Кіріспе
Джакомо Пуччинидің «Уиллис немесе Әулиелер» операсы – Джакомо Пуччинидің Фердинандо Фонтанамен итальян тілінде жазылған либреттосына негізделген, екі актілі (алғашқыда бір актілі) опера-балет. Опера Жан Батист Альфонс Каррдың «Les Willis» атты әңгімесінің негізінде жазылған. Каррдың оқиғасы, өз кезегінде, «Жизель» балетінде де қолданылған Вила туралы Орталық Еуропа аңызына байланысты. Операның алғашқы бір актілік нұсқасы 1884 жылғы 31 мамырда Милан қаласындағы Театро Даль Верме театрында тұңғыш рет қойылды. Көрсетілім әдетте 64 минутқа созылады.
Le Villi (The Willis or The Fairies) is an opera–ballet in two acts (originally one) composed by Giacomo Puccini to an Italian libretto by Ferdinando Fontana, based on the short story "Les Willis" by Jean Baptiste Alphonse Karr. Karr's story was in turn based in the Central European legend of the Vila, also used in the ballet Giselle. The opera, in its original one act version, premiered at Milan's Teatro Dal Verme, on 31 May 1884. A performance typically lasts 64 minutes.
Композициялық тарихы
"Ле Вилли" Пуччинидің алғашқы сахналық туындысы. Ол Casa Musicale Sonzogno [it] компаниясы ұйымдастырған төрт музыкалық байқаудың біріншісіне арналған, 1883 жылғы сәуірде жарияланған "италиялық операның ең жақсы дәстүрлерінен шабыттанған" жаңа, бұрын орындалмаған операға қатысты. Опера "идилликалық, трагедиялық немесе комедиялық" сипатта болуы мүмкін еді және Аминторе Галли мен Амилкаре Понкиелли кіретін комиссия бағалайтын болды. Пуччинидің ұсынысы қолжазбасының оқылмауы себепті қабылданбады. Пуччиниді қолдағандардың ішінде Ариго Боито да болды, олар алғашқы қойылымды қаржыландырды. Қойылымға жақсы пікірлер айтылғаннан кейін Джулио Рикорди оны жариялады. Пуччинидің анасы 1884 жылғы 31 мамырда Театро даль Вермеде өткен премьера кешінде мынадай телеграмма алды: "Театр толы, зор табыс; күтілгеннен де асып түсті; он сегіз рет шақырылды; бірінші актінің финалы үш рет қайта орындалды". Рикорди композиторға туындыны кеңейтуді ұсынды, және Пуччини сол жылы жаңа нұсқасын жасады, одан кейін 1885 жылы өзгерістер енгізілді, ал түпкілікті нұсқасы 1889 жылы жарық көрді.
Өнер тарихы
Либреттода 1-ші және 2-ші актілер арасындағы симфониялық интермеццоның әр бөлігі – L'Abbandono (Тастап кету) және La tregenda (Көрініс) – аралық оқиғаларды баяндайтын түсіндірме өлеңдермен алдын ала беріледі. Микеле Жирарди 1884 жылғы 3 қыркүйекте Фонтананың Пуччиниге жолдаған хатына сілтеме жасай келіп, либретто авторының осы өлеңдерді көрермендер оқысын деген ниетте болғанын, бірақ оларды баяндаушы жарияламағанын атап өтті. Алайда, Моско Карнердің сөзіне сүйенсек, Пуччини осы өлеңдерді көрермендерге оқып беруді жоспарлаған, бірақ бұл туралы алғашқы қойылымдардың заманауи сын-ескертпелерінде ештеңе айтылмаған. Сонымен қатар, 1908 жылы Метрополитен операсында «Ле Вилли» тұңғыш рет қойылғанда баяндаушы пайдаланылмағаны туралы да мәлімет жоқ. Дегенмен, операның кейбір қазіргі заманғы қойылымдарында баяндаушы қолданылады, мысалы, 2004 жылғы қыркүйекте Театро Дал Вермеде Лео Нуччи және 1994 жылғы тамызда Мартина Франкадағы Фестиваль делла Валле д'Итрияда Массимо Фосчи баяндаушы ретінде қатысты. Студиялық жазбада (Sony, 1981) да баяндаушы (Тито Гобби) пайдаланылған. 1884 жылғы 26 желтоқсанда Туриндегі Регио театрында қайта жөнделген, екі актілі нұсқасы қойылды. «Ле Вилли» 1888 жылғы 15 қаңтарда Неапольдегі Сан-Карло театрында да қойылды. Бірақ сол кезде көрермендер де, сыншылар да оны жақсы қабылдамады, оны «жай ғана Вагнердің еліктеуі» деп сипаттады. Пуччини 1892 жылы Гамбургте Гюстав Малер жетекшілік еткен премьераға дейін шығарманы қайта жөндеуді жалғастырды. Ұлыбританиядағы тұңғыш қойылымы Карл Роза Опера компаниясымен 1897 жылғы 24 қыркүйекте Манчестердегі Комедия театрында, ал АҚШ-тағы тұңғыш қойылымы 1908 жылғы 17 желтоқсанда Артуро Тосканини жетекшілігімен Нью-Йорк Метрополитен Операсында өтті. Масканьидің «Cavalleria rusticana» операсымен бірге қойылған Мет қойылымында Анна рөлін Франсис Алда, ал Роберто рөлін Алессандро Бончи сомдады. Бұл шығарма Вена мемлекеттік операсында 2005 жылғы 23 қазанда Леош Яначектың «Осуд» операсымен бірге қойылды. Симон Янг дирижерлік етті, Анна рөлін Крассимира Стоянова, ал Роберто рөлін Хосе Кура орындады. Алғашқы нұсқасының Ұлыбританиядағы тұңғыш қойылымы және 1884 жылғы 31 мамырдағы алғашқы қойылымнан берігі алғашқы орындалу 2018 жылғы 21 қарашада Лондонның Корольдік фестиваль залында өтті. Оны сэр Марк Эльдер жетекшілік еткен Лондон филармониялық оркестрі орындады. Жеке орындаушылар – Эрмонела Яхо, Брайан Маллиган және Арсен Согхомонян.
Интермеццо
Роберто сиренаға әуестеніп, Аннаны ұмытып кетеді. Анна жаз бен күзді күтеді, ал қыста оның жоқтығынан қайтыс болады. Содан кейін перилер туралы аңыз (Le Villi) түсіндіріледі. Егер әйел жүрек сынынан өлсе, перилер жүрек сындырушыны өлгенше билеуге мәжбүрлейді.