Кіріспе

Бангладеш жағажайындағы арал.

Тұрғындар саны

Аралдың шамамен 3700 тұрғынының көп бөлігі негізгі жұмысы балық аулау. Күріш пен кокос та маңызды егістердің қатарында. Аралда кең таралған балдырлар жиналып, кептіріліп, Мьянмаға экспортталады. Қазан мен сәуір айлары аралығында көршілес аймақтардан келген балықшылар аулаған балықтарын аралдағы уақытша көтерме базарға әкеледі. Дегенмен, тауық еті, ет және басқа да азық-түліктер материктік Бангладеш пен Мьянмадан импортталады. Аралдың орталық және оңтүстік бөліктері көбінесе егістік жерлер мен уақытша құрылыстардан тұрғандықтан, тұрақты ғимараттардың көпшілігі алыс солтүстік жағында орналасқан. Жаңбыр маусымында Бенгал шығанағындағы қауіпті жағдайларға байланысты тұрғындардың материкке (Текнафқа) баруға мүмкіндігі шектеледі, бұл олардың өмірін қауіпті етеді. Аралда аурухана бар, бірақ бұрын дәрігерлердің жетіспеушілігі жиі кездесетін.

Биологиялық әртүрлілік және биологиялық іздестіру әлеуеті

Бангладештің Қоршаған орта департаменті (DoE), БҰҰ-ның даму бағдарламасының көмегімен жүргізген зерттеулер аралда кораллға бай аймақтар, мангрлер, лагуналар және тасты аймақтар сияқты бірнеше экожүйелер бар екенін көрсетті. Арал түрлі жануарларға қауіпсіз бейіт. 2010 жылы Сент-Мартин аралында 153 түр теңіз шөптері, 66 түр коралл, 187 түр устрица, 240 түр балық, 120 түр құс, 29 түр бауырымен жорғалаушылар және 29 түр сүтқоректілер тіркелді. 2022 жылы оған жақын жер теңіз қорғалатын аймақ деп жарияланды. Теңіз губкалары және олармен байланысты микроорганизмдер ісікке қарсы, вирусқа қарсы, қабынуға қарсы, иммунодепрессант, антибиотик және басқа да биоактивті молекулалардың көптеген түрлерін өндіреді. S. I. Paul және авторлар (2021) Ол микробқа қарсы қосылыстарды өндіре алады және Бангладештегі маңызды балық ауруы – роху (Labeo rohita) балығының қозғалмалы Aeromonas septicemia ауруын болдырмайды. Аралдағы ішкі көлік – адам күшімен тартылатын моторы жоқ фургон. Жолдар бетоннан жасалған және жағдайы жақсы. Көптеген қонақүйлер кешкі сағат 11-ге дейін генераторларды іске қосады, содан кейін рұқсат етілмейді, сондықтан олар бүкіл аралда танымал күн энергиясына көшеді. 1991 жылғы дауылдан бері ұлттық электр желісінен электр қуаты жеткізілмейді.

