Кіріспе
АҚШ федералды және кейбір штат судьяларының жартылай зейнеткерлік нысаны. Аға мәртебесі – АҚШ федералды судьялары үшін жартылай зейнеткерлік нысаны болып табылады. Осы мәртебеге ие болу үшін федералды сот жүйесіндегі судья кем дегенде 65 жаста болуы керек, кем дегенде 10 жыл қызмет еткен болуы керек, сондай-ақ судьяның жасы мен федералды судья ретіндегі қызмет мерзімінің қосындысы кем дегенде 80 жылды құрауы тиіс. Аға судьялар кем дегенде 25 пайыздық жұмыс көлемін орындаса немесе белсенділік бойынша басқа да талаптарға сай келсе, кеңсе және кабинетті, оның ішінде хатшы және заң кеңесшілерінің штаттық санымен бірге сақтап қалуға құқылы, және олар жыл сайынғы тіршілік деңгейінің өзгеруіне байланысты қосымша төлем алуға құқылы.
Senior status is a form of semi retirement for United States federal judges. To qualify, a judge in the federal court system must be at least 65 years old, and have served at least 10 years, and the sum of the judge's age and years of service as a federal judge must be at least 80 years. As long as senior judges carry at least a 25 percent caseload or meet other criteria for activity, they remain entitled to maintain a staffed office and chambers, including a secretary and their normal complement of law clerks, and they continue to receive annual cost of living increases.
Заң бойынша қойылатын талаптар
Федералдық деңгейдегі аға мәртебе заңмен белгіленеді: Аға мәртебеге ие болу үшін §371(e)(1) судьяның бас судьядан жыл сайын кемінде үш критерийдің біреуін орындағаны туралы сертификат алуын талап етеді:
Өткен күнтізбелік жылда сот отырысына қатысуды қамтитын істердің жүктемесі, белсенді қызметтегі орташа судья үш айда атқаратын ұқсас жұмыстың көлеміне тең немесе одан артық болуы керек. §371(e)(1)(a)
Өткен күнтізбелік жылда сот отырысына қатысуды қажет етпейтін, бірақ келісімге келтіру, өтініштер бойынша шешімдер қабылдау, ауызша талқыланбаған істер бойынша қаулылар жазу және судья тағайындалған сот үшін әкімшілік міндеттерді орындау сияқты маңызды сот жұмыстарын атқарған. §371(e)(1)(b)
Соттардың жұмысына тікелей қатысты немесе федералдық немесе штаттық мемлекеттік органда маңызды әкімшілік міндеттерді атқарған. §371(e)(1)(d)
Сонымен қатар, §371(e)(1)(e) судья ешбір критерийге сәйкес келмесе, егер критерийлер "уақытша немесе тұрақты мүгедектікке байланысты" орындалмаған жағдайда, бас судья оны аға мәртебеде деп сертификаттауға құқылы екенін қарастырады.
Having carried, in the preceding calendar year, a caseload involving courtroom participation which is equal to or greater than the amount of similar work which an average judge in active service would perform in three months. §371(e)(1)(a)
Having performed, in the preceding calendar year, substantial judicial duties not involving courtroom participation, but including settlement efforts, motion decisions, writing opinions in cases that have not been orally argued, and administrative duties for the court to which the justice or judge is assigned. §371(e)(1)(b)
Having performed substantial administrative duties, either directly relating to the operation of the courts, or for a Federal or State governmental entity. §371(e)(1)(d)
In addition, §371(e)(1)(e) provides that a judge not meeting any of these criteria may be certified as being in senior status by the chief judge if the criteria were not met "because of a temporary or permanent disability".
Номенклатура
АҚШ Кодексінде негізгі мәтінде аға мәртебе туралы тікелей сілтеме жоқ, бірақ 28 U.S.C. § 371 тақырыбы "Жалақы бойынша зейнетке шығу; аға мәртебеде зейнетке шығу" деп аталады. "Аға судья" термині төменгі сот судьясының аға мәртебеде екенін нақты білдіреді. Жоғары сот судьясы (28 U.S.C. § 371-де белгіленген жас және қызмет мерзімі талаптарына сәйкес келгеннен кейін) зейнетке шыққаннан кейін "зейнеткер судья" деп аталады. 371-бапта да, 294-бапта да (зейнеткер судьяларды тағайындау мәселесін қарастыратын) аға судьялар туралы ешқандай мәлімдеме жоқ. Іс жүзінде, аға мәртебедегі апелляциялық немесе аудандық судья төменгі сот ісін қарағанда, шешімде "Аға судья" деп аталады, ал зейнеткер судья осы іспен айналысқанда "Қатысушы судья" деп аталады.
