Кіріспе

Ортағасырлық қайта құру – Рим империясының құлдырауынан бастап XV ғасырдың соңына дейінгі кезеңдегі Еуропа тарихын қайта жаңғыртуға бағытталған тарихи қайта құрудың бір түрі. Осы кезеңнің екінші жартысы көбінесе Орта ғасырлар деп аталады. Бұл терминдердің көптігі осы кезең үшін қолданылатын басқа да терминдердің алуандығымен күшейеді. Батыс Еуропа тарихшылары алғашқы кезеңді кейде Ұлы көші-қон немесе қараңғы ғасырлар деп, ал неміс тарихшылары – Völkerwanderung («халықтардың қозғалысы») деп атайды. Бұл термин көбінесе V және VI ғасырларға қатысты қолданылады. Тарихтың келесі кезеңін – VII-XI ғасырларды – қайта жаңғыртушылар жиі Ерте ортағасыр деп атайды. XII-XIV ғасырлар Жоғары ортағасырлық мерзіміне жатады, ал XV ғасыр көбінесе Кейінгі ортағасырлық деп аталады. 2003 жылы Грунвальд шайқасының 1410 жылғы қайта құрылысы.

Осы кезеңдердің кең ауқымына байланысты, көптеген ортағасырлық қайта құру топтары назарларын нақты бір ғасырға, тіпті белгілі бір онжылдыққа, шайқастар сериясына немесе монархқа шоғырландырады, қайта құру мен лагерьдің қаншалықты дәл болуын қалайды, соған байланысты.

Тірі тарих

Орта ғасырларға бағытталған тірі тарих топтары мен қайта құрушылар орта ғасырлардағы тұрмыстық немесе әскери өмірді қайта жаңғыртуға ұмтылады. Бұл Шығыс Еуропада кең таралған. Қайта құрушының және оның тобының мақсаты – белгілі бір уақытта, белгілі бір жерде өмір сүрген адамды сенімді бейнелеу, сонымен бірге көрермендерге жақын болу. Тірі тарихқа қатысты іс-шараларға нақты лагерь құру, тамақ жасау, тарихи шеберлік пен кәсіптерді үйрену, сондай-ақ тарихи музыкалық аспаптарда ойнау немесе тарихи ойындар ойнау жатады. Ренессанс жәрмеңкесіне қатысушылар көбінесе тарихтың түрлі кезеңдерінен элементтер алады және көбінесе фантастикалық немесе Голливудтан шабыттанған элементтерді қоғамдық ойын-сауық үшін қосады. Ал, Шығармашылық анахронизм қоғамының (SCA) қызметі мұздатқыш сияқты заманауи заттарды әдемілеп безендіруден бастап, терең зерттеулер жасауға және шынайы тірі тарих шараларын ұйымдастыруға дейін қамтиды.

