Кіріспе

Сюжеттегі маңызды оқиға, рөлдік ойындар концепциясы.

Телевизия мен кинода сюжеттік бұрылыс – әрекетке "тартылып", оны басқа бағытқа бұратын кез келген оқиға, эпизод немесе жағдай.

Үш актілік құрылым

Танымал сценарий жазу шебері Сид Филд өзінің парадигмасында сюжеттік бұрылыстарды талқылайды, оның "Сценарий: сценарий жазу негіздері" (1979) кітабында бұл парадигма кеңінен танылды. Ол, жақсы құрылымдалған фильмде үш актілік құрылым аясында екі маңызды сюжеттік бұрылыс болатынын айтады. Алғашқы маңызды бұрылыс фильмнің 20-30 минутында (стандартты 120 минуттық экран уақыты бойынша) орын алады, ал екінші маңызды бұрылыс – фильмнің 80-90 минутында. Бірінші сюжеттік бұрылыс І актіні аяқтап, оқиғаны ІІ актке итереді; осылайша, екінші сюжеттік бұрылыс ІІ актіні аяқтап, оқиғаны соңғы акт, ІІІ актке итереді.

Сипаттама

Сюжеттік бұрылыстар сценарийде маңызды рөл атқарады. Олар оқиғаның дамуына ықпал етеді және оқиға желісін тұрақтандырады. Сюжеттік бұрылыстар үлкен, динамикалық сахналар немесе эпизодтар болуы міндетті емес. Олар шешім қабылданатын тыныш сахналар да болуы мүмкін. Сюжеттік бұрылыстың мәні сценарий авторының шешімімен анықталады. Ол ұзақ немесе қысқа сахна, үнсіздік немесе әрекет сәті болуы мүмкін. Бұл жай ғана жазылып жатқан сценарийге байланысты. Бұл сценарийшінің таңдауы, бірақ ол әрқашан оқиғаның қажеттіліктерімен шартталған оқиға, эпизод немесе жағдай. Сценарийде көптеген сюжеттік бұрылыстар кездеседі, бірақ оқиға желісін бекітетін I және II сюжеттік бұрылыстар ерекше маңызға ие. Сценарий аяқталған кезде, онда 10–15 сюжеттік бұрылыс болуы мүмкін, олардың көпшілігі II актіде орналасады. Сценарийдегі сюжеттік бұрылыстардың саны оқиғаның өрбуіне байланысты. Сюжеттік бұрылыстың мақсаты – оқиғаны алға жылжыту, шешімге қарай бағытталту.