Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клобук – Польшаның оңтүстігіндегі қала. 12 934 тұрғыны бар (2019 жылғы мәлімет бойынша). Силезия воеводшалығында, Ченстоховадан солтүстік-батысқа қарай шамамен 15 км қашықтықта орналасқан, Клобук округінің орталығы болып табылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, Клобук Кіші Польшаға жатады және оның ең солтүстік-батыс бөлігінде, Польшаның тағы екі тарихи провинциясы – Үлкен Польша және Силезиямен шекаралас орналасқан. Қала Кіші Польша жоталарының арасында жатыр. Клобук қаласының көп бөлігі теңіз деңгейінен 240-260 метр биіктікте, ал қала шегіндегі ең жоғары нүкте – Дębowa Góra (284 метр). Клобук қаласының ауданы 47 км² құрайды, оның 20% орманмен жабылған.
Kłobuck is a town in southern Poland, with 12,934 inhabitants (2019). Located in the Silesian Voivodeship, about 15 km northwest of Częstochowa, it is the capital of Kłobuck County. Historically, Kłobuck belongs to Lesser Poland, and is located in its extreme northwestern corner, near the border with two other Polish historical provinces – Greater Poland, and Silesia. The town lies among the hills of Lesser Poland Upland. Most of Kłobuck lies 240 to 260 metres above sea level, and the highest point within town's limits is Dębowa Góra (284 metres). Kłobuck has the area of 47 km2, with forests taking up 20%.
Этимология
Бұрын қала атауы әртүрліше жазылған: Клобучко, Клобучко, Клобучек. Қазіргі атауы 19 ғасырдың соңынан бері қолданылып келеді, және бұл, бастысы, ежелгі поляк тіліндегі kłobuk сөзінен шыққан, ол – бас киімнің бір түрі. Тағы бір түсіндірме бойынша, kłobuk сөзі “жоғарғы жақ” немесе “шыңы” деген мағынаны білдіреді, ал қала орналасқан кезде Кіші Польшаның ең солтүстік-батыс қалалық орталығы болып, Кіші Польшаның шекарасында орналасқан.
In the past, the name of the town was spelled in many different ways – Kłobucko, Kłobuczko, Kłobuczek. Current name has been used since the late 19th century, and it most probably comes from ancient Polish word kłobuk, which is a type of headgear. Another explanation is that kłobuk means “top”, or “summit”, and at the time of its location, the town was on the top of Lesser Poland, as its most extreme northwestern urban centre.
Тарих
Клобук қала құқығын 1339 жылы Ұлы Казимир III патшалық құрған кезде алды. Ол кезде қала Кіші Польшадан Үлкен Польшаға созылған көне сауда жолының бойында орналасқан еді. Солтүстікке қарай, Виэлунь маңында жол екіге бөлінетін: солтүстік-батысқа қарай Познаньға, оңтүстік-батысқа қарай Вроцлавқа. Ян Длугош, өзі Клобукта канон болған, жергілікті Әулие Мартин мен Маргарет шіркеуінің 1144 жылы салынғанын айтады. Клобук, қала мәртебесін алғанға дейін, маңызды жергілікті сауда орталығы болған. Мұнда көптеген шеберлер жұмыс істеді, ал 1658 жылы қала старостаның резиденциясына айналды. «Ұлы су тасқыны» салдарынан және Ясна-Гура монастырына төленетін салықтардың артуынан қала құлдырауға бет бұрды. 1793 жылға дейін (Польшаның бөлінісін қараңыз) қала жүздеген жылдар бойы Кіші Польша провинциясының Краков воеводтығындағы Лелов округіне қарады. Пруссия Корольдігіне қосылғаннан кейін ол қысқа мерзімге Жаңа Силезияның бір бөлігі болды. 1807 жылы Клобук қысқа ғұмырлы Польшаның Варшава Герцогтығына қосылды, ал оның таратылуынан кейін 1815 жылы Ресей империясының құрамына кірді. 1870-1917 жылдар аралығында патша үкіметінің бұйрығымен Клобук ауылға айналды. Екінші Польша Республикасында Клобук Кильце воеводтығының Ченстохова округіне қарасты. 1939 жылдың мамыр айында мұнда «Клобук» атты Ұлттық қорғаныс батальоны құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында, 1939 жылдың 1 қыркүйегінде, Польшаға неміс әскерлерінің шабуылы кезінде Мокра шайқасы Клобуктан солтүстікке қарай 5 шақырым жерде болды. Соғыс жылдары қала үшінші рейхтің құрамына енді, Блаховня округінің (нем. Landkreis Blachstädt) және Жоғарғы Силезия провинциясының бөлігі болды. Клобуктағы 2000-ға жуық еврейдің көп бөлігі Холокост кезінде қаза болды. Холокосттан аман қалған еврей отбасылары Австралия, Канада, Швеция, Израиль және АҚШ сияқты елдерге көшіп кетті. Еврей азаматы Зелег Берковиц Швецияға көшіп, Холокостқа дейінгі Клобуктағы еврей қауымдастығының өмірін жазбаға түсірді. Соғыстан кейін Клобук Кильце воеводтығына қайта оралды, бірақ 1950 жылы Ченстоховамен бірге Катовице воеводтығына қосылды. 1952 жылы Клобук округі құрылды, ал 1975-1999 жылдары қала Ченстохова воеводтығының құрамында болды. Соғыстан кейін Клобук 1950-1960 жылдары қарқынды дамыды, бірнеше ауыр өнеркәсіп кәсіпорындары ашылып, темір кенін табуға мүмкіндік болды.
