Кіріспе

1957 жылғы АҚШ есебі ядролық шабуылға дайындық жоспарлау туралы

"Ядролық дәуірде сақтану және тірі қалу" (көбінесе Гейтер есебі деп аталады) – 1957 жылдың қараша айында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне және АҚШ президентіне Кеңес Одағынан күтілетін ядролық шабуылға қарсы дайындық стратегиясы туралы ұсынылған баяндама.

Дайындық

Оны сол кездегі Қорғаныс жұмылдыру басқармасының құрамындағы Ғылыми кеңес комитеті құрамында құрылған комиссия дайындады. Есептің кең таралған атауы оның алғашқы төрағасы Х. Роуэн Гейтер есімінен туындаған. Президент Дуайт Д. Эйзенхауэр оған және топқа АҚШ-тың әскери қорғаныс жүйелерін күшейту және АҚШ-ты ядролық шабуылға одан да жақсырақ дайындау үшін стратегия жасау міндеті тапсырылды. Есепті негізінен комиссия мүшелері Пол Ницзе және Джордж Линкольн жазды.

Мазмұны

Бұл баяндамада АҚШ-тың зымырандық технологиясын шұғыл нығайту, сондай-ақ шабуылдық және қорғаныс әскери қабілеттерін күшейту қажеттігі айтылды. Сонымен қатар, АҚШ-тың әскери шығындарын 50 пайызға арттыру және АҚШ Қорғаныс министрлігін қайта құру талап етілді. Комитет 1957 жылдың 7 қарашасында Президент Эйзенхауэрге Гейтер баяндамасын ұсынды. Баяндамада Эйзенхауэрдің қымбат әскери бөлімдерге емес, арзан ядролық қаруға сүйенген әскери саясатының жеткіліксіздігі көрсетілді. Ол құжатты құпия ұстады және көбінесе оған назар аудармады, бірақ оның қорытындылары баспасөзге сіңіп кетті. Президент жауын-шашын мен жарылыстан қорғаныш құрылыстарын бағалауды сұрағанмен, баяндаманың бірінші бетінде олардың мақсаты "ядролық шабуыл мен оның салдарынан азаматтарды қорғау үшін түрлі белсенді және пассивті шаралардың салыстырмалы құндылығы туралы жалпы пікір қалыптастыру" екені жазылған. Осылайша, белсенді қорғау шараларына бағытталған есепте қорғаныш құрылыстары екінші орынға түсірілді, ал баяндаманың негізгі мақсаты ядролық қанауды болдырмау болды. Мұның себебі, кеңестік одақ әскери технологияны қарқынды дамытып, АҚШ-тың континентаралық баллистикалық зымырандар (ICBM) саласындағы жетістіктерінен озып кеткен деген сенімде болды. Авторлар әуе күштерінен алынған, қателігі мол ақпаратқа сүйенді, онда кеңестік ICBM-дердің саны жүздеген, тіпті мыңға жетеді деп есептелді. Шындығында, бұл көрсеткіш нақты сандардан бірнеше есе артық болды. Жаңадан дамытылған спутниктік суреттер бұл туралы төрт жылдан кейін анық көрсететін болды. Тіпті 1961 жылы кеңестік ICBM-дердің жұмыс істеп тұрған саны шамамен төртке жуық болды. Өз алдыңғысы – Киллиан баяндамасынан өзгеше, Гейтер баяндамасы кеңестіктермен "қарулануды шектеу туралы" келісімге қол жеткізуге тырысуды жалғастыруды қолдады.