі Корольдік әскери академияға ерте қабылдануына келісім берді, ол төрт айдан кем уақыт ішінде офицерлік шен алуға үміткер болды. Бір аптадан соң ол майданға аттанды. Алғашқы түні оның жанында снаряд жарылып, сержантының ішектері оның үстіне шашырады (оны ол сол кезде ғана танысқан еді). Кейіннен Винтл қатты қорқып қалғанын мойындады. Бомбалау жалғасқанда, ол қорқынышын жеңу үшін әскери қалыпқа келіп, салют берді. Ол кейін былай деп жазды: "Отыз секунд ішінде мен қайтадан іс-қимылға бейім ағылшынға айналып, өзімді орындауға үйреткен міндеттерімді сабырмен атқаруға қол жеткіздім". Бұл оқиға оның көптеген қауіптен сәуік көрулерінің және ағылшын екендігімен мақтан тұтуының (өйткені ол "шимпанзе немесе маса, француз немесе неміс" болып туғаннан гөрі) типік мысалы болды. Ол Ипр, Сомма, Ла-Бассе және Фестуберт шайқастарында қатысты, және оның айтуынша, Весле ауылын жеке күшімен басып алған, кейін оны шабуылға дайындалып тұрған жаңа зеландиялықтарға тапсырған. 1917 жылы Ипрдің үшінші шайқасында оның сәттілігі таусылды, өйткені ол "кратер батпағы" арқылы 18 фунттық далалық зеңбіректі итеруге көмектесті. Зеңбірек тірегінің дөңгелегі жарылмаған снарядқа тиді; ол сол көзі, бір тізе бунасы және бірнеше саусағы жоқ далалық госпитальде оянды. 19 жасында Винтлдің оң көзі соншалықты зақымданғандықтан, ол өмірінің соңына дейін монокль тағуға мәжбүр болды. Ол "тозаңдаған дәрігерлер" арқылы Англияға сауығуға жіберілді; оның соғысы аяқталған сияқты болды, бірақ Винтлдің басқа жоспарлары бар еді. Ол көп ұзамай Оңтүстік бас госпитальден қашуды жоспарлап, майданға оралуға тырысты, алдымен медбикелерге арналған би кешінде (медбике киімімен) қатысты, содан кейін қашып кетті. Ол моноклінің өзін жасыра алмайтынын және әсіресе жағымсыз медбике бастығы оның әрекеттеріне риза болмағанын жазды. Винтл Францияға әкесінің досы қол қойған бұйрықпен барды; ол 119-шы батарея, 22-ші бригада, Корольдік далалық артиллерия (RFA) құрамында "сәтті бір жылдық қызмет" атқарды. Оның Әскери кресі 1919 жылдың 2 сәуірінде Лондон газетінде жарияланды, ал 10 желтоқсанда мақтау қағазы жарияланды. Оның өлім туралы хабарламасына сәйкес, ол Әскери кресін сол күні пошта арқылы алды, ол Лондон газетінде жарияланған күнімен сәйкес келді. Мақтау қағазында былай делінген:

At the outbreak of the First World War, 16 year old Wintle was in Dunkirk and claimed to have "irregularly attached" himself to Commander Samson's armoured car unit, witnessing Uhlans being shot on one occasion in Belgium. Wintle wished to see military action. In summer 1915, his father agreed to his son's early entry into the Royal Military Academy at Woolwich, from which he was commissioned in less than four months. Less than a week later, he was at the front. On his first night a shell burst near him, splashing over him the entrails of his sergeant (to whom he had just been introduced). Wintle later admitted to being petrified. As the bombardment continued, he dealt with his fear by standing at attention and saluting. As he later wrote, "Within thirty seconds I was able to become again an Englishman of action and to carry out calmly the duties I had been trained to perform". The incident was typical, both of a series of remarkable escapes and his pride at being an Englishman (as opposed to being born "a chimpanzee or a flea, or a Frenchman or a German"). He saw action at Ypres, the Somme, La Bassée and Festubert, supposedly capturing the village of Vesle single handedly before handing it over to the New Zealanders (who were about to attack it in force). His luck