Кіріспе

Британдық ғалым (1882–1971)

Энтони Марио Людовичи MBE (8 қаңтар 1882 – 3 сәуір 1971) – британдық философ, әлеуметтанушы, әлеуметтік сыншы және көп тіл білуші. Ол аристократияны қолдаушы және теңдіксіздікті жақтаушы ретінде белгілі, ал 20 ғасырдың басындағы жетекші британдық консервативті авторлардың бірі болды. Ол өнер, метафизика, саясат, экономика, дін, жыныстар мен нәсілдер арасындағы ерекшеліктер, денсаулық және евгеника тақырыптарында жазған. Людовичи мансабын суретші ретінде бастады, сурет салып және кітаптарды иллюстрациялады. 1906 жылы бірнеше ай бойы мүсінші Огюст Роденнің жеке хатшысы болып жұмыс істеді. Кейіннен ол 30-нан астам кітап жазып, көптеген кітаптарды аударды.

Жазу

Людовичидің жазбалары алуан түрлі болды және әлеуметтік мәселелерде дәстүрлі консервативті ұстанымдарды ұстанды. Либерализм, социализм, марксизм, христиандық, феминизм, көпмәдениеттілік, тұтынушылықтың қазіргі мәдениеті және дәстүрге қарсы көтеріліс Людовичидің негізгі шабуылдарының нысаны болды. Жастығында оның «fin de siècle» оқулары көбінесе ғылым мен эволюция доктринасын таратумен байланысты болды. Людовичиге 1880-жылдардың соңында Томас Генри Хаксли мен Генри Уэйс арасындағы маңызды пікірсайыс үлкен әсер етті, ал жас Людовичи Хакслидің агностицизм философиялық ұстанымын толық қабылдады. «Шамамен он жеті жасымнан бастап, ғылымды, әсіресе биология, зоология және астрономияны үнемі және жаппай оқыдым. Дарвиннің, Геккельдің, Хакслидің, Романның, Спенсердің және Проктордың қолыма тиген барлық кітаптарын оқыдым. Сондай-ақ, Хакслидің Уэйспен болған атақты дауын зор құштарлықпен оқыдым, екі тараптың да аргументтерін демдерімен қысылып, осы процесте агностикке айналдым. Бірақ менің жас кезімдегі ең үлкен әсер еткен екі автор – Шопенгауэр мен Шиллер. Біріншісі маған психологияны зор деңгейде түсіндірді, мен оны Монтень мен Фрейд арасында пайда болған ең ұлы еуропалық психолог деп санаймын. Шындығында, оның еңбектерінде Фрейдтің жаңалықтарын болжаған көп нәрсе бар, бұл фактіге мен бірнеше рет назар аудардым, ал Ницше одан көптеген терең байқауларды алды, бірақ олардың көзі сирек мойындалады». Ол былай деп жазды: «Мен ұзақ жылдар бойы христиан дінінің, демократияның және өнер мен әдебиеттегі анархияның қарсыласы және сынықшысы болдым. Мен әсіресе «Абстрактты өнерге» қарсымын, оны Уистлердің өнер туралы еретикалық ілімдеріне, негізінен, тақырыптың маңыздылығын жоққа шығаруына, графика мен музыканы өздеріне сіңіруіне және оның бейнелеу мазмұнына қарағанда суреттің композициясы мен түс үйлесімінің басымдығына деген талаптарына байланысты деп есептеймін». Ол Якоб Эпштейннің ерте сыншысы болды, оған «Жаңа дәуірде» шабуыл жасады, сонда ол Ұлы соғысқа дейін өнер сыншысы ретінде үлес қосты. «Аристократияны қорғау» (1915) еңбегінде Людовичи аристократияны халықтық бақылаудағы үкіметке қарсы қорғайды. «Демократияның» жалған болжамдарында (1921) ол демократиялық идеяға және жалпы либералды көзқарасқа табиғи емес деп шабуыл жасады. «Консерватизмді қорғау» (1927) дәстүрді тіршілік етумен байланысты деп қорғайды. Людовичи үшін теңгерімшілдік – жеке адамдардың, жыныстардың және нәсілдердің арасындағы туа біткен биологиялық айырмашылықтарды жоққа шығару. Ол қарапайым және сәтсіз адамдарға деген сезімталдықпен күтім жасауды сынға алды. Оның мақалалары «Жаңа пионер» журналында тұрақты түрде жарияланды, ол виконт Лиммингтон басқаратын және Британдық халық партиясына тығыз байланысты болған оңшыл басылым. Людовичи нәсілдік араласудың қаупі туралы қайта-қайта ескертті және нәсілдік араласуға тиісті жауап ретінде инцестті қорғады, қоғам «жақын туыстардың жұптасуына кедергі келтіретін кедергілерді жою үшін әрекет етуі керек» деп, «біздің ұрпақты тазартудың» жалғыз жолы екенін дәлелдеді.

Көзқарастар

Людовичи ұлтшыл, дәстүршіл және евгениканы қолдаушы болды. Ол сонымен қатар Карл I-ге үлкен құрмет көрсеткен монархияшыл да еді. 1930 жылдары ол ағылшын Мистери жиналыстарында сөз сөйлеп, кейбіреулерін жариялады.

