Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15-17 ғасырлардағы ерлер киімі
15th to 17th century men's garment
Дублет (/ˈdʌblɪt/; италиялық giubbetta сөзінен алынған) – ер адамның денесіне жақын киілетін, пішіні денеге сай келтірілген күрмеше. Бұл киім Испанияда пайда болып, кейіннен 17 ғасырға дейін Батыс Еуропаның басқа елдеріне тарады. 15 ғасырдың соңына дейін дублет көбінесе басқа киімдердің астына, мысалы, халат, мантия немесе хоуппеланд киілетін. 16 ғасырда оны жеркін жабатын. Әйелдер 16 ғасырда дублет киюді бастады, ал бұл киімдер кейіннен корсетке және бекіткішке айналды. Дублет тізеге, жамбасқа немесе белге дейін жететін, көбінесе жейде немесе шалбардың үстіне киілетін. Оның атасы – пуэнт сияқты, дублет 15 және 16 ғасырларда сарбаздарға бригандин, кеуде қалқаны, кирасса және плакарт киюді жеңілдету үшін қолданылды. Олар салмақты иықтан жамбасқа ауыстыру үшін белді кесуге тура келді. Дегенмен, пуэнттен айырмашылығы, дублет түймелермен емес, шнурмен жабылатын және пішіні мен кесімі басқаша болатын. 16 ғасырда түймелер қайтадан қолданысқа енді. 16 ғасырда дублеттің алдыңғы бөлігінде тоқпақ болуы мүмкін еді. 1520 жылдарға қарай дублеттің жиектері алдыңғы жағында жиі түйісетін болды. Содан кейін, ерлер киімінің тарихындағы көптеген практикалық заттар сияқты, 15 ғасырдың соңынан бастап ол өздігінен киілетіндей етіп жасалды. 250 жыл бойы қолданылған дублет бір мақсатқа қызмет етті: сол заманғы сәнді пішін беру, соғыста броня астында денеге қосымша жастықшалар салу, шлангты байлау арқылы қолдау және денеге жылу беру. Дублеттің тарихында өзгерген жалғыз нәрсе – оның стилі мен кесімі.
A doublet (/ˈdʌblɪt/; derived from the Ital. giubbetta) is a man's snug fitting jacket that is shaped and fitted to a man's body. The garment was worn in Spain, and spread to the rest of Western Europe, from the late Middle Ages up to the 17th century. Until the end of the 15th century, the doublet was usually worn under another layer of clothing such as a gown, mantle, or houppelande when in public. In the 16th century it was covered by the jerkin. Women started wearing doublets in the 16th century, and these garments later evolved as the corset and stay. The doublet was thigh length, hip length or waist length and worn over the shirt or drawers. Like the pourpoint, its ancestor, the doublet was used by soldiers in the 15th and 16th centuries to facilitate the wearing of the brigandine, breastplate, cuirass and plackart which had to cut into the waist in order to shift their weights from the shoulders to the hips. However, it differs from the pourpoint by being shut with lacing instead of being closed with buttons and didn't have the same shape and cut. The buttons make a comeback in the 16th century. In the 16th century, it might have featured a stomacher at the front. By the 1520s, the edges of the doublet more frequently met at the center front. Then, like many other originally practical items in the history of men's wear, from the late 15th century onward it became elaborated enough to be seen on its own. Throughout the 250 years of its use, the doublet served the same purpose: to give the fashionable shape of the time, in order to add padding to the body under armour in war, to support the hose by providing ties, and to provide warmth to the body. The only things that changed about the doublet over its history was its style and cut.
Тарих
Дублет 14 ғасырда акэтонға ұқсас, бронь астында киілетін, төсенішпен тығызталған киім – құю нүктесінен пайда болды. Құю нүктесі сияқты пішін сақталғанымен, 15 ғасырдың басындағы дублеттерде көзге түсетін айырмашылықтар болды, мысалы, бүрмелі жеңдер және тігістеудің болмауы. Кейін 15 ғасырда дублеттің пішіні уақыт өте келе өзгерді, әр ел өзінің ерекше стилін қалыптастырды. Тюдор дәуірінде сәнді дублеттер тығыз киіліп, кең жеңдерімен көзге түсті, сондай-ақ қызыл (матадағы ұсақ кесіктерден жасалған өрнектер), кесіктер, кестелер және тігіспен безендірілді. Ол кейде жеңсіз немесе тығыз, немесе ажыратылатын жеңдерімен жасалған. Ол жүннен немесе жүнмен араластырылған дөрекі матадан тігілді. Киім-кешектер аристократия үшін жаңа жылдық сыйлық ретінде қолайлы болды. 1574 жылы Гилберт Талбот әкесіне, Шрусбери графына, хош иісті дублет сыйлады. 1536 жылы Уильям Ибгрейв Генри VIII үшін дублетті безендіру үшін Жэйн Сеймурдың әріптерін інжу-маржанмен және зөмірділермен өрнектеді. 1553 жылы Эдуард VI-ның дублеттерін тігіп, кескені үшін оған ақы төленді. Елизавета дәуірінің басында ерлерге арналған дублеттердің ішкі жағы "көгершін" немесе "бөдене" пішімінде төсенішпен толтырылды. Иықтағы жеңдерді бекітулер сәндік қанаттармен, табалармен немесе пикадилдермен жасырылды, ал пеплум немесе пикадил сияқты қысқа белдік шалбардың немесе бриджделдің белін жапты. Төсеніш сәннен бірте-бірте шығып, дублет терең V пішіндес белдемшемен тығыз киіледі. Елизавета I-нің тігіншісі Уолтер Фише 1575 жылы оған күміс өрнекпен безендірілген сары атластан дублет жасады. Филип Стаббс сияқты елизаветалық жазушылар бұл сәнді сынады, өйткені дублеттер "тек еркектерге лайықты киім" деп есептелді. 1580 жылдардан бастап әйелдер үшін сәнді болған сыртқы киімнің басқа стилі, алдымен "төртбұрышты дене" деп аталды, оның себебі – мойын сызығының пішіні, кейіннен дублет деп аталды, бірақ ол алдыңғы жағында түймелермен бекітілмеді. 1590 жылы қарашада шотландтық сарайдағы африкалық қызметшіге 48 түймесі бар, апельсин түсті барқыттан жасалған шалбар және сары тафтадан жасалған бас киіммен бірге, екі түсті немесе "өзгермелі" испан таффетінен жасалған дублет сыйланды. 1600 жылы қаңтарда Елизавета I-ге жаңа жылдық сыйлық ретінде, құрметті қызметкері Елизавета Бриджес күміспен өрнектелген, ақ тігіспен кесілген және тоқылған желілік газоннан жасалған дублет сыйлады.
