Кіріспе

Билли Смарт-младший (шын аты Стенли Смарт, 15 қазан 1934 – 23 мамыр 2005) – британдық цирк артисі және кәсіпкер.

Өмірбаян

Смарт, нағыз аты Стэнли, Билли Смарт ағаның оныншы баласы және үшінші ұлы болды. Оның әкесі 1946 жылы цирк сатып алған, шоумен және жәрмеңке ұстаушы болды. Ол циркпен бірге саяхаттап, ұзақ уақытқа бір жерде тоқтағанда жергілікті мектептерге баратын. Мұндай мектептердің бірі – 1958 жылы Лондонның Блэкхит қаласындағы «Барлық Әулиелер» мектебі, ол цирк үшін жиі тоқтау орны болатын. Билли Смарт циркінің тұңғыш көрсетілісі 5 сәуірде Миддлсекстегі Саутхолл паркінде өтті. Цирк Смарттың ойын-сауық жәрмеңкесімен бірге гастрольдеп жүрді; шатырлар желден құлап, цирк екі күн бойы ашық ауада өнер көрсетті. Смарт 12 жасында «Билли Смарттың жаңа әлем циркі» цирк шеберінің көмекшісі ретінде цирк сахнасында алғаш рет пайда болды. Ол тез арада понилер мен жылқылармен өнер көрсетті, бірақ кейіннен пілдермен жасаған қойылымдарымен танымал болды. Бір мәрте, рингте бақырып, шашырап кеткен пілдер тобын қолға түсірді. Билли Смарттың төрт мачталы Биг Топы өркендеген шағында 6000-нан астам адамды қабылдайтын, онда жүздеген жануарлар мен артистер өнер көрсетті. Смарт ағалары – Рональд Смарт пен Дэвид Смарт әкелерінің 1966 жылы Ипсвичте қайтыс болғаннан кейін циркті басқаруды өз мойнына алды. Цирк 1971 жылы гастрольдік сапарларын тоқтатты, бірақ телеарнадағы қойылымдары 1983 жылға дейін жалғасты, ең жоғары деңгейде 22 миллионға дейін көрерменді тартты. Smart ағалары сондай-ақ 1972 жылы сатылған Гернси хайуанаттар бағын дамытты және 1969 жылы Виндзор сафари паркін ашты, оны 1977 жылы 30 миллион фунт стерлингке сатты (қазір ол Леголанд Виндзордың орнында). 1978 жылы оң көзіне жасалған әсемдік операциясы көру нервін зақымдап, ол жануарларды оқытушы ретіндегі мансабын аяқтауға мәжбүр болды. 1985 жылы Smart циркінің Винкфилд қыстағы 2017 жылы 20 миллион фунт стерлингке сатылды. «Билли Смарттың» гастрольдік циркі 1993 жылы оның ағасы Рональд пен жүрегі туысы Гэри тарапынан қайта жаңғыртылды, бірақ Смарт Испанияда орналасқан жылжымайтын мүліктерді дамытумен айналысатын екінші мансабына көшті.

Танымал мәдениетте

Нидерландыда Билли Смарт жыл сайынғы "Билли Смарттың балалар шыршасы" ("Billy Smart's Children Christmas Circus") теледидарлық көрсетілімімен танымал болды. Голландиялық әнші Фэй Ловски өзінің 1981 жылғы "Christmas Was A Friend of Mine" хитінде Билли Смартты өзінің сүйікті Рождество дәстүрлерінің бірі деп атады. Сидней Хейерс режиссерлік еткен "Қорқынышты цирк" (1960) Билли Смарт циркінде түсірілді. Фильмде ол "Шулер" циркі деп аталды. Бұл "Берсерк!" (1967) фильмінде, Джоан Кроуфорд пен Диана Дорстың қатысуымен де пайдаланылды. Фильмде цирк Ұлы өзендер циркі деп көрсетілді.