Кіріспе

Израильдегі әскери күштерді орналастыру мәселесі

1997 жылдың 17 қаңтарында Израиль премьер-министрі Бенжамин Нетаньяху және Палестина Азат ету Ұйымының (ПАҰ) төрағасы Ясер Арафат, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристофердің қатысуымен, Хеброн хаттамасына, сондай-ақ Хеброн келісімі деп те аталатын хаттамаға қол қойды. Бұл хаттама 1995 жылғы Батыс жағалау және Газа секторы бойынша уақытша келісімге ("Осло II") сәйкес, Хеброн қаласынан Израиль әскери күштерін ішінара қайта орналастыруға қатысты. Хаттамаға сәйкес, H1 аймағының (шамамен 80%) бақылауы Палестинаға берілді, ал H2 аймағы Израильдің бақылауында қалды. H1 және H2 аймақтарында әлі де палестиналықтар көпшілік құрайды. Күштерді қайта орналастыру 1997 жылдың 16 қаңтарында басталды.

Өмірбаян

Хеброн хаттамасы Газа-Ерихон келісімінен кейін Израильдің үшінші жарым-жартылай әскерін шығаруын бастады, содан кейін Батыс жағалаудағы палестиналықтар тұратын аудандардан әскерін одан әрі шығарды. Хеброн Осло II келісімінде А аймағы мәртебесін алған Батыс жағалаудың басқа қалаларынан ерекшеленді. Әскердің шығарылуы бастапқыда 1996 жылдың 28 наурызына дейін аяқталуға жоспарланған еді.

Хебронға қайта орналастыру туралы хаттама

Уақытша келісімнің шарттарына сәйкес, екі тарап 1997 жылғы 17 қаңтарда Хеброн қаласындағы қайта орналастыруды іске асыру үшін осы хаттамаға келісті. Келісімдегі шарттардың ішінде мыналар да болды:

Қауіпсіздік шаралары

Хеброндағы Израиль қорғаныс күштерінің қайта орналасуы Уақытша келісім мен Хаттамаға сәйкес жүзеге асырылады. Қайта орналастыру осы Хаттамаға қол қойылғаннан кейін он күннен кешіктірілмей аяқталады. Осы он күн ішінде екі жақ та қақтығыстың алдын алу үшін барлық мүмкін күш-жігерін жұмсайды. Палестина полициясы H 1 аймағында Батыс жағалаудағы басқа қалалардағыдай жауапкершіліктерді өз мойнына алады, ал Израиль H 2 аймағында ішкі қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке қатысты барлық өкілеттіктер мен жауапкершілікті сақтайды. Сонымен қатар, Израиль ізраилдіктердің жалпы қауіпсіздігіне жауапкершілікті өз мойнына алуды жалғастыра береді. Израильдің қауіпсіздік жауапкершілігіне жататын аймақтарға және Палестина полициясының бақылау пункттері арасындағы аймаққа арнайы қауіпсіздік шаралары қолданылады. Осы аймақта бірлескен мобильді топтар жұмыс істейтін, бірлескен қауіпсіздік шаралары туралы келісімдер жасалады, олар тең дәрежедегі жеңіл қарулармен жабдықталады. Палестина полиция бөлімшелері немесе посттары құрылады, онда барлығы 400 полиция қызметкері болады, олар 20 көлікпен жабдықталады және 200 пистолетпен, 100 мылтықпен қаруланады, полиция бөлімшелерін қорғау үшін. Қасиетті орындарды қорғау: Отниел Бен Кназ/Эль Халил үңгірі; Элоней Мамре/Харам Эр Раме; Эшель Авраам/Балотат Ибрахим; және Маян Сара/Эйн Сара. Палестина полициясы жоғарыда аталған еврей қасиетті орындарын қорғауға жауапты болады. Екі тарап та Хеброн қаласындағы қалыпты өмірді сақтауға және қаладағы қалыпты өмірге әсер ететін кез келген ұлтаралық қимылдар мен қақтығыстарды болдырмауға деген міндеттемелерін қайталайды. Имара қайта орналасу толыққаннан кейін палестиналық тарапқа беріледі және Хеброн қаласындағы Палестина полициясының штабы болады. Екі тарап та Хеброн қаласының біртұтастығына және қауіпсіздік жауапкершілігінің бөлінуі қаланың бөлінбеуіне байланысты екендігіне қатысты ұстанымдарын қайталайды.