Тапсырма
Жоғары лауазымды судьяларды тағайындау ережелері 28 U.S.C. § 294-те баяндалған. Негізінен, қалыпты жағдайларда, округтің бас судьясы немесе сот кеңесі сол округқа жататын аға судьяны, судьяның орындауға дайын және қабілетті болған кез келген міндетті атқаруға тағайындауға құқылы. Апелляциялық іс бойынша аға округтік судья тағайындалуы мүмкін, ал округ судьясы сот отырысын жүргізу үшін тағайындалуы мүмкін. Құрама Штаттардың Халықаралық сауда соты сияқты, округ құрамына кірмейтін соттар үшін, сол соттың бас судьясы аға судьяны, судьяның орындауға дайын және қабілетті болған кез келген міндетті атқару үшін тағайындауы мүмкін. Ерекше жағдайларда, бас судья кез келген сотқа аға судьяны тағайындауға құқылы. Бұл "тағайындау арқылы міндеттеме" деп аталады және соттың тиісті қадағалаушысынан қажеттілік туралы сертификат беруді талап етеді. Округтік немесе аудандық сот үшін бұл қадағалаушы бас судья немесе округтің судьясы болып табылады. Басқа кез келген сот үшін бұл қадағалаушы соттың бас судьясы болып табылады. Зейнеткер судьялар кез келген сотқа (Жоғарғы соттан басқа) тағайындалуы мүмкін, егер судья қабылдауға дайын болса. Теориялық тұрғыдан алғанда, зейнеткер судья округ судьясы ретінде де тағайындалуы мүмкін, бірақ мұндай жағдай ешқашан болған емес.
Тарих
1919 жылы Конгресс төменгі сот судьялары үшін аға мәртебе алу мүмкіндігін құрды. Оған дейін, федералды судья ретінде кемінде он жыл қызмет еткен және жетпіс жасқа толған судья өмір бойы зейнеткерлікке шығып, зейнетақы алуға құқылы болды; кейіннен зейнеткерлікке жарамды судья аға мәртебеге ие бола алатын. Джон Уэсли Уоррингтон 1919 жылдың 6 қазанында осы мүмкіндікті пайдаланған алғашқы федералды судья болды. Ол сол кезде он жыл алты айдан бері судьялық қызметте болған еді. 1937 жылы бұл мүмкіндік Жоғарғы Сот судьяларына да берілді, бірақ мұндай судьялар көбінесе аға мәртебеде емес, «зейнеткерлікке шыққан» судьялар деп аталады. Аға судья – бұл, негізінен, бас судьяның кез келген төменгі федералды сотқа тағайындауға құқығы бар, бірақ зейнеткер судьяның жалақысын алатын судья. Дегенмен, зейнеткер судья енді Жоғарғы Соттың жұмысына қатыспайды. Сол жылы Виллис Ван Девантер осы мүмкіндікті пайдаланған алғашқы Жоғарғы Сот судьясы болды. Бұл мүмкіндік Жоғарғы Сот судьяларына қолжетімді болғаннан бері, тек он судья белсенді қызметте жүрген кезінде қайтыс болды, соңғысы – Рут Бадер Гинзбург, 2020 жылдың 18 қыркүйегінде. 1954 жылы Конгресс аға мәртебе алу талаптарын қайта қарады. Федералды судьялар немесе Жоғарғы Сот судьялары әлі де жетпіс жасқа толғанда және он жыл қызмет еткенде аға мәртебеге ие бола алатын, бірақ сондай-ақ 65 жасқа толғанда және он бес жыл қызмет еткенде де аға мәртебеге ие болатын. 1984 жылы талаптар одан әрі қайта қаралып, көбінесе «80 ережесі» деп аталатын талаптарға жеткізілді: судья немесе Жоғарғы Сот судьясы 65 жасқа толғаннан кейін, жасы мен федералды соттағы қызмет мерзімінің қосындысы сексен немесе одан көп болса, судья аға мәртебеге ие болады. «Аға мәртебе» мүмкіндігі 1919 жылы құрылған кезде «зейнеткер судья» деп аталды. «Аға судья» атағы белгілі бір соттағы ең көп қызмет мерзіміне ие белсенді судьяны білдіретін. 1948 жылдан кейін ең аға судьяға «бас судья» атағы берілді. 1958 жылы «аға судья» термині аға мәртебеге ие болған судьяны білдіретін қазіргі мағынасын алды. 2007 жылы Корнелл құқық журналында жарияланған мақаласында Дэвид Страс және Райан Скотт аға мәртебе конституцияға қайшы болуы мүмкін екенін айтты.
Халықаралық эквиваленттер
Ұлыбританияда Ұлыбритания Жоғарғы Сотының зейнеткер судьялары және белгілі бір басқа зейнеткер аға судьялары Жоғарғы Сот төрағасының келісімімен Соттың "қосымша құрамына" тағайындалуы мүмкін, содан кейін төрағаның өтініші бойынша "қызмет атқаратын судьялар" ретінде отырады. Олардың тағайындамасы 75 жасқа толған кезде аяқталады.