Кіріспе

АҚШ Жоғарғы Соты – АҚШ-тың ең жоғары сатыдағы сот органы. Конституцияның III бабымен құрылған, соттың егжей-тегжейлі құрылымы 1789 жылы АҚШ-тың Бірінші Конгресімен бекітілді. Конгресс соттың бастапқы және апелляциялық юрисдикциясын нақтылады, 13 сот округін құрды және Жоғарғы Соттың бастапқы мөлшерін белгіледі. 1869 жылы қазіргі тоғыз судьяға дейін Жоғарғы Соттағы судьялардың саны алты рет өзгерді. 2022 жылдың маусым айына дейін 1789 жылдан бері Жоғарғы Сотта барлығы 116 судья қызмет еткен. Судьялар өмір бойы қызмет етеді, сондықтан олар өлімге жеткенше, отставкаға шыққанша немесе қызметтен алынғанша қызмет етеді. Судьяларды АҚШ Президенті тағайындайды, ал ресми тағайындалғанға дейін АҚШ Сенаты растауы тиіс. Президенттен Сенатқа келіп түскен, тағайындаманы атайтын қол қойылған хат Сенаттың тізіміне енгізілген кезде тағайындама ресми болып саналады. АҚШ Жоғарғы Сотына 37 сәтсіз тағайындама болған. Олардың 11-і Сенаттың аталған дауысымен қабылданбады, 11-і президент тарапынан қайтарылып алынды, ал 15-і Конгресс сессиясының соңында күшін жойды. Осы сәтсіз тағайындамалардың алтауы кейіннен Сотқа тағайындалып, бекітілді. Бұған қоса, расталғаннан кейін жеті үміткер қызметтен бас тартты, ал біреуі қызметке кіріспей тұрып қайтыс болды.

Джордж Вашингтон

Жоғарғы сотқа алғашқы үміткерлердің алты адамының ішінде Джордж Вашингтон Роберт Харрисонды ұсынды, бірақ ол қызметке түсуден бас тартты. Орын 1790 жылы Джеймс Айределл бекітілгенге дейін бос тұрды. Вашингтон 1793 жылғы 27 ақпанда Уильям Патерсонды Жоғарғы сотқа ұсынды. Президент ертесі күні ұсынысты кері қайтарды. Вашингтон Жоғарғы соттағы лауазымдарды белгілейтін заң Патерсонның сенатор ретіндегі қызмет мерзімінде (ол 1790 жылғы қарашада Нью-Джерси губернаторы болып сайланғаннан кейін орнынан бас тартқан) қабылданғанын түсінді, бұл Конституцияның 1-бабының 6-тармағын бұзу болар еді. Вашингтон Патерсонды 1793 жылғы 4 наурызда қайта ұсынды, егер ол отставкаға кетпесе, Патерсонның сенаторлық мерзімі осы кезде аяқталар еді, және Патерсон Сенатта бекітілді. Вашингтон Бас судья лауазымына оны алмастыру үшін судья Уильям Кушингті ұсынды, бірақ Кушинг бұл қызметтен бас тартты. Содан кейін Вашингтон Оливер Эллсвортты келесі Бас судья етіп сәтті тағайындады.

Джеймс Мэдисон

Уильям Кушинг қайтыс болғанда, Джеймс Мэдисон 1811 жылғы 2 қаңтарда Леви Линкольн ағаны ұсынды. Линкольн ұсыныстан бас тартты. Содан кейін Александр Вулкотт ұсынылды, бірақ 1811 жылғы 13 ақпанда 9–24 дауыспен қабылданбады. Президент Эндрю Джексон оның орнына Джон Маклинды тағайындады. Джексон 1835 жылғы 28 желтоқсанда Таниді қайта ұсынды. Келесі жылы Сенаттың құрамы өзгергеннен кейін, Тейни 1836 жылғы 15 наурызда Бас судья болып бекітілді. Джон Кенфилд Спенсер 1844 жылғы 9 қаңтарда ұсынылды, бірақ оның ұсынысы 1844 жылғы 31 қаңтарда 21–26 дауыспен жеңіліске ұшырады. Рубен Х. Уолворт 1844 жылғы 13 наурызда ұсынылды, ал ұсынысты қарауды кейінге қалдыру туралы қаулы 1844 жылғы 15 маусымда 27–20 дауыспен қабылданды. 1844 жылғы 17 маусымда ұсыныс Сенаттан алынып тасталды. Эдвард Кинг 1844 жылғы 5 маусымда ұсынылды. 1844 жылғы 15 маусымда 29–18 дауыспен ұсынысты қарауды кейінге қалдыру туралы қаулы қабылданды. Бұл ұсыныс бойынша басқа шаралар қабылданбады. Полк содан кейін Джордж В. Вудворды ұсынды, бірақ Сенат оны 20–29 дауыспен қабылдамады. Оның орнын алмастырған Авраам Линкольн 1862 жылы Сэмюэл Фримен Миллерді тағайындады. Орын санының азаюына байланысты Стэнберидің кандидатурасы күшін жойды. Бас судья Салмон П. Чейс судьялардың жалақысын арттыруға үміттене отырып, осы азаюды қолдады, бірақ таңқаларлықтай, Конгресс 1871 жылы соттың құрамын тоғыз мүшеге дейін қалпына келтіргенше бұл орындалмады.