Азаматтық келісімдер мен азаматтық өкілеттіктерді беру

Уақытша келісімге сәйкес Хеброн қаласында палестин тарапына әлі берілмеген азаматтық өкілеттіктер мен жауапкершіліктерді беру, Хеброн қаласындағы Израиль әскери күштерінің қайта орналастырылуымен бірге жүзеге асырылатын болады. Екі тарап та қаланың тарихи ерекшелігін сақтауға және қорғауға бірдей міндеттеме алды, осылайша қаланың ешбір бөлігінде оның сипаты бұзылмайды немесе өзгертілмейді. Палестин тарапы Израиль тарапына өкілеттіктер мен жауапкершіліктерін жүзеге асырғанда қолданыстағы қалалық ережелерді, әсіресе құрылыс ережелерін ескеретінін хабарлады. Палестин тарапы жолдардағы қалыпты қозғалысты бұзатын инфрақұрылымға қатысты жоспарланған кез келген іс-қимыл туралы Израиль тарапына 48 сағат бұрын хабарлайтын болады. Израиль тарапы DCL арқылы қала әкімдігінен кейбір аудандардағы израильдіктердің қауіпсіздігі мен әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін қажетті жолдар мен басқа да инфрақұрылымдарды салу жұмыстарын жүргізуді сұрай алады. Палестин тарапы Хеброн қаласындағы автобус аялдамаларын, жол жүрісін және жол сигналдарын анықтау құқығына ие. Қалалық инспекторлар қара киім киіп, қарусыз қызмет етеді. Хеброн қаласының барлық бөліктеріне бірдей сапада және бірдей бағамен тұрақты және үздіксіз коммуналдық қызметтер көрсетілетін болады. Палестин тарапы шығындарды атқарылған жұмыс пен жұмсалған материалдарға сәйкес, кемсітусіз анықтайды.

Әр түрлі

Хеброн қаласына Уақытша халықаралық қатысу (TIPH) құрылатын болады. Екі тарап та TIPH-тың құрамына кіретін мүшелер саны және оның қызмет ететін аймағы сияқты мәселелер бойынша келісімге келеді.

Мемлекеттік хатшы Кристофердің хаты

Хеброн хаттамасына қол қойылған кезде АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристофер Бенджамин Нетаньяхуға хат жолдады. Хатта ол АҚШ-тың Уақытша келісімді толыққанды іске асыруды қолдау және оны ілгерілету саясатын түсіндірді. Ол Арафатқа Палестина басшылығының Батыс жағалау мен Газа секторында қоғамдық тәртіпті және ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз ету қажеттігін жеткізді. АҚШ пікірінше, кезең-кезеңмен қайта орналастырудың бірінші кезеңі мүмкіндігінше ертерек басталуы керек, ал кезең-кезеңмен қайта орналастырудың барлық үш кезеңі де бірінші кезең іске асырылғаннан кейін он екі ай ішінде, бірақ 1998 жылдың ортасынан кешіктірілмей аяқталуы тиіс. Кристофер сондай-ақ АҚШ-тың Израильдің қауіпсіздігіне берілгендігін және Израильдің қауіпсіз және қорғанылатын шекараларға құқығы бар екенін, оларды көрші елдермен тікелей келісім арқылы анықтау және келісу қажеттігін баса айтты.

Уақытша халықаралық қатысу туралы келісім

Хеброн хаттамасы Хеброн қаласындағы Уақытша халықаралық қатысуды (TIPH) үшінші тарап ретінде енгізді. 1997 жылдың 21 қаңтарында тараптар «Хеброн қаласындағы Уақытша халықаралық қатысу туралы келісімге» қол қойды. Хебронға 180 адамнан тұратын әскери емес халықаралық бақылау тобы құрылатын болды. Бұл келісім 1996 жылғы 9 мамырдағы уақытша келісімнің орнын басады. 1996 жылғы келісімде Батыс жағалау мен Газа секторындағы Израиль әскери күштерін қайта орналастыру барысында Хеброн қаласында Уақытша халықаралық қатысу (TIPH) құрылатыны көзделген. 1996 жылғы келісімде екі тарап Норвегияны 50-60 норвегиялықтан тұратын топты, қайта орналастырудан кейін құрылатын жаңа TIPH-қа дайындық үшін «алдын ала TIPH» ретінде жіберуге шақырды. Норвегиялық персонал келді және жұмысын бастады. Хеброн бойынша келіссөздер аяқталып, қол қойылғаннан кейін, TIPH Норвегия, Италия, Дания, Швеция, Швейцария және Түркиядан 180 адамға дейін құралатыны, ал Норвегия TIPH қызметін үйлестіруге жауапты болатыны белгіленді. TIPH-тың міндеті – Хеброн қаласындағы қалыпты өмірді сақтау жөніндегі күш-жігерді бақылау және есеп беру, Хебронның палестиналықтарының қауіпсіздік сезімін қамтамасыз ету және тұрақтылықты нығайтуға көмектесу болды. Сонымен қатар, TIPH қызметкерлері жобаларды іске асыруға және орындауға, қаланың экономикалық дамуы мен өсуіне ықпал етуге және есептер дайындауға міндетті болды. TIPH әскери немесе полиция функцияларын атқармады. TIPH мүшелерін ерекше хаки түсті формалары мен формаларындағы және көліктеріндегі арнайы белгілері бойынша тануға болады. Олардың жұмысы мен қызметінің практикалық аспектілері екі тараптың келісімімен қатысушы елдер жасаған өзара түсіністік туралы меморандумда баяндалған.