Кіріспе

Унаватуна – Шри-Ланканың Галле ауданындағы жағалау қаласы. Унаватуна – Шри-Ланканың маңызды туристік орталықтарының бірі, ол өзінің жағажайларымен және маржандарымен әйгілі. Бұл Галле қаласының шағын ауданы, қала орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай және Коломбодан шамамен оңтүстікке қарай орналасқан. Унаватуна теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Соңғы он жылда айтарлықтай дамығанмен, ол әлі де Шри-Ланканың ормандарында ғана кездесетін, өте ұялшақ және жойылып бара жатқан эндемикалық – қызғылт бетті лангур маймылының мекені болып табылады.

Рамаянадан

Вальмикидің "Рамаяна" эпосындағы жағажайлық жұмақтардың сипаттамасы Унаватунаға ұқсайды: "Мыңдаған ағаштармен, кокос жаңғақтарымен және пальмалармен көмкерілген жағажай, жағалау бойындағы үйлер мен шатырлар, адамдар және Гандарвалар, Сиддхалар және аскеттер сияқты жоғары мәртебелі жандар, олардың ішінде өмір сүретін, ал жағалауға сансыз құнды тастармен әшекейленген аспандық нимфалар толып жатыр, көктегі жаратылыстар, құдайлар мен демон жандар ара-арасында келіп тұрады." Унаватунаның тамыры ұлы "Рамаяна" эпосына дейін жетеді. Эпоста маймыл жауынгер Хануманға Джамбаван Хималайдан мритасандживани, вишальякарани, суварнакарани және сандани атты төрт дәрілік шөпті алып келу үшін Үндістанға жіберілді. Бұл шөптер Лакшманды емдеу үшін қажет болды, ол ұрланған ханшайым Ситаны демон патша Раванадан құтқаруға тырысқанда жараланған еді. Хануман осы шөптерді таба алмағандықтан, бүкіл тауды көтеріп алып, Лакшманды құтқару үшін майданға жеткізді. Бірақ осы процесте таудың бір бөлігі қазіргі Унаватуна орналасқан жерге "құлап" кетті. Сондықтан ауылдың аты "Уна ватуна" – "құлап түскен" деген мағынаны білдіреді. Қазіргі уақытта Румасала төбесінің портына қарай, жапон монахтары, Махаяна буддизмінің сектасынан, олар салған Бейбітшілік пагодасының жанында Хануманға құрмет көрсету үшін ғимарат салынуда.

Балама мифология

Бір үнділік ханзада жер-су апатына ұшырап, Жер Ана Манимекалай оған аянып, өмірін сақтап қалу үшін тасты жартас жасады, содан кейін ол Унаватунаға бет бұрды. Ұяттылық құдайы Паттини оның жағаға шығуына тосқауыл болған отты қабырға тұрғызды, бірақ ол өте күшті болғандықтан, аяғымен цунамиді тудырып отты сөндіріп, Унаватуна жағалауына бас қойды. Ол Унаватунада тұрып, халыққа түрлі жағынан көмектескен деседі. Ұзақ жылдар бойы оған құрмет көрсетіліп, қастерленген. Мың жылдан астам тарихы бар, шығанақтың батыс шетіндегі Ковил (немесе Девалая) осы құдайдың мекені деп есептеледі.

Дагаба

Кейінгі жылдары Будуге, яки Будда үйі және Светамале Чайтия, яки Дагаба, Девалая, яки құдайлар үйіне іргелес төбеде салынды. Есала айында мыңдаған зыяратшылар осы қасиетті орынға келіп, пуджа шалуларын ұсынады. Бұл мереке – жаңа күріш ұсыну, сондықтан көптеген шаруалар өнімдерінен бір бөлігін әкеліп, уақтылы жаңбыр мен мол өнім тілейді. Кейбіреулері күнделікті тамақтарынан бір жұдырық күріш жинап, оны сыйлайды, ал басқалары бірнеше шамыш немесе тіпті толық қап күріш пен кокос алып келеді. Бұл күріштің бөлшектері ұғып, кокос сүті мен пата араластырылып, қайнатылып, содан кейін девалаядағы құдайларға ұсынылады және осы қайыр-садақа, яки Маха Дева Дана немесе Кири Дана үшін девалаяға келген мыңдаған жандарға таратылады. Балықшылар өз табыстарының бір бөлігін, "Года котаса" деп аталатын ақшаны жинап, теңізге шығар кезде қорғаныш тілеу үшін ұсынады.

