Кіріспе
Джузеппе Вердидің операсы "I Ломбард alla Prima Crociata" (Бірінші крест жорығындағы Ломбардтар) – Джузеппе Вердидің төрт актілі опералық драмасы, Темистокл Солераның итальян тіліндегі либреттосымен, Томазо Гроссидің эпостық поэмасы негізінде жазылған. Бұл поэма "өз заманының рухын бейнелейтін, патриоттық көзқараспен жазылған ұлы тарихи роман" болды. Операның тұңғыш қойылымы 1843 жылдың 11 ақпанында Милан қаласындағы "Театро алла Скала" театрында өтті. Верди партитураны премьерадан кейін бірнеше аптадан соң қайтыс болған Парма герцогинясы Мария Луигияға арнады. 1847 жылы опера Францияда "Иерусалим" деген атпен Париж операсының "Le Peletier" залында қойылған Вердидің алғашқы гран-операсы ретінде қайта жаңартылды.
I Lombardi alla Prima Crociata (The Lombards on the First Crusade) is an operatic dramma lirico in four acts by Giuseppe Verdi to an Italian libretto by Temistocle Solera, based on an epic poem by Tommaso Grossi, which was "very much a child of its age; a grand historical novel with a patriotic slant". Its first performance was given at the Teatro alla Scala in Milan on 11 February 1843. Verdi dedicated the score to Maria Luigia, the Habsburg Duchess of Parma, who died a few weeks after the premiere. In 1847, the opera was significantly revised to become Verdi's first grand opera for performances in France at the Salle Le Peletier of the Paris Opera under the title of Jérusalem.
Құрастыру тарихы
Гроссидің түпнұсқа эпостық поэмасында сюжеттік қиындықтар болды, осыған байланысты либретто авторы маңызды өзгерістер жасауға мәжбүр болды; түпнұсқада бейнеленген тарихи тұлғалар енді көрінбейді, ал оқиға ойдан туған бір отбасының және олардың Бірінші крест жорығына қатысуы туралы болады. Джулиан Бадден операның пайда болу тарихын талдағанда: "1843 жылы итальяндықтардың ортақ дұшпанға қарсы біріккенін көрсететін кез келген сюжет, әсіресе Австриялық Милан қаласында қауіпті болып саналды. Бірақ қызығы, «Ломбардиге» полиция емес, шіркеу қарсылық білдірді", - деп жазады, себебі Милан архиепископы шығармада католик обрядтарының нақты элементтері бар деген қауесетті естіген еді. Дегенмен, Верди музыкаға ешқандай өзгеріс енгізуден бас тартқандықтан, полиция бастығының архиепископтың шағымдарын тергеу нәтижесінде тек ең аз ғана түзетулер қажет болғаны сәттілікке ұласты.
19 ғасыр
Премьерасы халық арасында үлкен табысқа ие болғанымен, сыншылардың пікірі шамалы болды және ол «Набукко»мен салыстырылды. Бірақ бір жазушы атап өтті: «Егер «Набукко» осы жас жігіттің атағын қалыптастырған болса, «I Lombardi» оның беделін бекітті». Будден бұл замандағы көзқараспен келіспейді, ол: ««Набукко» – бір тұтас, біріккен туынды, болғанмен қарапайым; ал «I Lombardi» – әртүрлі идеялардың жиынтығы, кейбіреулері керемет, ал кейбіреулері түсініксіз қарапайым» дейді. Бірақ ол келесі жылы Венецияда сәтсіз болғанын және Италиядан тыс жерлерде сирек қойылғанын айтады. Дегенмен, Италияда опера 1843 жылдың жазында Луккада, Флоренция мен Луккада күзде, ал 1843/44 жылғы карнавал маусымында Триест пен Туринде, 1845 жылы Болоньяда, кейін 1845/46 маусымында Палермо мен Мантуяда, 1846 жылдың жазында Мацератада және 1850 жылдарға дейін басқа да қалаларда қойылды. Тіпті 1880 жылдардың соңында, «Иерусалим» қойылғаннан кейін де, Флоренцияда көрсетілді. Бұл «1847 