The doublet developed from the 14th century padded garment worn under armour called the pourpoint, similar to the aketon. Despite keeping the same silhouette as the pourpoint, early 15th century doublets feature some noticeable differences like puffed sleeves and the lack of quilting. Later in the 15th century, the doublet changed shape over time with each country developing its own style. Through the Tudor period, fashionable doublets remained close fitting with baggy sleeves, and elaborate surface decoration such as pinks (patterns of small cuts in the fabric), slashes, embroidery, and applied braid. A man's doublet was worn above a shirt, and it was sometimes sleeveless or had tight or detachable sleeves. It was either made of wool or a kersey, which was a rough canvas material that would be mixed with wool. Items of costume were suitable for New Year's Day gifts amongst the aristocracy. In 1574, Gilbert Talbot gave his father, the Earl of Shrewsbury, a perfumed doublet. In 1536, the embroiderer William Ibgrave fashioned the initials of Jane Seymour with pearls and emeralds to decorate a doublet for Henry VIII. He was paid for pinking and cutting the doublets of Edward VI in 1553. In the early Elizabethan period, doublets for men were padded over the belly with bombast in a "pouter pigeon" or "peascod" silhouette. Sleeve attachments at the shoulder were disguised by decorative wings, tabs, or piccadills, and short skirt like peplums or piccadills covered the waist of the hose or breeches. Padding gradually fell out of fashion again, and the doublet became close fitting with a deep V waistline. Elizabeth I's tailor, Walter Fyshe, first made her a doublet in 1575, of yellow satin decorated with silver lace. Elizabethan writers like Philip Stubbes criticised the fashion, as doublets were "a kind of attire appropriate only to man". A different style of upper garment fashionable for women from the 1580s, first known as "a pair of square bodies" from the style of the neckline, came to be called a doublet, although the garment did not fasten with buttons at the front. In November 1590, an African servant at the Scottish court was given a doublet of shot or "changing" Spanish taffeta with 48 buttons, with breeches of orange velvet, and a hat of yellow taffeta. As a New Year Day's gift to Elizabeth I in January 1600, Elizabeth Brydges, a maid of honour, presented a doublet of network lawn, cut and tufted up with white knit work, flourished with silver.
17 ғасыр
17 ғасырда дублеттер қысқа белді болды. Осы кезеңдегі әдеттегі жеңдер кең және астындағы көйлек көрінуі үшін кесілген; кейінірек кең және тілімделген немесе шынтақтан төменге дейін кесілген, ал төменгі жағына қарай тарылған. Шымшықтар мен дублет белдеріндегі ойықтардан бездік ленталар өткізіліп, шымшықты орнында ұстап тұрды және күрделі түйіндермен байланды. Англия королінің сарайындағы маскалардағы актерлердің тығыз киімдері туралы Джеймс Хей, Карлайлдың 1-ші графы жазды, сол кездегі сәні "белді өте жіңішке көрсету болды, екі қолыммен жерден көтерілгенімді есіме түсіремін, ал тігінші бар күшімен дублетімді түймеледі". 17 ғасырдың ортасында Франция королі Людовик XIV және Англия королі Карл II ерлерге арналған сарайлық киімді – ұзын пальто, жилет, галстук, парик және шымшықтан тұратын костюмді енгізген кезде дублет сәннен толығымен шығып қалды, ол қазіргі костюмнің алдағысы болды.
By the 17th century, doublets were short waisted. A typical sleeve of this period was full and slashed to show the shirt beneath; a later style was full and paned or slashed to just below the elbow and snug below. Decorative ribbon points were pulled through eyelets on the breeches and the waist of the doublet to keep the breeches in place, and were tied in elaborate bows. James Hay, 1st Earl of Carlisle wrote about the tight fitting costumes worn by performers in English court masques, the fashion was "to appear very small in the waist, I remember was drawn up from the ground by both hands whilst the tailor with all his strength buttoned on my doublet". The doublet fell permanently out of fashion in the mid 17th century when Louis XIV of France and Charles II of England established a court costume for men consisting of a long coat, a waistcoat, a cravat, a wig, and breeches—the ancestor of the modern suit.