ran out during Third Battle of Ypres in 1917 as he helped manhandle an 18 pounder field gun across a "crater swamp". The gun carriage wheel hit an unexploded shell; he woke up in a field hospital without his left eye, one kneecap and several fingers. At age 19, Wintle's right eye was so damaged that he had to wear a monocle for the rest of his life. He was sent back to England to convalesce by the "infernal quacks"; it appeared that his war was over but Wintle had other ideas. He was soon planning his escape from the Southern General Hospital back to the front, attending a nurses only dance in their billets (disguised as a nurse) before finally making his escape. He recorded that his monocle was a dead give away and the particularly unpleasant matron was unimpressed with his antics. Wintle entrained for France with a warrant signed by a friend of his father's; he had a "moderately successful year of action" with the 119th Battery, 22nd Brigade, Royal Field Artillery (RFA). His Military Cross was gazetted in the London Gazette of 2 April 1919, and the citation was published on 10 December. According to his obituary, he received his MC in the mail the same day it was announced in the London Gazette. The citation read:

"1918 жылдың 4 қарашасында Жолиментц маңында көрсеткен батылдығы мен бастамасы үшін. Ол ақпарат алу үшін жаяу әскермен бірге алға жылжыды және жеке 35 тұтқынды ұстады. 9 қарашада ол өз бөлімін жаяу әскердің алдында алға жылжытты және күні бойы жоғары деңгейдегі бастамашылық танытып, керемет жұмыс істеді." Винтл кейіннен ешқайсысы туралы ештеңе есіне есіре алмайтынын айтты. Ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасындағы кезеңді "өте жалықтыратын" деп санаған.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Уинтл өзінің жоғары тұрған офицерлерін Францияға жіберуге көндіруге бар күшін салды. Олар бас тартқан соң, ол өкілінен қанағаттанбай, "дұшпандарға қарсы соғыс ашу" үшін өз әскерін құруды жоспарлады. "Ең құпия соғыс" кітабында Реджинальд Виктор Джонс Уинтлмен әуе барлау мәселесі бойынша кездескенін еске алады. Ол спектроскопты спектрографтан ажырата білетін техникалық білімі бар әскер офицеріне таң қалды, сондай-ақ барлау есептеріндегі мәліметтерге назар салған, олар олардың нақтылығын (немесе керісінше) көрсете алатын еді. Бір күні таңертең Атты әскерлер парадында Уинтлмен сөйлескеннен кейін, ол бірнеше күннен кейін жаңалықтардағы мақаланы көріп таң қалды: "Мұнарадағы атты әскер офицері". Француздар капитуляциялағаннан кейін Уинтл француз әуе күштерін ұшақтарымен Ұлыбританияға көшуге және британдық әуе базаларынан Германиямен күресуді жалғастыруға шақыру үшін ұшақ талап етті; одан бас тартқанда ол RAF офицеріне (Әуе коммодоры А. Р. Бойльге) тапаншамен қорқытты. Ол өзін және Бойльді атуға уәде бергені үшін Лондон мұнарасына қамалды. Түрмеге бара жатқанда подполковникке жас солдат жетекшілік етті. Солдат тұтқындау ордерін жоғалтқан деген хабарлама тарады; бұған ашуланған Уинтл оны қабілетсіз деп айыптады, орнында күтіп отыруын бұйырды және жаңа ордер алуға кетті. Ордер кеңсесінде жоғары дәрежелі басқа офицер болмағандықтан, ол қағазға өзі қол қойды. Мұнарадағы өмірі туралы ол былай деп жазды: "Менің Мұнарадағы өмірім басталды. Бұл мен күткеннен мүлдем өзгеше болды. Бастапқыда офицерлер маған жаттықтап қарады, менің сатқын екенімді ойлады; бірақ менің ісім туралы хабар тарағаннан кейін олар маған көмектесуге тырысты. Менің қамалым гарнизонның ең танымал кездесу орнына айналды және мен Рицте болғандай жақсы күтім көрдім. Жақсы жаттығу үшін таңғы