Туризм

Сен-Мартен аралы туристер арасында танымал орынға айналды, және күн сайын сегіз кеме аралға сапар жасайды. Қазіргі кезде туристер экологиялық туризмге көбірек бейімделген. Осының салдарынан, экологиялық таза "Жосналой Бич" курорты олар үшін танымал болды. Туристер сапарларын Читтагонг немесе Кокс-Базар қалаларынан брондауға болады. Аралды қоршаған меруерт рифінің бір бөлігі – Чера Двип деп аталады. Онда тек қана шағын бұта өседі, ол аралдағы жалғыз жасыл бөлік. Бұл жерде адамдар тұрмайды, сондықтан туристерге таңертең ерте барып, түске дейін қайтып келу ұсынылады. Аралда мекендейтін, құрып бара жатқан бірнеше түрлі тасбақаларды, сондай-ақ Нарикель Джинжирада ғана кездесетін меруерттерді сақтау мақсатында бірқатар шаралар ұсынылған. Меруерт рифінің бөліктері туристерге сату үшін алынып тасталуда. Кейде тасбақалар тамақ ретінде ауланады, ал олардың шабақтары жағажайдағы шамдардың жыпылықтауынан алаңдап, бағыттарын жоғалтады. Балықтар, олардың бір бөлігі жақында ғана ашылған, тым көп ауланады. Жыл сайын балықшылар аулау үшін теңізге бұрынғыдан да алыс шығуға мәжбүр. Олардың көпшілігі моторсыз қайықтарды пайдаланады. Аралдың ауданы 8 км² (3 шаршы миль) құрайды, бірақ үлкен толқын кезінде 5 км² (2 шаршы миль) дейін азаяды. Аралдың бар болуы меруерт негізіне байланысты, сондықтан меруерттерді алып тастау жағажайдың эрозиясына әкелуі мүмкін. 1980 мен 2018 жылдар аралығында Сент-Мартен антропогендік факторларға байланысты меруерт рифінің 70% бөлігін жоғалтты.

Егемендік даулары және Сент-Мартин балықшыларының атылуы

Балық аулау – Сент-Мартин аралының 5500 тұрғынының ең ірі кәсіби қызметтерінің бірі; алайда, Мьянма мен Бангладеш арасындағы аумақтық даулар екі ел арасындағы шиеленісті жағдайға әкеліп соқты, бұл жағдай көбінесе қарусыз бангладештік балықшыларды нысанаға ала отырып, зорлық-зомбылыққа ұшырауы мүмкін. Төменде Сент-Мартин аралындағы балықшыларға қарсы оқ ату оқиғаларының қысқаша шолуы келтірілген: 1998 жылдың 7 қазанында Сент-Мартин аралының жағалауында бірмалық әскери-теңіз күштері үш-бес бангладештік балықшыны өлтірді. 1999 жылдың 8 қыркүйегінде бірмалық әскери-теңіз күштері Сент-Мартин аралының жанында бір бангладештік балықшыны атып өлтірді. Қайықтың тоғыз экипаж мүшесі қайықты тастап, өмірі үшін жүзіп кетті және бангладештік күштер құтқарып алды. Бангладеш үкіметі Мьянмаға ресми наразылық нотасын жолдады. 2000 жылдың 20 тамызында Бангладеш полициясы бірмалық шекара күзетшілері Сент-Мартин аралының жағалауында төрт бангладештік балықшыны атып өлтіргенін хабарлады. 2011 жылы қарақшылар Сент-Мартин аралынан 5 км қашықтықта балықшыларға шабуыл жасап, төртеуін өлтірді. 2018 жылдың 6 қазанында Мьянма үкіметі 2015-2018 жылдарға арналған Мьянма ақпаратты басқару бөлімінің картасын жаңартты, онда Сент-Мартин олардың егемендік аумағының бөлігі ретінде көрсетілген және карталар екі жаһандық веб-сайтта таратылды. Осы оқиғадан кейін Бангладеш үкіметі 2018 жылдың 6 қазанында Даккадағы Мьянма елшісін шақырды. Бангладеш Сыртқы істер министрлігінің теңіз істері жөніндегі хатшысы, отставкадағы адмирал М.Хуршед Алам оған қатаң наразылық нотасын тапсырды. Мьянма елшісі Сент-Мартин аралын өз елінің аумағы ретінде көрсетудің «қателік» болғанын айтты.

Климат және ауа райы

Көбінесе, ең жақсы ауа райы қараша мен ақпан аралығында болады; осы кездерде туристік маусым өрге жаяды. Наурыз бен шілде айлары аралығында циклон болуы мүмкін. Арал 1991 жылы циклоннан қиын жағдайға түсті, бірақ толыққанды қалпына келді және 2004 жылғы цунамиге тап болған жоқ. Наурыз бен шілде айлары туристер үшін маусым емес.