Жозе Хуан де Агилар Табладо: Мексика ақыны, сыншысы және дипломаты
José Juan Tablada
Жозе Хуан де Агилар Табладо: мексикалық ақын, сыншы, дипломат. Шығыс тануын дамытқан, мексика өнерін қолдаған, хайку жанрын қазақ тіліне енгізген тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мексикалық ақын, өнер сыншысы және дипломат
Mexican poet, art critic and diplomat
Хосе Хуан де Агилар Акунья Таблада (3 сәуір 1871 – 2 тамыз 1945) – мексикалық ақын, өнер сыншысы және қысқа мерзімге дипломат. Шығыстануды дамытудың алғашқы қадамдарын жасаған және мексикалық өнерді қолдаған белсенді тұлға, өмірінің көп бөлігін шетелде өткізді. Ақын ретінде оның шығармалары ғасыр соңы стилінен авангардтық тәжірибелерге дейін жетеді. Ол испан тілінде хайку жанрын дамытуға зор үлес қосты.
José Juan de Aguilar Acuña Tablada (April 3, 1871 – August 2, 1945) was a Mexican poet, art critic and, for a brief period, diplomat. A pioneer of oriental studies, and champion of Mexican art, he spent a good portion of his life living abroad. As a poet, his work spans from the fin de siècle style to avant garde experimentalism. He was an influential early writer of Spanish language haiku.
Мансап
Таблада Мексика қаласында дүниеге келді және Шапультепек сарайында оқыды. Алғашқыда ол ұлттық теміржолдарда жұмыс істеді. 1890 жылы, 19 жасында, журналист, эссеші және ақын ретінде журналдар мен газеттерге жазуға кірісті. 1894 жылы оның ырғақты және күрделі "Оникс" поэмасы оған даңқ әкелді. Оның алғашқы поэзия жинағы "Florilegio" 1899 жылы жарық көрді және оны Мексиканың алғашқы "модернистерінің" бірі ретінде бекітті, бірақ сол кездегі мұндай шығармалар француз декаденттік қозғалысының стиліне жақын болды. Ол ерте кезден-ақ жапон эстетикасына қызығушылық танытып, 1900 жылы бірнеше ай бойы Жапонияға сапар шекті. Бұл оның туындыларына әсер етіп, суретші Хиросигеге арналған кітап (1914) және "En el país del sol" ("Күн елінде", 1919) атты еңбектерді тудырды. Соңғысы – оның жылдар бойы жапон тақырыбында жазған мақалаларының жинағы, әсіресе 1900 жылғы сапарынан туындағандары. Ол сонымен қатар қазір Мексика Ұлттық кітапханасында сақталатын көптеген укийо-э гравюраларын әкелді. Мексика революциясының кезінде Таблада Парижде, содан кейін Нью-Йоркте уақыт өткізді. 1918 жылы ол Сыртқы істер министрлігінде мәдени хатшы болып тағайындалды, Богота, Каракас және Кито қалаларында қызмет етті. Соңғы қаланың биіктігіне бейімделе алмағандықтан, ол отставкаға кетіп, 1935 жылға дейін Нью-Йоркте көп уақытын өткізді. Ол кітап дүкені ашып, "Mexican Art and Life" журналын шығарды. Осы кезеңде ол мексикалық өнерді қолдады, Колумбтан бұрынғы кезеңнің өнеріне алғашқылардың бірі болып назар аударды, сонымен қатар модернист суретшілер Хосе Клементе Ороско мен Диего Ривераны демеушілік етті. Мексикаға оралғаннан кейін ол өзінің ішінара өмірбаяны "La feria de la vida" (1937) жариялады және 1941 жылы Мексика әдеби академиясының мүшесі болып сайланды. 1945 жылы Нью-Йорк консулының орынбасары болып тағайындалды, бірақ ол сол жерге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Кейін оның мәйіті елге қайтарылып, 1946 жылғы 5 қарашада атақты тұлғалар ротондасына жерленді.
Tablada was born in Mexico City and studied at Chapultepec Castle. He at first worked for the national railways. In 1890, aged 19, he began contributing to magazines and newspapers as a journalist, essayist and poet. In 1894 his rhythmic and intricate poem "Onix" brought him renown. Florilegio, his first collection of poetry, was published in 1899 and established him as one of Mexico's pioneer 'modernists', although at that period such writing approximated the style of the French decadent movement. From early on, he became interested in Japanese aesthetics and travelled to Japan for some months in 1900. This left its influence on his work and culminated in a book on the artist Hiroshige (1914) and a general work, En el país del sol (In the land of the sun, 1919). The latter was made up of a selection of his articles on Japanese subjects over the years, in particular those arising from his 1900 visit. In addition he had brought back a large collection of ukiyo e prints that are now in the National Library of Mexico. During the turmoil of the Mexican Revolution, Tablada spent time in Paris and then in New York City until he was appointed a cultural secretary in the Foreign Service in 1918, serving in Bogotá, Caracas, and Quito. Unable to adapt to the altitude of the last, he resigned and thereafter spent much of his time in New York until 1935. There he ran a bookshop and founded the magazine Mexican Art and Life. At this period he was championing Mexican art, being among the first to draw attention to the art of the Pre Columbian period, but also supporting the modernist painters José Clemente Orozco and Diego Rivera. After his return to Mexico, he published a partial autobiography, La feria de la vida (1937), and was elected a member of the Mexican Literary Academy in 1941. He was appointed Vice Consul for New York in 1945 but died soon after his arrival there. Later his remains were repatriated and buried in the Rotunda of Illustrious Persons on November 5, 1946.