астан кейін құрғақ орға серуендеп шығар едім. Содан кейін сағат онда менің қызметшім ретінде тағайындалған гвардияшы Макки офицерлер клубынан үлкен виски және имбирлі сыра әкелді. Ол мені әрқашан таза-тәуір күйде табатын, өйткені мен Гвардияға үлкен құрметпен қарасам да, олар атты әскер офицерінің жабдықтарына қарауға қабілетті емес. Таңертеңгі уақыт жақсы өтетін. Түске қарай қонақтар келіп тұратын. Бір-екі адам түскі асқа қалады. Олар әрқашан бірдеңе әкелетін. Мен бірде аспикпен пісірілген аса дәмді үйрек есімде, ол маған асқазанның ауруына шалдықтырды, сондай-ақ менің отбасымның дәрігері әкелген жақсы сигар қорабы. Шай ішу уақыты икемді және бейресми болды. Қонақтар арасында келіп, әдетте, бірден ашылатын бөтелкелерді әкелетін. Олардың ешқайсысында да шай болған жоқ. Ал кешкі ас қатаң түрде ресми түрде өткізілетін. Мен кешкі ас сегізде тамақтанып, алдын ала шақырылған қонақтарды ғана қабылдайтынмын. Бірнеше күн үйреніп, Мұнарада тұтқын болудың да пайдасы бар екенін түсіндім. Ісі қаралғанда, Уинтлге үш айыптау оқылды. Біріншісі, ол нашар көру қабілетін (және әскери қызметтен қашу үшін денсаулығының нашарлығын) жалғандады. Бұл айыптау Уинтлдің қорғанысы медициналық дәлелдер ұсынғаннан кейін алынып тасталды. Екінші айыптау - әуе коммодоры Бойльге шабуыл жасау, ал үшіншісі - тәртіпке және әскери тәртіпке қайшы келетін (және бұзатын) мінез-құлық. Соңғысына ол RAF офицерінің алдында тапаншаны көрсеткені және "сіз сияқты адамдарды ату керек" деп мәлімдегені туралы айыптама қосылды. Джонс бұл әрекетті жоққа шығармай, Уинтлдің бұл әрекетті мойындағанын және патриоттық ниетпен атылуы керек деп санаған адамдардың тізімін ұсынғанын еске алды. Бұл тізімде тақырыптық мәселелер болуы керек; ол тізімдегі алтыншы есімді (Оре Белиша, содан кейін соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы) оқығаннан кейін, бұл айыптама да алынып тасталды. Оның айыптауларына ұялған үкімет сот шешімін қолдап, барлық айыптауларды алып тастады, біреуін ғана қалдырды: әуе коммодоры Бойльге шабуыл жасау (соның салдарынан Уинтл ресми сөгіс алды). Джонс Уинтлдің әскери соттың алдында RAF-тың айыптауымен сотталудың қауіпсіз жағдайында екенін айтты. Содан кейін Уинтл өзінің ескі полкына (1-ші Корольдік драгундар) қайта қосылу үшін шетелге жіберілді және Сириядағы Виши француздарына қарсы барлау және шабуылдарды үйлестіруге кірісті. Сириядағы одақтастардың жеңісінен кейін Уинтлден Виши Франциясына барып, сол жерде ұсталған британдық әскери тұтқындардың жағдайын анықтауды сұрады. Виши француз үкіметінің жақтастарымен байланыс орнатуды күтіп тұрғанда Уинтлге сатқындық жасалды, оны шпион ретінде тұтқындады және Виши түрмесіне қамады. Тұтқында болған кезде ол өзінің күзетшілеріне ағылшын офицері ретінде қашуы міндетті екенін мәлімдеді; ол бір рет ұялы есігін жылдам ашып, күзетшінің бөлмесіне жасырынып, тым жайбарақаттықпен қашып кетті, бірақ бір апта ішінде сатқындыққа ұшырап қайта ұсталды. Осыдан кейін Уинтлдің күзеті екі есеге артты. Ол "ағылшын офицерін қадағалауға лайық емес күзетшілердің шалаңдық сыртқы түріне" наразылық білдіре отырып, 13 күндік аштыққа шықты. Ол сондай-ақ өзінің елбасыларына жасаған опасыздықтары мен қауырсыны туралы баршаға айтты (соның ішінде лагерь командирі Морис Молияға). Ол оларға қашуға ниеттенгенін және өзін француз деп атағандардың барлығы онымен бірге кететінін мәлімдеді. Одан кейін ол өзінің қамал жасушасының темір қоршауларын аралап, қоқыс машинасына жасырынып, қамал қабырғасынан асып өтіп, Испания арқылы Ұлыбританияға қайтып келді. Молия 1959 жылы Уинтлдің "Бұл сіздің өміріңіз" бағдарламасында "Уинтлдің ағылшын стандарттарын сақтауға және біздің билігімізге үнемі қарсы тұруға батыл ниетінің арқасында" 280 адамнан тұратын гарнизонның барлығы қарсылық көрсетуге қосылғанын мәлімдеді.