Kłobuck was granted town rights in 1339, during the reign of King Casimir III the Great. At that time, it was located along the busy merchant road from Lesser Poland to Greater Poland. Further north, near Wieluń, the road split into two directions – northwest to Poznań, and southwest to Wrocław. According to Jan Długosz, who himself was a canon at Kłobuck, the local St Martin and Margaret Church was built in 1144. Kłobuck was a major local trade center well before receiving its official status as a town. It had a number of artisans, and in 1658 it became the seat of a starosta. As a result of The Deluge and accordingly because of the increase of levies paid to Jasna Góra monastery, the city began to deteriorate. For hundreds of centuries, until 1793 (see Partitions of Poland), the town belonged to Lelów County in the Kraków Voivodeship in the Lesser Poland Province. Annexed by the Kingdom of Prussia, it briefly was part of New Silesia. In 1807 Kłobuck was incorporated into the short lived Polish Duchy of Warsaw, and after its dissolution it fell to the Russian Empire in 1815. Between 1870 and 1917 Kłobuck was a village, upon order of Tsarist authorities. In the Second Polish Republic, Kłobuck belonged to Częstochowa County of Kielce Voivodeship. In May 1939, National Defence Battalion “Kłobuck” was formed here. During the German invasion of Poland at the start of World War II, on September 1, 1939, the Battle of Mokra took place 5 kilometres north of Kłobuck. During the war, the town was incorporated into the Third Reich, as part of the County of Blachownia (German: Landkreis Blachstädt), Upper Silesia Province. Most of Kłobuck's 2,000 Jews were murdered in the Holocaust. Some Jewish families that survived the Holocaust moved to other countries, notably, Australia, Canada, Sweden, Israel and the USA. A Jewish Survivor, Zeleg Berkowitz, moved to Sweden and documented the Jewish communities life in Pre Holocaust Klobuck. In the immediate postwar period, Kłobuck returned to Kielce Voivodeship, but in 1950, together with Częstochowa, it was moved to Katowice Voivodeship. In 1952, Kłobuck County was created, and in 1975–1999, the town belonged to Częstochowa Voivodeship. After the war, Kłobuck quickly developed in the 1950s and 1960s, when several heavy industry enterprises were opened, and iron ore deposits were found.
География
Клобук екі мезорегионның шекарасында орналасқан: Wieluń жотасы және Krzepice сызығы, олар Wieluń-Вожники жотасының бір бөлігін құрайды. Клобук Ақ Окса және Қара Окса өзендерінің жанында орналасқан.
Kłobuck is located on the border of two mesoregions: Wieluń Upland and Krzepice Slip, which form a part of Wieluń Woźniki Upland. Kłobuck is located by the Biała Oksza river and Czarna Oksza river.
Бейнелеу
Қала Возники-Вилюнь үстіртінің төбелі бөлігінде орналасқан. Қала шегіндегі ең биік нүкте – Дебова Гора, теңіз деңгейінен 284 метр биіктікте.
The city is located on a hilly fragment of Woźniki Wieluń Upland. The highest point within the town's limits is Dębowa Góra – 284 meters above the sea level.
Жерді пайдалану
Клобук қаласының ауданы 47,46 км² құрайды. Ауданның шамамен 71% ауыл шаруашылығына пайдаланылады (көбінесе егіс және мал жаюға). Қала аумағының 20% орманмен жабылған, ал 9% тұрғын үйлер, өнеркәсіптік аймақтар және жолдар сияқты инфрақұрылымды алып жатыр.