Кейінгі өмірі

Ол Норман Твейтес, Тревор Блейкмор, Коллинсон Оуэн және В. А. Фойлмен бірге «Дұрыс кітап клубының» іріктеу комиссиясына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Людовичи ұмытылғанға ұшырады. 1936 жылы ол Адольф Гитлер туралы ынтамен жазды, сол жылы оны көптеген басқа жоғары дәрежелі нацистік көшбасшылармен жеке кездестірді. Ол еврейлердің Англия тарихына тигізген әсерін сынап, Коббет псевдонимімен «Еврейлер және Англиядағы еврейлер» (1938) атты еңбек жазды. Людовичи 1940 жылдың 14 тамызында барлау жұмысынан босатылды, ал кейіннен «Дұрыс клуб» саяси тобының мүшесі болғандықтан оның үйіне шабуыл жасалды. 1940 жылдың 8 қазанында Людовичи Скотланд-Ярдта тексерілді, содан кейін босатылды. 1955 жылдан 1969 жылға дейін Людовичи «The South African Observer» айлық журналында бірқатар мақалалар жазды. Оның талдауында «Жақсы үкіметтің қағидалары» 20 бөліктен тұратын сериясы және осыған ұқсас серияда «Англиядағы қоғамдық пікір» тақырыптары қарастырылды.

Көркем әдебиет

Менсел Фелоуз. Лондон: Грант Ричардс, 1918 жыл. Кэтрин Дойл: Үш рет үйленген әйелдің романсы. Лондон: Хатчинсон және компания, 1919 жыл. «Құбыршықтарға тым ескі» - роман. Лондон: Хатчинсон және компания, 1920 жыл. «Әйел не қалайды». Лондон: Хатчинсон және компания, 1921 жыл. Өсіп келе жатқан Құдай. Лондон: Хатчинсон және компания, 1922 жыл. Француздық бұршақ. Лондон: Хатчинсон және компания, 1923 жыл. «Дон Жуанды бағындыру». Лондон: Хатчинсон, 1924 жыл.

Аудармашы ретінде

Фридрих Ницшенің "Маусымдық ойлар" кітабы. Лондон: Т. Н. Фулис, 1909 жыл. Фридрих Ницшенің "Ексе Хомо" кітабы. Нью-Йорк: Макмиллан, 1911 жыл. Фридрих Ницшенің "Күмілдердің құрдымдауы" кітабы. Нью-Йорк: Макмиллан, 1911 жыл. "Вагнер ісі; Ницше Вагнерге қарсы; Таңдалған афоризмдер". Эдинбург пен Лондон: Т. Н. Фулис, 1911 жыл. "Пост-импрессионисттің хаттары; Винсент ван Гогтың жақын хат алмасуы". Лондон, Констебль, 1912 жыл. Элизабет Фёрстер Ницшенің "Ницшенің өмірі" кітабы. Нью-Йорк: Стержис және Уолтон, 1912–1915 жылдар. Анри Лихтенбергердің "Германия және оның қазіргі замандағы дамуы" кітабы. Нью-Йорк: Х. Холт және компаниясы, 1913 жыл. Фридрих Ницшенің таңдамалы хаттары. Лондон, Уильям Хайнеман, 1921 жыл. Август Людольф Фридрих Шауманның "Веллингтонмен бірге жол" кітабы. Лондон: Уильям Хайнеманн, 1924 жыл.

Мақалалар

"Өнер: Сурет галереясында естілген әңгіме", "Жаңа дәуір", том XI, № 27, 1912, 642–644 бб. "Өнер", "Жаңа дәуір", том XII, № 6, 1912, 135 б. "Өнер: Аяқталу сапасы туралы сұрақ", "Жаңа дәуір", том XII, № 21, 1913, 508 б. "Өнер: Бонд көшесіндегі серуен", "Жаңа дәуір", том XIII, № 2, 1913, 42 б. "Өнер: Достарымға ашық хат", "Жаңа дәуір", том XIV, № 9, 1914, 278–281 бб. "Өнер: Қате емдер және басқа да ойлар", "Жаңа дәуір", том XIV, № 11, 1914, 345–346 бб. "Өнер: Тәуелсіздер және Көркем өнер салондары", "Жаңа дәуір", том XV, № 2, 1914, 44 б. "Адамгершілік және фанатизм", "Жаңа дәуір", том XXV, № 24, 1919, 395–396 бб. "Адамгершілік және фанатизм: Г. Питт Риверске жауап", "Жаңа дәуір", том XXVI, № 10, 1920, 155–156 бб. "Мистер Клаттон Брок өнер туралы", "Жаңа дәуір", том XXVI, № 13, 1920, 201–202 бб. "Шарап және спирттік сусындар", "Жаңа дәуір", том XXVII, № 2, 1920, 24 б. "Консервативті бағдарлама: Ұсыныс", "Екі апталық шолу", Жаңа серия, том CXI, 1922, 948–962 бб. "Консервативті бағдарлама: Тағы бір ұсыныс", "Екі апталық шолу", Жаңа серия, том CXIII, 1923, 600–614 бб. "Әйелдің ер адамның құқығына тиісуі", "Қазіргі тарих", том XXVII, 1927 жылғы қазан, 21–25 бб. "Қоғамның құндылықтарын өзгерту", Хайм Ньюман (ред.), Мүсәпірлер және яһудилер; Яһуди халқының болашағы туралы симпозиум. Лондон: Альянс Пресс, 1945, 165–185 бб. "Жақсы үкіметтің қағидалары", "The South African Observer", том IX X, 1963 жылғы қыркүйек / 1965 жылғы мамыр. "Англиядағы қоғамдық пікір", "The South African Observer", том X XIII, 1965 жылғы шілде / 1968 жылғы маусым.