Колониялық кезең

Португалдарды Негомбо бекінісінде жеңгеннен кейін голландтар оңтүстікке қарай жүзіп, 1640 жылы Унаватунаға қонып, Галлеге қарай жорық жасады. Португалдар голландиялық сарбаздармен Магалледе кездесті (қазіргі Клозенберг қонақ үйі орналасқан жерде), онда қызу шайқас болды. 400-ден астам голланд сарбазы қаза тапты, ал бар болғаны 49 португалдық Галледегі бекінісіне қайта оралды, олар төрт күн бойы қоршауда тұрып, содан кейін қарсылық көрсетуді тоқтатты. Голландтар Унаватунада шенеушілері үшін үйлер салды. Бұл құрылыстардың ішінде Nooit Gedacht қонақ үйі, Унаватуна ауруханасы және Махарамбе сарайы бар. UBR қонақ үйі "Парангиавата" деп аталатын жерде орналасқан, яғни "португалдықтардың жері" деген мағынаны білдіреді, ал жақын жердегі аймақ Жа-Котува деп аталады, бұл Жа немесе Яван халқының – голландтар деп белгілі болғандардың – қонысы болғандығын және онда қорғаныс құрылыстары болған болуы мүмкін. Галле мұнарасы немесе Румассала төбесіндегі Эдвардтың бағанасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған жалған маяк деп саналады, ал ескі карталарда бұл аймақ Британдық Әскери-теңіз министрлігінің меншігі болып көрсетілген.

Экотуризм

Унаватана биологиялық әртүрлілікке бай. Экотуризм үшін ең үлкен мүмкіндік – Кадолана сазды жері немесе мангр еді, ол жартылай Германияның қонақ үй желісі үшін қонақ үй салу мақсатында қазылып, толтырылды. Алайда, бұл жоба іске аспады. Көптеген жергілікті тұрғындар оның Велла Девалаяның алдында салынғандықтан қарғысқа ұшырағанына сенеді. Орнитолог Клайв Байерс бұл жерде 60-тан астам эндемикалық құстарды, оның ішінде шағалалар, аққулар, тұзбас құстар, құм қазғыштар және балықшылдарды, сондай-ақ сирек кездесетін түрлерді – кіші сыбызғы қазды, азиялық пальмалық жылдам құсты, ақ кеуделі суқұйрықты, Лотеннің күнқұсы мен қара ащы құсты байқаған. Бұл құстар көбінесе қалған сазды аймақта және Румассала төбесінде кездеседі. Унаватана жағалауында Үнді мұхитының түбінде көптеген коралл рифтері, кемелердің құлау орындары, сондай-ақ түрлі-түрлі балықтар мен тасбақалар бар. Тасбақалар әлі де жағаға жүзіп келіп, ұяларын салады және жұмыртқалайды, ал кейде, қазір туристер басып алған және мейрамханалармен толы құмды жағалауға бірінші болып ие болу үшін тіпті жағажайдағы мейрамханаларға дейін жетеді. Галле портының шығыс жағындағы Румассала коралл рифтері дайверлерді қызықтырады, бірақ қазір портты дамыту мүмкіндігінен құрып кету қаупі бар. Румассаланың бұталы ормандарында экологиялық саяхаттар да ұйымдастырылады.

Ағымдағы жағдай

2004 жылы Үнді мұхитындағы цунами жағажайдағы көптеген мейрамханаларды шайып кетіп, құмды жағажайды қатты қиратты, бұрын әлемдегі он екі үздік жағажайдың бірі деп есептелген жағажайдың келбетін бұзды. Дегенмен, ол әлі де әлемнің ең жақсы 100 жағажайының бірі саналады. 2011 жылдың 14 желтоқсанынан бастап жағажайдан көптеген заңсыз құрылыстар алынып тасталды.

Көлік

Унаватуна Жағалау немесе Оңтүстік теміржол желісінде (Коломбодан Матараға дейін созылатын) және Коломбоны Веллаваяға байланыстыратын А2 тас жолында орналасқан.