Жауынгерлік реинкарнация

Бұл түрдегі қайта жаңғыртудың басты мақсаты тарихи шайқастарды немесе соғыс әдістерін қайта жасау болып табылады. Нұсқалары тарихи жекпе-жек тәжірибелерін оқытудан (әдетте, сол дәуірге тән қару-жарақ, мысалы, қол семсері немесе рапира және күрес өнері ретінде күресу) бастап, орта ғасырлық кезеңнің тарихи немесе аңызға толы шайқастарын қайта жаңғыртуға дейін жетеді. Тарихи жекпе-жекті жекпе-жек өнері ретінде қарастыратын кейбір топтар дәстүрлі қайта жаңғырту тобының анықтамасына сәйкес келмейді және көбінесе фехтование клубтарына ұқсайды. Мысалы, жарақаттарды болдырмау үшін ратан қылыштарды пайдаланатын SCA (Society for Creative Anachronism). Басқалары бұл спортты тірі тарих сияқты дәстүрлі қайта жаңғырту түрлерімен біріктіреді. Нақты шайқасқа қарағанда, мақсат алаңдары шектеулірек, жылдамдық пен күш аз болады, бірақ кейбір жүйелер нақты соғысқа мүмкіндігінше жақын болуға тырысады. Көптеген қоғамдар нақты шайқастарды шайқас болған жерде немесе оның жанында қайта жаңғыртуға тырысады. Мұндай шаралар көбінесе жұртшылыққа ашық болады. Басқа қоғамдар, мысалы SCA, жеке шаралар үшін, соның ішінде жауынгерлік көрсетілімдер үшін орындарды жалдайды, онда жұртшылық болмайды. Розалар соғысы федерациясы – 15 ғасырға тән қайта жаңғыртуларға маманданған британдық қоғам. Олар бүкіл Ұлыбританиядағы тарихи орындарда, соның ішінде нақты шайқас болған жерлерде шаралар өткізеді. Қару-жарақ, киім және қару-жарақ туралы ережелер бар, оларды Федерация мүшелері сақтауы тиіс. Федерацияға қосылғысы келетін жаңа топтар белгілі бір топтардың қолдауымен сынақ кезеңінен өтеді, стандарттар сақталғанын қамтамасыз ету үшін.

