Кіріспе

Бари Леопольд Леттс (26 наурыз 1925 жыл - 9 қазан 2009 жыл) – ағылшын актері, теледидар режиссері, жазушы және продюсер, ең белгілісі 1969 жылдан 1974 жылға дейін Doctor Who сериалының продюсері болғанымен танымал. Лестерде туған ол театр, кино және теледидарда актер болып жұмыс істеді, содан кейін ерте жасында актерлік мансабын қысқартқаннан кейін теледидар режиссері болды. Одан кейін ол бес жыл бойы BBC ғылыми-фантастикалық сериалы Doctor Who продюсері болды, Джон Пертуидің Үшінші Доктор рөліндегі мерзімінің көп бөлігін бақылады және Том Бейкерді Төртінші Доктор рөліне таңдады. 1976 жылдан 1986 жылға дейін BBC-нің көптеген "Sunday Classic" драмалық сериалдарын өндірді немесе режиссерлік етті, ал 1980 жылы Doctor Who сериалының он сегізінші маусымының атқарушы продюсері ретінде қайта оралды. The Guardian газеті Леттстің қазасы туралы жариялаған мақаласында оны "британдық теледидардың пионері" деп сипаттап, ол "жарты ғасырдан астам уақыт бойы орталыққа қызмет етті" және Doctor Who арқылы "теледидар тарихында өзінің орнын сақтап қалды" деді. Оның теледидардағы жұмысының көп бөлігі BBC үшін жасалды. Леттс BBC режиссерлік курсын бітіргеннен кейін актерлік мансабынан бас тартты. Оның алғашқы режиссерлік жұмыстарына ұзақ жылдар бойы көрсетілген полициялық драма Z Cars эпизодтары және "Жаңа келгендер" атты опералық сериал кірді.