When World War II began in September 1939, Wintle tried everything to persuade his superiors to allow him to go to France. When they refused, he planned to resign his commission and form his own army "to take the war to the Hun". In his book Most Secret War, Reginald Victor Jones recalls encountering Wintle on matters of air intelligence. He was impressed by an army officer with enough technical knowledge to distinguish a spectroscope from a spectrograph, and who noted details in intelligence reports which might have indicated their authenticity (or otherwise). After chatting with Wintle on Horse Guards Parade one morning, he recorded that he was surprised to see a news headline a few days later: "Cavalry Officer in the Tower". After the French surrender, Wintle demanded an aircraft (with which he intended to rally the French Air Force to fly their planes to Britain and continue fighting Germany from British air bases); when refused, he threatened an RAF officer (Air Commodore A. R. Boyle) with a gun. It was alleged that he had threatened to shoot himself and Boyle, and for this he was imprisoned in the Tower of London. On the way to his prison, the lieutenant colonel was escorted by a young soldier via train. The soldier is reported to have lost the arrest warrant; disgusted by this, Wintle declared the man incompetent, told him to wait where he was and went to get a new warrant. Since there was no other officer of higher rank at the warrant office, he signed the paper himself. Of his time in the Tower, he wrote:

My life in the Tower had begun. How different it was from what I had expected. Officers at first cut me dead, thinking that I was some kind of traitor; but when news of my doings leaked out they could not do enough for me. My cell became the most popular meeting place in the garrison and I was as well cared for as if I had been at the Ritz. I would have a stroll in the (dry) moat after breakfast for exercise. Then sharp at eleven Guardsman McKie, detailed as my servant, would arrive from the officers' mess with a large whisky and ginger ale. He would find me already spick and span, for though I have a great regard for the Guards, they have not the gift to look after a cavalry officer's equipment. The morning would pass pleasantly. By noon visitors would begin to arrive. One or two always stayed to lunch. They always brought something with them. I remember one particularly succulent duck in aspic it gave me indigestion and a fine box of cigars brought by my family doctor. Tea time was elastic and informal. Visitors dropped in at intervals, usually bringing along bottles which were uncorked on the spot. I don't recall that any of them contained any tea. Dinner, on the other hand, was strictly formal. I dined sharp at eight and entertained only such guests as had been invited beforehand. After a few days of settling in, I was surprised to find that as a way of life being a prisoner in the Tower of London had its points. When his case was heard, Wintle was read the three charges against him. The first was that he had feigned defective eyesight (and infirmity, to avoid active duty). This charge was dismissed after Wintle's defence provided medical evidence. The second charge was assaulting Air Commodore Boyle, and the third was conduct contrary to (and to