Еуропадағы қайта құру

Еуропада ортағасырлық қайта жаңғыртудың көптеген оқшауланған мысалдары болды, әсіресе 1839 жылғы Эглинтон турнирі. Қазіргі уақытта ортағасырлық қайта жаңғырту Ұлыбританияда 1960 жылдардың соңында басталып, жыл сайын өсіп келеді, Англия, Шотландия, Ирландия және Уэльстен келген топтар іс-шараларға қатысады. Ұлыбританиядағы көптеген шайқастар түпнұсқа шайқас орындарында энтузиасттар, ортағасырлық саудагерлер, музыканттар және тамақтандырушылармен бірге жоғары дәрежеде шынайылықпен қайта жаңғыртылады. Ұлыбританиялық қайта жаңғыртушыларды жаз айларында бүкіл елде жекпе-жектерде, жәрмеңкелерде, карнавалдарда, мерекелерде, пабтарда және мектептерде көруге болады. Ұлыбританиядағы қайта жаңғыртулар үшін тозығы төмен болат қарулар және садақшылар үшін резеңке ұшты жебелер (блунттар) немесе нысанаға ату кезінде болат бастар қолданылады. Ұлыбританиядағы ең ірі ерте ортағасырлық іс-шара – Гастингс шайқасының қайта жаңғыртылуы, 2006 жылы 3600-ден астам тіркелген қатысушы болды және тірі тарих пен шайқасты қайта жаңғыртуды біріктірді. Льюс шайқасы және Эвешем шайқасы сияқты Ұлыбританияның көптеген шайқастары кейде қайтадан көрініс тапқан, ал Розалар соғысы сияқты кезеңдерден Босворт өрісі және Теуксбери шайқасы сияқты көптеген тарихи шайқастар жыл сайын қайта жаңғыртылады. Басқалары орынның қолжетімділігіне және іс-шараға арналған қаржыға байланысты, мысалы Баннокберн шайқасы сияқты, тұрақты емес аралықтарда өткізіледі. Бельгияда кем дегенде екі ондаған ортағасырлық қайта жаңғыртушылар тобы бар, соның ішінде Хагеландтар, Генче Геселлен және Лорд Льюис де Брюггеге қызмет ететін Груутхаус үй шаруашылығы. Ашық аспан астындағы "Middelaldercentret" мұражайы тірі тарих пен тарихи қайта жаңғыртуды пайдалана отырып, шағын даниялық сауда қалашығының бір бөлігін көрсетеді. Данияда ортағасырлық қайта жаңғыртуды елдегі базарларда жүзеге асыратын бірнеше топтар бар. Францияда жыл сайын жүз жылдық соғыстың Агинкур шайқасы бейнеленеді. Германияда ортағасырлық қайта жаңғырту әдетте тірі тарихпен және қайта өрлеу жәрмеңкелерімен және фестивальдерімен байланысты, мысалы, Бреттендегі Петр мен Пауыл фестивалі немесе Кальтенберг сарайындағы рыцарь турнирі. Соңғы жылдары жауынгерлік қайта жаңғырту да кеңінен таралды. Кейбір топтар университеттерде ұзын семсерлермен және жауынгерлік күрестер сияқты тарихи күресті үйретеді, бірақ жауынгерлік қайта жаңғырту топтарының көпшілігі майдан қайта жаңғырту топтары болып табылады, олардың кейбіреулері шынайылыққа күшті назар аударғандықтан белгілі бір дәрежеде оқшауланды (кейбір топтар басқа немесе кеңірек кезеңдерді білдіретін топтармен күресуден бас тартады, тіпті егер жауынгерлік тәжірибелер мүлдем үйлесімді болса да). Жалпы, неміс Authenticity (қайта жаңғырту) тәсілі белгілі бір оқиғаны қайталау туралы емес, белгілі бір дәуірге енуді қамтамасыз ету туралы. Тарихи қалалық фестивальдар мен іс-шаралар жергілікті қоғамдастықтарды нығайтуда және муниципалитеттердің өзін-өзі тануына ықпал етуде маңызды рөл атқарады. Ескерткіштердегі немесе тарихи орындардағы іс-шаралар олармен байланысты оқиғалар туралы емес, ену тәжірибесі үшін ғана қарапайым декорация ретінде қарастырылады. Германиядағы көптеген майдан саланы қайта жаңғыртушылар арасында Codex Belli іс жүзінде стандартқа айналды. Польшада Грунвальд шайқасы жыл сайын 15 шілдеде ең танымал болып табылады және көптеген басқа елдерден қатысушыларды және келушілерді тартады. Бұл тірі тарих пен ортағасырлық жәрмеңкемен байланысты. Швецияда көптеген түрлі "ортағасырлық базарлар" бар. Ең үлкені – Готландтағы. Трансильванияның Сэклерланд аймағында көптеген ғұндар, сэклер рыцарлары, ерте венгр және гусарлық қайта жаңғырту топтары мен лагерьлері бар. Солардың бірі – Торбослодағы Сзеклер рыцарларының (Лофос) қайта жаңғырту тобы. Португалияда әр жазда "Viagem Medieval em Terra de Santa Maria" деп аталатын Еуропадағы ең үлкен тарихи рекреациялардың бірі өтеді. Бұл іс-шара Global Eventex Awards (Ирландия, 2017), Awards Eventoplus (Испания, 2017), Moros d'Alqueria Foundation (Испания, 2016), Trip Advisor (2015) сияқты әртүрлі ұйымдар берген бірнеше халықаралық сыйлықтарға ие болды. Әр жыл сайын португал тарихындағы басқа патшаның билігі көрсетіледі және ол шамамен 12 күнге созылады. Әр сағат сайын әртүрлі шоулар өтеді, сонымен қатар сіз жеке тәжірибелерге билет сатып ала аласыз.

Музыка

Ортағасырлық трубадурдың Нидерландыдағы қайта жандандырылуы: https://www.youtube.com/watch?v=iGSQZckB7SM

Видео

Жаңа ортағасырлық жебе жасау: https://www.youtube.com/watch?v=Y Xm0WbSoZA
Жаңа ортағасырлық айқас Нидерландыда: https://www.youtube.com/watch?v=s OThR5Xrqk
Ортағасырлық қолөнер Нидерландыда: https://www.youtube.com/watch?v=qOplSgPVC78
Ортағасырлық соғыс Нидерландыда: https://www.youtube.com/watch?v=YK2ThIplso0
Ортағасырлық ұста Нидерландыда: https://www.youtube.com/watch?v=5r14738M7Mc
Ортағасырлық балалардың көңілді шайқасы: https://www.youtube.com/watch?v=4RIUI5m00gY