19 ғасырдағы британдық бронебойғыш артиллериялық снаряды
Palliser shot and shell
Паллисер оқ-дәрісі: 19 ғ. британдық кемелердің қаусырын тесіп өтуге арналған алғашқы артиллериялық снаряд. Уильям Паллисердің өнертабысы, 1909ж. дейін қолданылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық Palliser shot – 19 ғасырдың екінші жартысында дамытылып жатқан соғыс кемелерінің бронясын тесуге арналған ерте британдық бронебойғыш артиллериялық снаряд. Оны сэр Уильям Паллизер ойлап тапқан, оның атымен аталған.
Early British armour piercing artillery projectile
Palliser shot is an early British armour piercing artillery projectile, intended to pierce the armour protection of warships being developed in the second half of the 19th century. It was invented by Sir William Palliser, after whom it is named.
Тарих
Майор Паллизердің 1867 жылғы 21 қазанда бекітілген оғы, сол кездегі жалпақ ұшталған оқтардан жақсырақ болатын. Ол Вулвич принципі бойынша (үш ойықпен) ойықталған, үлкен калибрлі, қақпақтан зарядталатын пушкалар үшін қабылданды. Көптеген калибрдегі Паллизер оқтары 1909 жылға дейін теңіз және бекініс мақсатында, ал 1921 жылға дейін құрлықтағы қызметте (британдық) қолданыстан шығарылғанша бронебойғыш рөлінде қызмет етті. Ангамос шайқасында (1879 жылғы 8 қазан) Чилидің броненосцтары Перудің «Уаскар» мониторына қарсы жиырма 250 фунт салмақты Паллизер оқтарын атып, қырып түсетін салдарға әкелді. Бұл мұндай тесу қабілеті бар снарядтардың соғыста алғаш рет қолданылуы болды.
Major Palliser's shot, approved 21 October 1867, was an improvement over the ordinary elongated shot of the time. It was adopted for the larger types of rifled muzzle loading guns rifled on the Woolwich principle (with three rifling grooves). Palliser shot in many calibres stayed in service in the armour piercing role until phased out of (British) service in 1909 for naval and fortress use, and 1921 for land service. At the Battle of Angamos (8 October 1879) the Chilean ironclad warships fired twenty 250 pound Palliser gunshots against the Peruvian monitor Huáscar, with devastating results. It was the first time that such piercing shells were used in combat.
Дизайн
Паллизерлік оқ құйма темірден жасалған, оның басы қатаю үшін құю кезінде суытылған, металл және сумен салқындатылатын бөлігі бар күрделі қалыптар қолданылған. Кейде оқтардың жарылуына әкелетін кемшіліктер кездесетін, бірақ уақыт өте келе олар жойылды. Оқтың сыртынан қола штифттер орнатылып, оққа қанаулы ойыстармен байланыстырылған. Оқтың түбінде қуыс қалта болған, бірақ ол ұнтақ немесе жарылғыш заттармен толтырылмаған: мұндай қуыс үлкен, тұтас оқтарды салқындатқанда жарылмай құю қиындықтарынан туындаған, себебі оқтың алдыңғы және артқы бөліктері әртүрлі жылдамдықпен суытылды, ал үлкен қуыс сапалы құюға көмектескен. Түбіндегі тесік мыс газ тексеруге арналған бұрандалы ойыққа ие болған. Бұл оқтан шығатын газдардың айналып өтуіне кедері келтірген, өйткені жетектеуші лента әлі жетілдірілмеген. Кейінгі конструкцияларда оқтың денесіндегі штифттер алынып тасталды, ал газ тексерулер оққа айналу қозғалысын беру үшін ойыстармен жабдықталды. Ұлыбритания 1870-1880 жылдары Паллизер снарядтарын да қолданды. Снарядтағы қуыс оқтан сәл үлкен болған және ұнтақпен толтырылған, оқ-дәрімен емес, броньды тесіп өткеннен кейін жарылыс әсерін беру үшін. Снаряд осылайша оқтың жеңіл қуысын өтеу үшін сәл ұзын болған. Ұнтақ соққы күшінен тұтанатын, сондықтан оққа оттық қажет болмаған. Бұл Паллизер снарядтары қатал емес темірге қарсы тиімді болғанымен, британдықтардың пікірінше, 1880 жылдары жаңа қатал броньды тесіп өтуге жарамды тек оқтар (яғни, жарылғыш емес снарядтар) ғана болатын, сондықтан ұнтақпен толтыру тоқтатылды.
Palliser shot was made of cast iron, the head being chilled in casting to harden it, using composite moulds with a metal, water cooled portion for the head. At times there were defects that led to cracking in the projectiles, but these were overcome with time. Bronze studs were installed into the outside of the projectile so as to engage the rifling grooves in the gun barrel. The base had a hollow pocket but was not filled with powder or explosive: the cavity was necessitated by difficulties in casting large solid projectiles without them cracking when they cooled, because the nose and base of the projectiles cooled at different rates, and in fact a larger cavity facilitated a better quality casting. The hole at the base was threaded to accept a copper gas check. This prevented propellant gases from blowing around the projectile, providing obturation as the driving band had yet to be perfected. Later designs did away with the studs on the projectile body, with the gas checks being set with grooves to impart spin to the projectile. Britain also deployed Palliser shells in the 1870s–1880s. In the shell the cavity was slightly larger than in the shot and was filled with gunpowder instead of being empty, to provide a small explosive effect after penetrating armour plating. The shell was correspondingly slightly longer than the shot to compensate for the lighter cavity. The powder filling was ignited by the shock of impact and hence did not require a fuze. While these Palliser shells were effective against unhardened iron, British doctrine held that only shot (i. e. non explosive projectiles) were suitable for penetrating the new hardened armour being developed in the 1880s; hence the gunpowder filling was discontinued.