Доктор кім

Леттстің Doctor Who-мен алғашқы қатысы 1967 жылы болды, ол Патрик Траутонның «Әлемнің жауы» сериалын режиссерлік еткен кезде. Бұл сериалды режиссерлеу қиын болды, өйткені Траутон Докторды да, «Саламандр» диктаторының да рөлін бір сюжетте, кейде бір-бірімен қатар ойнады – 1960 жылдарға тән сирек және қиын режиссерлік талап. Алайда, «Кім мен мен» атты естеліктерінде Леттс Траутонға өзімен бетпе-бет әрекет етуге мүмкіндік беру үшін матты қораптарды қолданғанын айтты, бірақ оптикалық баспа әлдеқашан қол жетімді болған және осыны пост-өндірісте де жасауға болар еді. 1969 жылдың қазан айында ол Деррик Шервиннің орнына сериалдың продюсері болды, ал Жон Пертуи жақында Доктор рөліне бекітілген еді. Леттстің продюсер ретінде алғашқы жұмысы Пертуидің екінші жұмысы, «Doctor Who және Силуриандар» болды, және ол Пертуи сериалының соңына дейін продюсер болып қалды, сол кезде шоуда қалыптасқан «отбасылық» атмосферада әкелік фигура атанды. Бұл Doctor Who үшін маңызды өзгерістер кезеңі болды, эпизодтар алғаш рет түсті форматта көрсетілді және бұрынғыдан гөрі көп орынды түсіруге және экшн сахналарын жасауға мүмкіндік беретін бюджет жақсарды. Леттс сонымен қатар сериалды түске көшірумен байланысты технологиялық жаңалықтарды қабылдады, ең бастысы – Түсті бөлу әдісіне деген ынтасы. Ол сондай-ақ 1973 жылы бағдарламаның он жылдығын тойлауға қатысты, алғашқы үш Докторды бірінші көп Докторлық оқиғада біріктірді, «Үш Доктор». Ол қызметке келген кезде, жақында BBC-нің қабылдаған шешімі бойынша маусымның ұзақтығы жылына 40 эпизодтан 26-ға дейін қысқартылды. Леттс жасаған ерекше өзгерістер, оның өмірбаянында айтылғандай, шоуды екі эпизодтық блоктарда емес, жеке эпизодтар ретінде шығаруды қамтыды: екі эпизодты екі апта бойы репетициялау, содан кейін осы екі эпизодты бірден жазу, осылайша студиялық декорация жасаушыларға қойылатын талаптарды азайту, олар аптасына бір рет емес, екі аптада бір рет декорацияны орнатуға және құрастыруға тура келді. Бұл өте маңызды өзгеріс болды: ол репетиция уақытын әлдеқайда көп, және азырақ шаршатарлық атмосферада ұзартуға мүмкіндік берді; техникалық бригадаларды білдіретін кәсіби одақтармен ұзаққа созылған дауды аяқтады; декорациялардың тозуын азайтуға (және зақымды жөндеуге арналған бюджеттік қаражатты үнемдеуге) мүмкіндік берді; және осыдан бастап сериалдар тек 2 эпизодтың еселігінде ғана жасалуы мүмкін болды – келесі он бес жыл бойы кестеге үстемдік ететін 4 эпизодтық және 6 эпизодтық форматтың басты себебі. Ол сондай-ақ 1963 жылдан 1973 жылға дейін қолданылған титулдық тізбектегі бастапқы айқайды зейнеткерлікке шығарды, оның орнына 11-ден 17-ге дейінгі маусымдарда шығарылған әрбір эпизодтың ашылу және жабылу титрлерінің артында 1980 жылға дейін көрсетілген классикалық уақыт туннелі арнайы эффекттер тізбесін енгізді. Сериалдың продюсері болуға ұсынылған кезде Леттс режиссерлік жұмысын жалғастыруға рұқсат беруді талап етті. Сериалдар басшысы оған келісті, және Леттс продюсер ретінде жұмыс істеген кезінде үш Doctor Who сериалын режиссерлік етті: «Аутондардың терроры», «Монстрлар карнавалы» және «Теңіз жәндіктері». Леттс сонымен қатар Дуглас Камфилд өндіріс кезінде ауырып қалғаннан кейін «Inferno» студиялық сахналарының көп бөлігін режиссерлік етті. Леттстің сериалдағы режиссер ретінде соңғы жұмысы 1975 жылы Филип Хинчклифф продюсері кезінде «Андроидтардың шабуылы» сериалын режиссерлік еткен кезде болды. Леттс бағдарламаға екі басқа қатысушымен ерекше жақын серіктестік құрды: 1968 және 1974 жылдар аралығында бағдарламаның сценарий редакторы болған Терренс Дикс; және драматург Роберт Сломан, онымен Леттс Pertwee дәуірінде төрт сериал жазды: «The Dæmons» (Guy Leopold деген атпен кредиттеледі); «Уақыт монстры»; «Жасыл өлім»; және «Теңіз жәндіктері», ол Pertwee-дің соңғы рөлі болды. Кейін Леттс 2005 жылдың желтоқсан айында The Guardian газетінде жарияланған Сломанның ресми некрологын жазды. Леттс буддист болған, сондай-ақ либералды саяси көзқараста болған. Guardian-ның некрологына үлес қосқан Тоби Хадоктың айтуынша, «Леттстің либералды дүниетанымы оны заманауи мәселелерді қамтитын оқиғаларды тапсыруға итермеледі – экологиялық параболалар, колониализм мен апартеидті сынау, тіпті Ортақ нарыққа кіру (Doctor Who терминологиясында Галактикалық федерация) балаларға арналған ерлікпен ұсынылды». және «Өлім аралы» (2005). Терренс Дикс сияқты ол да Big Finish компаниясының Элизабет Слэденді Сара Джейн Смит рөлінде ойнаған сериясы үшін радио драмаларын жазды, олар CD-де шығарылды. 2008 жылдың маусым айында ол өзінің бүкіл мансабын және әсіресе Doctor Who жылдарын қамтитын ұзақ интервью жазды, оның үзінділері келешектегі DVD шығарылымдарында кеңінен қолданылды, ең бастысы «Барри Леттсті еске алу» атты некрологтық деректік фильмі, ол The Dæmons DVD-сіне қосылды. Ол өзінің Doctor Who эпизодтарының DVD шығарылымдарына түсірілген комментарийлер мен интервьюлерді өлімінен аз бұрын 2009 жылға дейін жазды. Doctor Who-мен байланысы жазған, режиссерлік еткен және продюсерлік еткен кәсіби жұмысынан әлдеқайда кең болды. Ол жиі интервью берді, конвенттерге қатысты және шоумен және оның жұмысымен байланысты жекелеген іс-шараларға қатысты, сондай-ақ оның мансабының басқа да аспектілеріне қатысты. Ол 1969 жылы танысқан Терренс Дикспен өмір бойы достық қарым-қатынаста болды, және олар жиі команда ретінде іс-шараларға қатысты. Леттстің шоудағы жұмысы Үшінші Доктордың бейнесімен, Жон Пертуидің ойнауымен тығыз байланысты. «Әлемнің жауы», «Робот», «Андроидтардың шабуылы» және 1980–81 жылдардағы атқарушы продюсер ретіндегі бір маусымынан басқа, Леттс қатысқан Doctor Who-дың барлық оқиғалары – продюсер, режиссер немесе сценарист ретінде болсын – осы нұсқасымен байланысты болды.