Kłobuck has an area of 47,46 km2. About 71% of the area is used for agricultural purposes (mostly for arable farming and grazing). About 20% of the town's area is forested, whilst 9% of the land is covered by houses, industrial estates and infrastructure such as roads.
Табиғат
Dębowa Góra табиғи қорығы қала шегінде, қала орталығынан 2 км қашықтықта орналасқан. Бұл табиғи қорық ежелгі емен және шаған ормандарының қалдықтарын ерекше қорғауға арналған. Клобук қаласының шегіндегі ормандардың көп бөлігі Клобук орман шаруашылығының (Nadleśnictwo Kłobuck) құрамына кіреді. Қала шегінде ірі табиғи су қоймалары жоқ. Закжев суқоймасы Рыбно ауылы мен Клобук шекарасында орналасқан.
Dębowa Góra nature reserve is located within the town's limits, 2 km from the town centre. This nature reserve gives special protection to the remains of primeval oak and hornbeam forests. Most of the forests within Kłobuck's limits are a part of the Kłobuck forest district (Nadleśnictwo Kłobuck). There are no big natural bodies of water within the town's limits. The Zakrzew reservoir is located on the border of Rybno village and Kłobuck.
Көрікті жерлер
Сент-Мартин және Маргарет шіркеуі – 12-13 ғасырларда алғашқы нысанымен салынған шіркеу. Алғашқы тас шіркеу 1144 жылы роман стилінде салынған. 15 ғасырдың басында Клобук приходы Польшадағы ең ірі приходтардың бірі болды, оның аумағы 800 км² құрады. 1443-1458 жылдары Польшаның ең белгілі жылнамашыларының бірі Ян Длугош Клобук приходының діни қызметкері болды. Кейбір шіркеу ғимараттары тарихи ескерткіштер тізіміне енгізілген. Олардың ішінде 14 ғасырға жататын шіркеу ғимараты, пасторлық үй және астық сақтау қоймасы (екеуі де 15 ғасырда салынған) бар. Клобук Загоржедегі сарай – 1795 жылы неоготика стилінде салынған тарихи сарай. Оның айналасында 4,3 гектар аумақты саябақ бар. Сарай Пруссияның министрі Кристиан Граф фон Хаугвиц үшін салынған. Кейінгі иелерінің арасында Бенедикт Леманский, Гвидо Хенкель фон Доннерсмарк және Ресейдің Ұлы князі Александр Михайлович болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін сарай Мемлекеттік қазынаның меншігіне өтті. 1918-1939 жылдары сарайда орман шаруашылығы мектебі, ал 1952-1972 жылдары аудандық кеңес орналасқан. Соңынан "Элеганс" киім фабрикасы орналастырылды. Жақында сарайда қайта құру жұмыстары басталды.
Church of Saint Martin and Margaret – church built in its original form in 12th and 13th century. The first stone church was built in 1144 in a Romanesque style. In the beginning of the 15th century, Kłobuck parish was one of the biggest in Poland covering the area of 800 km2. Between 1443 and 1458, Jan Długosz, one of the most famous chroniclers in Poland was a parish priest in Kłobuck. Certain church buildings are listed on historical monuments list. They include a church building from the 14th century, vicarage and granary (both built in the 15th century). Palace in Kłobuck Zagórze – historic palace built in 1795 in the neo gothic style. It is surrounded by a park with an area of 4.3 ha. The palace was built for a Prussian minister Christian Graf von Haugwitz. Subsequent owners included Benedykt Lemański, Guido Henckel von Donnersmarck, and Grand Duke Alexander Mikhailovich of Russia. After the First World War the palace became a property of the Treasury of State. Between 1918 and 1939 a Forestry School was located in the palace and between 1952 and 1972 the seat of the County Council. Subsequently, a garments factory "Elegance" was located there. Recently, refurbishment works have started in the palace.
Көлік
Клобуктан негізгі жол байланыстары Wieluń (солтүстік-батысқа) және Częstochowa (оңтүстік-шығысқа) бағытындағы ұлттық жол арқылы жүзеге асырылады. Клобукте сонымен қатар, 2006 жылдан бері тек жүк пойыздары ғана тоқтайтын, Польша көмір магистраліндегі темір жол станциясы да бар.
Main road connections from the Kłobuck include connection with Wieluń (to the north west) and Częstochowa (to the south east) via the National Road Kłobuck also has a rail station, along Polish Coal Trunk Line, which since 2006 has been used freight trains only.