Кіріспе

Венгриялық-американдық психоаналитик және антрополог (1891–1953)

Геза Рохайм (Róheim Géza; 1891 жылдың 12 қыркүйегі – 1953 жылдың 7 маусымы) – венгриялық психоаналитик және антрополог. Оны кейбіреулер ең маңызды психоаналитикалық антрополог деп санайды, және ол психоаналитикалық антропология саласын қалаған адам ретінде танылады; далалық зерттеулер жүргізген алғашқы психоанализ білімі бар антрополог; соңынан жалпы мәдени теорияны әзірледі.

Өмір

Рухайм өркендеген Будапешт отбасының жалғыз баласы болды. Ол Лейпциг, Берлин және ақырында Будапешт университеттерінде география және антропологияны оқыды, 1914 жылы онда докторлық диссертациясын қорғады. 1919 жылы ол Будапешт университетінде антропологияның алғашқы профессоры және жергілікті психоаналитикалық қоғамның мүшесі атанды. Рухайм Сандор Ференцимен талдаудан өтті және Будапешт психоанализ институтының оқу аналитигі болды. Еврей болғандықтан, ол 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Венгриядан кетуге мәжбүр болды. Ол Нью-Йорк қаласына қоныстанды; соғыстан кейін коммунистік Венгрияға орала алмады және қалған өмірін Нью-Йоркте өткізді. АҚШ-тағы академиялық антропологиялық айналымдарға толыққанды сіңіп кете алмаса да, – Маргарет Мид және Эдвард Сапир сияқты тұлғалардың қолдауына қарамастан – Рухайм онда көптеген еңбектерін жариялады және жеке ұйымдастырылған семинарлар арқылы дәріс берді.

Жұмыс

Рохайм 1929 жылы Орталық Австралиядағы Херманнсбург лютерандық миссиясында немесе оның жанында өткізген тоғыз айлық сапарымен және кейіннен Арренте және Питжантжатара халықтары туралы жазған еңбектерімен ең көп танылды. Бұл сапар психоанализ саласында зор қызығушылық тудырды. Оның зерттеулері Эрнест Джонсқа матрилинеалды қоғамдардағы Эдип кешенінің болуы туралы Бронислав Малиновскиймен болған пікір таласында көмектесті. Ол сонымен қатар Меланезияда, Солтүстік Америкада және Африка мүйізінде де зерттеу жұмыстарын жүргізді. Оның мәдениет теориясы адам баласының ұзақ балалық шақтағы тәуелділік кезеңіне байланысты дамуын, соның нәтижесінде зерттеулер мен ойынға мүмкіндік ашуын баса көрсетті.