Кіріспе

Лаоста, Вьетнамда, Таиландта және Қытайда сөйленетін австроазиялық тіл. Хму тілі – Солтүстік Лаос аймағындағы хму халқының тілі. Ол Вьетнам, Таиланд және Қытайдың іргелес аймақтарында да қолданылады. Хму тілі австроазиялық тілдер отбасының хмуикалық тармағына атын берген, оған кхмер және вьетнам тілдері де кіреді. Австроазиялық тілдердің ішінде хму тілі палаунг және кхаси тілдерімен ең жақын туыс деп жиі айтылады. "Хму" атауы түрлі басылымдарда Kmhmu, Khmu', Kammu немесе Khamuk деп латын әріптерімен жазылуы мүмкін, сондай-ақ жергілікті диалекттің атымен де аталады.

Диалектілері

Хму тілінде бірнеше диалекті бар, бірақ стандартты түрі жоқ. Диалектілер негізінен дауыссыздар жиынтығы, регистрдің болуы және тілге айналасындағы ұлттық тілдердің қаншалықты әсер еткенімен ерекшеленеді. Диалектілер көбінесе бір-бірін түсінеді, бірақ географиялық тұрғыдан алыс диалектілерді сөйлейтін адамдар арасында байланыс қиын болуы мүмкін. Хму диалектілерін жалпы екі топқа бөлуге болады: Батыс Хму және Шығыс Хму. Батыс Хму диалектілерінде дауыссыз дыбыстардың саны аз, оның орнына, басқа австроазиялық тілдердегідей, «еріксіз» үрлемелі регистр және «кернеулі» модальдық регистр сияқты фонемалық регистрлердің айырмашылығы қолданылады. Батыс Хму диалектілерінің біреуінде, Хму Рок деп аталатынында, тоногенез байқалады, себебі регистрлік қарама-қайшылық алты фонемалық түрі бар екі фонетикалық тондық жүйеге айналған. Шығыс Хму диалектілері кері тенденцияны көрсетеді. Мүлдем регистр немесе тондық айырмашылықтары жоқ бұл диалектілер, сөздің басындағы дауыстарды (дауысты, дауыссыз және демді дауыссыз) және мұрындықтарды (дауысты, дауыссыз және көмекей алдындағы) фонемалық айырма үшін үш түрлі жіктеуді пайдаланады.

Синтаксисі

Хму көбінесе SVO сөз тіркесін қолданады, алайда OVS тіркесі де қолданылуы мүмкін.