the prejudice of) good order and military discipline. To the latter was added the claim that he had drawn a gun in the presence of the RAF officer, and stated that "people like you ought to be shot". Jones recalled that far from denying this, Wintle admitted the act and produced a list of people whom he felt should likewise be shot as a patriotic gesture. The list must have been a topical one; after he had read out the sixth name upon it (Hore Belisha, then Secretary of State for War), that charge was also dropped. The government, embarrassed by his accusations, upheld the court decision to drop all charges bar one: the assault on Air Commodore Boyle (for which Wintle received a formal reprimand). Jones went on to add that Wintle was in the relatively safe position of being tried by an Army court on charges brought by the RAF. Wintle was then sent abroad to rejoin his old regiment (1st The Royal Dragoons), and went into action gathering intelligence and coordinating raids on the Vichy French in Syria. After the Allied victory in Syria, Wintle was asked to go to Vichy France in disguise to determine the condition of British prisoners of war held there. While waiting to make contact with sympathetic elements of the Vichy French government Wintle was betrayed, arrested as a spy and imprisoned by the Vichy. During his captivity, he informed his guards that it was his duty as an English officer to escape; he successfully did so once by quickly unhinging his cell door and hiding in a sentry box before slipping out quietly, but was betrayed and recaptured within a week. Wintle's guard was doubled from this point on. He responded by going on a 13 day hunger strike in protest against the "slovenly appearance of the guards who are not fit to guard an English officer!" He also informed anyone who would listen (including Maurice Molia, the camp commandant) exactly how he felt about their cowardice and treachery to their country. He informed them that he still intended to escape, and that anyone who called himself a Frenchman would come with him. Shortly after, he sawed through the iron bars of his cell, hid in a garbage cart, and slipped over the wall of the castle, making his way back to Britain via Spain. Molia later claimed on Wintle's This Is Your Life programme in 1959 that shortly after the escape, "because of Wintle's dauntless determination to maintain English standards and his constant challenge to our authority" the entire garrison of 280 men had gone over to the Resistance.

Автор

Уинтл 1924 жылы атпен жүргенде аяғы сынғаннан кейін жазуға кірісті. 1962 жылғы наурыз айында BBC берген сұхбатында Уинтл: "Мен тіс дәрігері сияқты атымнан құлап түспедім. Маған жылқы құлап, аяғымды сындырып алды", - деді. Уинтл бастапқыда "Майкл Кобб" деген псевдониммен көркем әдебиет жазды, "Кавалерия офицері үшін сауатты болу, тіпті жазу - ұят іс" деп мәлімдеді. Майкл Коббтың "Амброздың азаттығы" (1928) романы 1936 жылы "Қасқырдың киімі" деген атпен экранға түсірілді. Уинтлдің өлімінен кейін досы Алястер Реви оның миллионнан астам сөзінен жинаған толық автобиографиясын 1968 жылы Майкл Джозеф баспасынан "Соңғы ағылшын" деген атпен жариялады. Роберт Литтлдің "Түрлі-түрлі адамдар" кітабының 13-тарауында ("Полковник "Дебаг" қайтадан атқа мінеді", 143-153 беттер) Уинтлдің тағы бір қысқаша өмірбаянын табуға болады. Дж.Д. Касвелл, KC, екінші дүниежүзілік соғыста Уинтлдің әскери сотында оны қорғады және 1961 жылы жарық көрген "Азаттық үшін сүмбіре" атты автобиографиясында 152-159 беттерді Уинтлге арнады.