Улисс С. Грант

Улисс С. Грант Эбенезер Р. Хоарды соттың жаңа орындығына ұсынды. Сенат 24-33 дауыспен бұл ұсынысты қабылдамады. Грант осы орынға Жозеф Брэдлиді сәтті ұсынды. Содан кейін Грант Уильям Стронгты сәтті ұсынды. Сенаттың Әділет комитеті бүкіл Сенатқа бекітуді ұсынудан бұрын қарастыруды тоқтатты. Грант 1874 жылдың 9 қаңтарында Калеб Кушингті Бас судьялыққа ұсынды, бірақ Кушингтің жоғары білімі мен адвокаттық беделіне қарамастан, оның соғысқа қарсы ұстанымы және оның тұрақсыздығынан туған көптеген АҚШ Сенатының мүшелерінің сенімсіздігі, күшті қарсылық тудырды, нәтижесінде оның кандидатурасы 1874 жылдың 13 қаңтарында алынып тасталды. Грант үшінші рет ұсынған Морисон Уэйт сәтті болды. Алайда, Хейздің өкілеттігі аяқталуға жақын болғандықтан, Сенат оған қатысты шешім қабылдамады. Бірақ Хейзден кейін президенттікке келген Джеймс А. Гарфилд (Хейз сияқты республикашыл) Мэтьюсті қайтадан ұсынды, және Сенат оны 24-23 дауыспен бекітті, бұл АҚШ Жоғарғы сотына сәтті тағайындалған кандидаттардың тарихындағы ең тар нәтижелі бекіту болды. Ол 1889 жылы қайтыс болғанға дейін сотта қызмет етті.

Честер А. Артур

1882 жылы Честер А. Артур Уорд Хант отставкаға кеткеннен кейін Роско Конклингті Бас судьялыққа ұсынды. Конклинг бекітілді, бірақ кейіннен ол қызметтен бас тартты. Конклинг бас тартқан соң, Артур Джордж Ф. Эдмундсты ұсынды, ол екі рет қызмет етуден бас тартты. Содан кейін Артур Сэмюэл Блатчфордты ұсынды, ол бекітіліп, қызметке қабылданды.

Гровер Кливленд

Сот төрешісі Сэмюэл Блатчфорд 1893 жылы Гровер Кливлендтің екінші мерзімінде қайтыс болды. Бұл орын дәстүрлі түрде Нью-Йорк штатынан болатын. Кливлендтің алғашқы екі үміткері Сенат тарапынан мақұлданбады; Уильям Хорнблоуэрдің кандидатурасы 1894 жылдың 15 қаңтарында 24-30 дауыспен Сенатта қабылданбады. Нью-Йорк штатынан сенаторлар Эдвард Мерфи және Дэвид Б. Хилл болды; Хилл Кливлендтің ұсыныстарына қарсы шықты, ал көптеген сенаторлар Хиллді қолдады. Хилл 1892 жылы президенттікке Демократиялық партияның үміткерлігі үшін Кливлендке қарсы жарысқан бәсекелесі болды. Кливленд ақыры Хиллдің қарсылығын жеңіп, Луизиана штатынан Эдвард Дуглас Уайтты ұсынды. Уайт сол кезде сенатор болып қызмет етіп жатқан, және сенаторлық әдеп Сенаттың өзінің мүшесін қабылдамауға тыйым салады. Уайттың кандидатурасы мақұлданды; ол 1910 жылға дейін сот төрешісінің орынбасары, ал 1921 жылы қайтыс болғанға дейін бас сот судьясы болып қызмет етті.