Кейінгі жұмыстар

Оның басқа жұмыстарының ішінде 1973 жылы Терренс Дикспен бірлесіп "Ай базасы 3" телесериалын өндіру және жасау болды. "Доктор Кто" жобасынан кеткеннен кейін ол BBC-де қалды, режиссура мен продюсерлікпен айналысты. Ол көптеген сериалдар мен серияларды (соның ішінде 1975 жылы "Доктор Кто" сериалын) режиссерлікке алып, кейін BBC-дің жексенбілік классикалық сериалдарының продюсері қызметіне бекітілді (онда ол досы және бұрынғы "Доктор Кто" серіктесі Терренс Диксті сценарий редакторы етіп тағайындады). Ол осы қызметте 8 жыл ішінде 25-тен астам сериалды бақылады, Элизабет Слэдн, Каролина Джон, Оның соңғы режиссерлік жұмысы 1990 жылдан 1992 жылға дейін BBC-нің "ИстЭндерс" теледрамасында болды. Ол сондай-ақ BBC-нің Elstree студиясында режиссурадан сабақ берді. Ол Ұлыбританияның Channel 4 арнасында көрсетілген "Exodus" фильмінде шағын эпизодтық рөл ойнады. Оның автобиографиясы "Who and Me" 2009 жылғы қарашада, оның қазасынан кейін жарық көрді, содан кейін CD-де аудиокнига ретінде шығарылды, оны Леттс өзі оқыды, және кейін BBC Radio 7 арнасында жарияланды.

Өлім

Өлімге дейін Летт көп жылдар бойы қатерлі ісікпен ауырады. Сол жылдың басында оның әйелі Мюриэль қайтыс болды. Летт үш баласын қалдырды: Доминик, Криспин және Джоанна. Оның ұлдары Доминик пен Криспин актерлік кәсіпке бара жатты. Летт қайтыс болғаннан кейін Том Бейкер BBC Radio 4 бағдарламасының «Соңғы сөз» (Last Word) бөліміне сұхбат беріп, оған құрмет көрсетті. Ол Леттсты «өмірімді толығымен өзгертуге септігін тигізген маңызды тұлға» деп сипаттады. «Доктор Кто» атқарушы продюсері Расселл Т. Дэвис «Доктор Кто» журналының 415-шы санында оған жеке құрметін жазды. 2009 жылғы қараша айындағы «Доктор Кто» эпизоды «Марстың сулары» оның естелігіне арналды. «Доктор Кто» журналының 417-шы саны Леттқа 12 беттік құрмет көрсетіп, Фрейзер Хайнс, Мэри Пич, Терренс Дикс, Николас Кортни, Грейм Харпер, Кэти Мэннинг, Кристофер Барри, Элизабет Слэйден және Бейкер сияқты бұрынғы әріптестерінің үлестерін қамтыды. Сол жылы Леттс Хэммерсмиттегі Риверсайд студиясында «Доктор Кто» қоғамының «Time and Again» конвенциясына қатысуы жоспарланған, бірақ денсаулығының жағдайы оған мүмкіндік бермейтіні анық болды. Ол конвенцияға аз уақыт қалғанда қайтыс болды, ал шара кезінде көрсетілген «Далектер планетасының» үшінші бөлімінің соңғы титрлеріне «Барри Леттс, 1925-2009 жылдарының естелігі» деген жазу қосылды.