Кижі погосты: Ағаштан салынған керемет құрылыс

Кіріспе

Кижский погост – Киж аралында XVII ғасырға жататын тарихи орын. Арал Онега көлінде, Карелия Республикасының (Медвежьегорск ауданы) аумағында орналасқан. Погост – бұл екі үлкен ағаш шіркеуді (22 күмбезді Преображение шіркеуі және 9 күмбезді Қаптау шіркеуі) және қоңырау мұнарасын қамтитын қоршау ішіндегі аумақ. Погост тек ағаштан салынған болса да, әдемілігімен және беріктігімен танымал. 1990 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне, ал 1993 жылы Ресейдің мәдени мұрасының тізіміне енгізілді.

Жалпы ақпарат

Погост салынған Кижи аралының оңтүстік бөлігінде, Онега көлі деңгейінен 4 метр биіктіктегі төбеде. Оның негізгі құрылымдық бірлігі – диаметрі 30 см, ұзындығы 3-5 метр болатын қарағай (Pinus sylvestris) ағашының дөңгелек бөлігі. Кижи погосты бірде-бір шеге қолданылмай салынған. Құрылыс үшін материктен мыңдаған бөлік тасымалданды, сол кезде бұл қиын логистикалық міндет болды. Шіркеу 22 күмбезбен және 37 метр биіктігімен Солтүстік Еуропадағы ең биік ағаш құрылыстардың бірі саналады. Оның периметрі 20х29 метр. Онега көлінің оңтүстік жағалауында 1708 жылы салынған және 1963 жылы өртенген 18 күмбезді шіркеу – оның алдағысы деп есептеледі. Сол кездегі орыс ағаш шеберлігінің дәстүріне сәйкес, Преображение шіркеуі тек ағаштан салынған, күмбездер мен шатыр жапқыштарынан басқа шеге қолданылмаған. Шамамен 180 000 шеге 60 000 шатыр жапқышын бекітеді. Барлық құрылымдар тік тік орнатылған көлденең бөліктерден жасалған, бұрыштардағы біріктірулер балтамен кесілген дөңгелек ойықтар немесе құйрықтар түрінде жасалған. Құрылымның негізі – төрт екі қабатты қосымшалары бар сегізбұрышты каркас (прируб, "prirub" сөзі "рубит" – "ағаш кесу" дегенді білдіреді). Шығыс жақтағы прируб бесбұрышты пішіндес және олтарды қамтиды. Негізгі сегізбұрыштың үстіне ұқсас екі кіші сегізбұрыш орнатылған. Құрылым әртүрлі өлшемдегі және пішіндегі 22 күмбезбен жабылған, олар жоғарыдан төмен қарай жақтауларымен бірге түседі. Асхана үш еңісті шатырмен жабылған. 19 ғасырда шіркеудің кейбір бөліктері темірмен қапталған және сыртқы жағы безендірілген. 1950 жылдары шіркеу алғашқы дизайнына келтірілді. Шіркеудің каркасы терең іргетасы жоқ тас негізге орналасқан, батыс бөлігінен басқа, оған 1870 жылы іргетас салынған. Ағаштардың көп бөлігі қарағайдан жасалған, ал жалпақ шатырлар шырша тақталарымен қапталған. Күмбездер қайын ағашымен жабылған. Иконостас төрт қабаттан (четырёхъярусный) тұрады және 102 иконадан тұрады. Оның биіктігі 32 метр, ал периметрі 26x8 метр. Тоғыз күмбез бар, олардың ортасында үлкенірек күмбез, ал қалған сегізі кішірек. Безендіру қарапайым. Биік бір есік шіркеудің ішкі төрт бөлігіне апарады. Преображение шіркеуіндегідей, олтар шығыс бөлігінде бесбұрышты пішінде орналасқан. Бастапқы иконостас 19 ғасырдың соңында ауыстырылып, жоғалып кеткен; ол 1950 жылдары алғашқы стиліне сәйкес қайта жаңартылды.

The pogost was built on the southern part of Kizhi island, on a hill 4 meters above the Lake Onega level. Its major basic structural unit is a round log of Scots Pine (Pinus sylvestris) about 30 cm in diameter and 3 to 5 meters long. The Kizhi Pogost was built without using a single nail. Many thousands of logs were brought for construction from the mainland, a complex logistical task in that time. The church has 22 domes and with a height of 37 meters is one of the tallest wooden buildings in Northern Europe. Its perimeter is 20×29 meters. It is considered that the 18 dome church on the southern shore of Lake Onega — built in 1708 and destroyed by fire in 1963 – was its forerunner. According to the Russian carpentry traditions of that time, the Transfiguration Church was built of wood only with no nails apart from the domes and roof shingles. There are approximately 180,000 nails securing the 60,000 roof shingles. All structures were made of scribe fitted horizontal logs, with interlocking corner joinery — either round notch or dovetail — cut by axes. The basis of the structure is the octahedral frame with four two stage side attachments (прируб, "prirub" from "rubit" meaning "to cut wood"). The eastern prirub has a pentagonal shape and contains the altar. Two smaller octagons of similar shape are mounted on top of the main octagon. The structure is covered in 22 domes of different size and shape, which run from the top to the sides. The refectory is covered with a three slope roof. In the 19th century, the church was decorated with batten and some parts were covered with steel. It was restored to its original design in the 1950s. The church framework rests on a stone base without a deep foundation, except for the western aisle for which a foundation was built in 1870. Most wood is pine with spruce planks on the flat roofs. The domes are covered in aspen. The iconostasis has four levels (четырёхъярусный) and contains 102 icons. It stands 32 meters tall with a 26×8 meter perimeter. There are nine domes, one larger in the center, surrounded by eight smaller ones. Decoration is scant. A high single part porch leads into the four interior parts of the church. As in the Transfiguration Church, the altar is placed in the eastern part shaped as a pentagon. The original iconostasis was replaced at the end of the 19th century and is lost; it was rebuilt in the 1950s to the original style.

Бел үйі

Бастапқы қоңырау мұнарасы жылдам бұзылып, 1862 жылы қайта салынды, содан кейін 1874 және 1900 жылдары жаңартылды.

Танымал мәдениетте

Трансфигурация шіркеуі – Age of Empires 2: Definitive Edition компьютерлік ойынында славян тайпасының керемет құрылысы.

Қоршау

Қоршау қорғаныс мақсатына қызмет етпейді. Бұл қасиетті жер мен сыртқы әлемнің арасындағы символдық бөлініс. Ол 1950 жылдары екі шіркеу мен қоңырау шалу ордасын айнала қоршаған 300 метрлік ағаш құрылым ретінде қайта жаңартылды. Құрылыс биік тастық негізге орнатылған. Басты кіреберіс 14,4 метр енді және 2,25 метр биіктігінде, ол аралық шіркеуінің жанында шығысқа қарап тұр. Шығыс және солтүстік жақтарында кішкентай қақпалар бар, ал солтүстік-батыс бұрышында шағын ағаш мұнарасы орналасқан. Мұнара төртбұрышты негізге және төрт беткейлі шатырға, сондай-ақ қондыршаға ие. Қабырғалар, қақпалар және кішкентай қақпалар да шатырмен жабылған.