Уоррен Хардинг

Президент Уоррен Г. Хардинг 1922 жылы Пирс Батлерді Жоғарғы Сотқа ұсынды, бірақ Сенат оның кандидатурасын қарастырудан бас тартты, өйткені Батлер теміржол мүдделерін қолдаған. Дегенмен, Хардинг сол жылдың соңында кандидатураны қайта ұсынды және Батлер 61 дауысқа қарсы 8 дауыспен бекітілді. Паркер Эдвард Терри Санфордты алмастыру үшін ұсынылды. Америка Еңбек Федерациясы Паркердің «сары келісімшарттарға» (yellow dog contracts) жағдайлы шешімдеріне қарсы болды, ал NAACP Паркердің нәсілдік көзқарастарына қатысты алаңдаушылық білдірді. Гувер Оңтүстік штаттарының Демократ сенаторларынан Солтүстік Каролинадан шыққан Паркерге дауыс беруді сұрады, бірақ Республикалық партияның қолдауын жоғалтуын өтеу үшін жеткілікті Демократ дауысын ала алмады. Фортастың кандидатурасына көптеген сенаторлар да қарсы болды, олар Уоррен Сотының, әсіресе «Мирандаға қарсы Аризона» (Miranda v. Arizona) шешіміне қарсылық білдірді. Фортастың кандидатурасына 1968 жылғы президенттік сайлаудан Джонсонның бас тартуы да кері әсер етті, ол «қолдауын жоғалтқан» (lame duck) президент болып қалды. Президент Никсон Уорреннің зейнеткерлігінен босаған орынды Уоррен Бургермен толтырды. Джонсон Фортасты ұсынғанда, Фортастың орнына Гомер Торнберриді де ұсынды. Фортас Бас судьялыққа өтінімін кері тартып алғандықтан, бірақ Қатысушы судья ретінде қызметін сақтап (Эрл Уоррен Бас судья болып қала берді), Торнберридің кандидатурасы күшін жойды. Сенат оның кандидатурасы бойынша ешқашан дауыс берген жоқ.

Ричард Никсон

Республикашылар Фортастың Жоғарғы Соттың Бас судьясы лауазымына үміткерлігін қабылдамағаннан кейін, демократтар Никсонның Оңтүстік консервативті судьяны тағайындау жоспарларына кедергі келтіре отырып, қарсы шара қолданды. Бұл Оңтүстік стратегиясының бөлігі болды, себебі Хэйнсворттың азаматтық құқықтары жөніндегі және этикалық бұзушылықтарына қатысты алаңдаушылықтар болды. Фортас лауазымына Никсонның үшінші үміткері Гарри Блэкмун болды, ол 1970 жылдың 17 мамырында Сенаттың келісімімен бекітілді. Көп ұзамай Никсон Жоғарғы Сотта тағы екі лауазымның бос екенін білді, себебі Джон Харлан мен Хьюго Блэк 1971 жылдың күзінде зейнеткерлікке шықты. Никсон Арканзас штатының адвокаты Хершел Фрайді мен Калифорния штатының апелляциялық судьясы Милдред Лиллиді жоғары сотқа тағайындауды қарастырды. Сол кездегі дәстүр бойынша, Жоғарғы Сотқа үміткерлер туралы мәліметтер алдымен Америка Журналдар қауымдастығының федералды сот жүйесі жөніндегі тұрақты комитетіне ұсынылатын. 12 мүшеден тұратын комитет екеуінің де білікті еместігін анықтағаннан кейін, Никсон Фрайді мен Лиллиді қарастырудан бас тартып, Льюис Пауэлл мен Уильям Ренквисті ұсынды. Пауэлл 89 дауысқа 1 қарсы, ал Ренквист 68 дауысқа 22 қарсы бекітілді. Кейін Рейган Дуглас Гинзбургті сотқа тағайындау ниетін жариялады. Гинзбург ресми түрде тағайындалмас бұрын, Гарвард құқық мектебінде профессор болып жұмыс істеген кезінде студенттерімен марихуана шеккенін мойындағаннан кейін, қатты қысымға ұшырап, өзінің кандидатурасын кері алып алды. Рейган Антони Кеннедиді ұсынды, ол Сенаттың 97-0 дауысымен бекітілді. Төрт күннен кейін Буш Самуэль Алитоны осы лауазымға ұсынды. Алито 2006 жылдың 31 қаңтарында 58-42 дауысымен бекітілді. Сенаттағы республикашылар Гарландтың ісін қараудан бас тартты, ал Гарландтың кандидатурасы басқа Жоғарғы Сот судьяларының кандидатураларынан ұзақ уақыт бойы Сенатта қарастырылды. Гарландтың кандидатурасы 114-ші АҚШ Конгресінің мерзімі аяқталғанмен тоқтатылды. Скалияның қайтысынан бос қалған лауазым 422 күн бойы толтырылмады, бұл Америка Азамат соғысынан бері бір жылдан астам уақыт бойы толтырылмаған екінші Жоғарғы Сот лауазымы болды. 2017 жылдың 31 қаңтарында Обамадан кейін президент болған Дональд Трамп федералды апелляциялық сот судьясы Нил Горсушты Скалияның орнына тағайындады. Судья Горсуч 54-45 дауысымен бекітілгеннен кейін 2017 жылдың 10 сәуірінде қызметке кірісті.

