Босния және Герцеговинаның "Челик" футбол клубы

Кіріспе

Босния және Герцеговинаның Зеница қаласында орналасқан кәсіби футбол клубы – «Ногометни клуб Челик Зеница». «Челик» атауы босния тілінде «Болат» дегенді білдіреді және болат өндірісімен әйгілі өнеркәсіптік қаладағы клубтың күші мен қуатын символдайды. Тарихы бойында клуб «Билино Полье» стадионындағы жанкүйерлерінің керемет қолдауымен танымал болды, бұл стадион Босния және Герцеговина ұлттық құрамасының ойындарын қабылдайды. «НК Челик» – Босния және Герцеговинаның ең танымал және сәтті футбол командаларының бірі, ол 1994 жылдан 1997 жылға дейін үш рет қатарынан ұлттық чемпионатты жеңген екі босниялық клубтың бірі. Сондай-ақ, клуб 1995-1996 жылдары қатарынан екі рет ұлттық кубокты жеңіп алды. Бұрынғы Югославия кезінде «Челик» Югославияның Бірінші лигасынде 17 маусым ойнады. «Челик» екі рет Митропа кубогын жеңіп алды және бір рет УЕФА Интертото кубогының бірлескен жеңімпазы атанды. Сонымен қатар, «Челик» – Босния және Герцеговинадағы жанкүйерлеріне тиесілі жалғыз футбол клубы, мұнда клуб мүшелері демократиялық жолмен басшылығын сайлайды. Бүгінде «Челик» ФБиХ Бірінші лигасынде өнер танытып келеді, бұған дейін 2019-20 маусымда төмендеуге ұшырағанша Босния Премьер-лигасында ойнаған. Қаржылық қиындықтарға байланысты клубты тұрақтандыру мақсатында 2020 жылдың 13 шілдесінде Бас Ассамблея Зеница-Добой кантонының төртінші лигасында бәсекелесуді жалғастыруға дауыс берді.

Тарих

Клуб 1945 жылғы 16 маусымда Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлері тобы құрған. Клуб атауын негізін қалаушылардың бірі Зденко Мазанек клубтың күшін және қаланың металлургия өнеркәсібі жұмысшыларымен байланысын бейнелеу үшін ұсынған.

Клубтық мәдениет

Жылдар бойы клуб өзінің туған қаласы Зеницамен мықты байланыс орнатып, оның маңызды белгісіне айналды. Клуб Эльвир Болич, Мирсад Хибич және Младен Крстаич сияқты көптеген көрнекті халықаралық ойыншыларды тәрбиеледі.

Негіздер

Челик өз үй ойындарын қаладағы ең ірі стадион – Билино Польеде өткізеді. Ұзақ жылдар бойы клуб төрт түрлі стадионды ауыстырып, 1972 жылы қазіргі орнына қоныстанды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі клубтың алғашқы жылдарында Челик стадионы Босна өзеніне жақын, қазіргі Билино Полье стадионының орнында болған. Сол кездегі төменгі лига стадиондарындағыдай, алаң сазбен жабылған. Стадионда уақыт өте келе салынған бір ағаш трибуна болды және клуб көбінесе толық трибунаға ойнайтын. Бірақ клубтың танымалдылығы артып, жақсырақ алаң қажет болғандықтан, 1950 жылдардың басында клуб жақын жердегі Блатуша стадионына көшті. Дәл сол жерде Челик 1966 жылы Югославияның Бірінші лигасына жолдама алып, 1971 жылы Митропа кубогын жеңіп алды (финал Италияның Гориция қаласындағы бейтарап алаңда өтті). Бірінші Митропа кубогы жеңісінен кейін, Челик стадионының орнына жаңа, заманауи стадион салу жоспарланды. Құрылыс 8 айға созылды және 1972 жылғы 4 қазанда ресми түрде ашылды. Ашылу ойыны 1972 жылғы Митропа кубогы финалының екінші матчы болды, онда Челик Фиорентинаны 1:0 есебімен жеңіп, екінші титулын қатарынан жеңіп алды. Стадионда орындықтар орнатылғаннан кейін 35 000 көрермендік рекорд бүгінге дейін сақталып тұр. Стадион бірнеше рет жаңартылып, реконструкцияланды, соңғысы 2012 жылы болды. 2012 жылдың шілде-тамыз айларында стадионда тағы бір жөндеу жұмыстары жүргізілді, онда алаң жаңаланды және жер астына жылыту жүйесі орнатылды. Реконструкция кезінде Челик Камберовича Полье стадионында екі Босния премьер-лигасы матчы мен бір Босния кубогы матчын өткізіп, барлығында жеңіске жетті. Сол маусымның екінші жартысында клуб тағы бір ойын өткізді, ол тең аяқталды. Челик жастар командалары әдетте Kamberovića Polje стадионында ойнайды.

Čelik plays their home games at the Bilino Polje stadium which is also the biggest stadium in the city. Over the years the club had changed four different stadiums settling at their current ground in 1972. During the first few years of the club's existence, following World War II, Čelik's stadium was located roughly on the place of the current Bilino Polje stadium, close to the Bosna river. The ground was covered in clay, as was the practice of lower level football grounds at the time. The stadium itself had one wooden stand which was built over time and the club often played in front of full capacity. However, due to the increased popularity of the club and the need for a better surface, during the early 1950s the club moved to the nearby Stadion Blatuša which was located in the Blatuša neighborhood of Zenica. It was there that Čelik started its first run of successes when they had reached promotion to the Yugoslav First League in 1966 and won the Mitropa Cup in 1971 (the final was played on neutral ground in Gorizia, Italy). Shortly after the first Mitropa Cup victory, plans were made for a new, modern stadium, built in place of Čelik's first stadium. The construction took 8 months to complete and it was officially opened on 4 October 1972 for the second leg of the 1972 Mitropa Cup final against Fiorentina which Čelik won 1–0 to claim their second title in a row. The attendance record of 35,000 still stands today due to the introduction of seats on the stadium over the years. The stadium went through a number of renovations and reconstructions, the most recent being in 2012. From July to August 2012, the stadium went through another renovation process where the pitch had been changed and under soil heating installed beneath. During the reconstruction, Čelik played two Bosnian Premier League matches as well as one Bosnian Cup match on the Stadion Kamberovića Polje, winning all of them. In the second part of the same season, the club played one more game there which ended in a draw. The youth squads of Čelik usually play their games at the smaller stadium Kamberovića Polje.

Қолдаушылар

Челиктің 1988 жылы Зеница қаласында құрылған ультра жанкүйерлер тобы «Робиаши» (ағылшын тілінде – «Түрмеліктер») деп аталады, себебі Зеница түрмесімен әйгілі. Олар өздерінің фанатизмдік қолдауымен кеңінен танымал, клубты сақтап қалу және қаржылық қиындықтарды бастан өткерген кезде оған қолдау көрсету үшін күресіп келеді.