жылдың 3 наурызында Нью-Йорктегі Пальмо опера үйінде Вердидің операларының алғашқысы болды». Алдыңғы жылы операның британдық премьерасы 1846 жылдың 12 мамырында Лондондағы «Ең Көкмайса патшайым театрында» өтті, Вердиді театрдың импресариосы Бенджамин Ламли шақырған: «Лондонға опера жазуға барамын» деп жазған, бірақ соңында ауруға байланысты қатыса алмады. Алайда, Италия 1850 жылдары бірігуге жақындағанда және 1861 жылғы он жылдықтан кейін «I Lombardi» халықтың патриоттық сезімдерін оятып, оны сақтап қалды. Бірақ 1865 жылы Арриго Боито операны көргенде, ол оның қартайғанын байқады. «I Lombardi» 1972 жылдың 12 шілдесінде Нью-Йорктегі Карнеги залында Ев Квелердің жетекшілігімен концерттік нұсқада Нью-Йорк опера оркестрімен орындалды. Орындаушылардың қатарында Хосе Каррерас, Рената Скотто және Пол Плишқа болды. Опера 1976 жылы Жозе Каррерас, Сильвия Сасс және Никола Гюселевпен бірге Корольдік опера театрында, сондай-ақ сол жылы Бильбаодағы ABAO компаниясы ұсынды. Орындаушылар құрамына Матео Манугерра, Кристина Деутеком, Хуан Понс, сондай-ақ Каррерас кірді. Карло Бергонци мен Пол Плишқа, Кристина Деутекоммен бірге 1979 жылдың маусымында Сан-Диего операсының қысқа ғұмырлы (1979-1984) жазғы «Верди фестивалінде» өнер көрсетті, бұл Батыс жағалауындағы премьера болды деп хабарланды. Осы жылдар ішінде Нью-Йорк көрермендері операны алғаш рет 1982 жылы Нью-Йорк Сити Операсында көрді. Алты жылдан кейін, 1986 жылдың сәуір айында «I Lombardi» Април Милломен концерттік нұсқада Нью-Йорк опера оркестрімен қойылды, содан кейін 1993/94 маусымының бөлігі ретінде 1993 жылдың 2 желтоқсанында Метрополитен операсының премьерасы өтті, онда Лучано Паваротти, Април Милло (көптеген қойылымдарда Лорен Фланиганмен ауыстырылды) және Сэмюэл Рами қатысты. «I Lombardi» 2001 жылдың соңында Бергамодағы Доницетти театрында Димитра Теодоссиумен бірге қойылды. Teatro Regio di Parma оны 2009 жылдың қаңтарында, сондай-ақ толық Верди циклының бөлігі ретінде ұсынды. Пармадағы қойылым DVD-де сақталған. Сарасота Операсының «Верди циклі» операны 2011 жылғы маусымда көрсетті. Гамбург мемлекеттік операсы 2013 жылдың қазан-қараша айларында Вердидің үш операсынан тұратын шағын фестиваль аясында Дэвид Алденнің қойылымын ұсынды. Рикорди мен Чикаго университетінің баспасы бірлесіп жасаған жаңа сындық басылымды пайдаланған операның жаңа қойылымы 2020 жылы Верди фестивалінің бөлігі ретінде Театральдық ди Парма театрында жоспарланған. Алайда, COVID-19 пандемиясы салдарынан бұл қойылым тоқтатылды, нәтижесінде сындық басылым 2022 жылдың 1 сәуірінде Ла Фениче театрында жаңа қойылымда премьерасын өткізді, бұл 1844 жылдан бері операның театр сахнасында тұңғыш рет қойылғанын білдірді.
Музыка
Бұл шығарманың ерекшелігі – көтеріңкі хорлар, музыка арқылы ерекшеленетін түрлі мінезді вокалдық ансамбльдер, және сахналық оркестрмен шерулер. "O Signore, dal tetto natio" хоры, Вердидің бұрынғы операсы "Набуккодағы еврей құлдары хоры" сияқты, өте танымал және лайықты түрде кең таралды. "Baptism" ("Шығару рәсімі") триосы "Qual voluttà trascorrere" алдында үш бөлімнен тұратын, соло скрипкасы бар ерекше ұзақ оркестрлік кіріспе бар, және бұл соло скрипкасы трионың соңғы бөлімінде де маңызды рөл атқарады. Жизельда кейіпкері Верди оның үшін жазған музыкасының арқасында ерекше айқындылықпен көрінеді.