Жетілмеген кандидатуралардың тізімі

Төменде 37 сәтті болмаған Жоғарғы Сотқа үміткерлердің тізімі берілген. Сәтті болмаған Жоғарғы Сотқа үміткерлер Үміткер Жыл Тағайындаған Президент НәтижесіУильям Паттерсон аты=Кейін 1793 Вашингтон Қайтарылып алындыЖон Ратледж аты=Аралық үзіліс 1795 Вашингтон Қолдаудан бас тартты, 10–14Александр Вулкотт 1811 Мэдисон Қолдаудан бас тартты, 9–24Жон Дж. Криттенден 1828 Дж. К. Адамс Қолдаудан бас тарттыРоджер Б. Таней аты=Кейін 1835 Джексон Қолдаудан бас тарттыЖон К. Спенсер 1844 Тайлер Қолдаудан бас тартты, 21–26Рубен Х. Уолворт 1844 Тайлер Қайтарылып алындыЭдвард Кинг 1844 Тайлер Қолдаудан бас тарттыЖон К. Спенсер 1844 Тайлер Қайтарылып алындыРубен Х. Уолворт 1844 Тайлер Қолдаудан бас тарттыРубен Х. Уолворт 1844 Тайлер Қайтарылып алындыЭдвард Кинг 1844 Тайлер Қайтарылып алындыЖон М. Рид 1845 Тайлер Қолдаудан бас тарттыДжордж В. Вудвард 1845 Полк Қолдаудан бас тартты, 20–29Эдвард А. Брэдфорд 1852 Филлмор Қолдаудан бас тарттыДжордж Е. Баджер 1853 Филлмор Қолдаудан бас тарттыУильям К. Мику 1853 Филлмор Қолдаудан бас тарттыДжеремия С. Блэк 1861 Бьюкенен Қолдаудан бас тарттыГенри Стенбери 1866 А. Джонсон Қолдаудан бас тарттыЭбенезер Р. Хоар 1869 Грант Қолдаудан бас тартты, 24–33Джордж Генри Уильямс 1873 Грант Қайтарылып алындыКалеб Кушинг 1874 Грант Қайтарылып алындыСтэнли Мэтьюс аты=Кейін 1881 Хейс Қолдаудан бас тарттыУильям Б. Хорнблауэр 1893 Кливленд Қолдаудан бас тарттыУильям Б. Хорнблауэр 1893 Кливленд Қолдаудан бас тартты, 24–30Уилер Хазард Пекхэм 1894 Кливленд Қолдаудан бас тартты, 32–41Пирс Батлер аты=Кейін 1922 Гардинг Қолдаудан бас тарттыДжон Дж. Паркер 1930 Гувер Қолдаудан бас тартты, 39–41Джон Маршалл Харлан II аты=Кейін 1954 Эйзенхауэр Қолдаудан бас тарттыЭйб Фортас аты=ajcj 1968 Л. Б. Джонсон Қайтарылып алындыГомер Торнберри 1968 Л. Б. Джонсон Қайтарылып алындыКлемент Хейнсуорт 1969 Никсон Қолдаудан бас тартты, 45–55Г. Харрольд Карсвелл 1970 Никсон Қолдаудан бас тартты, 45–51Роберт Борк 1987 Рейган Қолдаудан бас тартты, 42–58Джон Робертс аты=Кейін 2005 Дж. У. Буш Қайтарылып алындыГарриет Майерс 2005 Дж. У. Буш Қайтарылып алындыМеррик Гарланд 2016 Обама Қолдаудан бас тартты

Төменде ешқашан Сотта қызмет етпеген сегіз расталған Жоғарғы Сотқа үміткерлердің тізімі берілген. Сотқа тағайындалған, бірақ қызмет етпеген үміткерлер Үміткер Жыл Тағайындаған Президент СебебіРоберт Х. Харрисон 1789 Вашингтон Бас тарттыУильям Кушинг аты=ajcj 1796 Вашингтон Бас тарттыДжон Джей 1800 Дж. Адамс Бас тарттыЛеви Линкольн аға 1811 Мэдисон Бас тарттыДжон Куинси Адамс 1811 Мэдисон Бас тарттыУильям Смит 1837 Джексон Бас тарттыЭдвин Стентон 1869 Грант Қайтыс болдыРоско Конклинг 1882 Артур Бас тартты