Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Татарстаннан мұнай құбыры, Ресей.
Oil pipeline from Tatarstan, Russia
«Дружба» мұнай құбыры (нефтепровод «Дружба»); сондай-ақ «Достық құбыры» және «Comecon құбыры» деп те аталады) – әлемдегі ең ұзын мұнай құбырларының бірі және әлемдегі ең ірі мұнай құбыр желілерінің бірі. Ол 1964 жылы пайдалануға берілді және бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Құбыр Ресейдің Еуропалық бөлігінің шығысынан Украина, Беларусь, Польша, Венгрия, Словакия, Чехия, Австрия және Германияға мұнай тасымалдайды. Желі сонымен қатар көптеген кіші құбырларға тармақталып, Шығыс Еуропа және одан тыс аймақтарға өнімді жеткізеді. «Дружба» атауы «достық» деген мағынаны білдіреді, бұл құбыр мұнайдың тұрақты жеткізілуі арқылы Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропа арасындағы достық қарым-қатынасты нығайтты. Бүгінде ол Ресей (және Қазақстан) мұнайын Еуропаға тасымалдаудың басты артериясы болып табылады.
The Druzhba pipeline (нефтепровод «Дружба», ); also has been referred to as the Friendship Pipeline and the Comecon Pipeline) is one of the world's longest oil pipelines and one of the largest oil pipeline networks in the world. It began operation in 1964 and remains in operation today. It carries oil some from the eastern part of European Russia to points in Ukraine, Belarus, Poland, Hungary, Slovakia, the Czech Republic, Austria and Germany. The network also branches out into numerous smaller pipelines to deliver its product throughout Eastern Europe and beyond. The name "Druzhba" means "friendship", alluding to the fact that the pipeline established friendly relations between the Soviet Union and Eastern Europe through the reliable supply of oil. Today, it is the largest principal artery for the transportation of Russian (and Kazakh) oil across Europe.
Тарих
1958 жылдың 18 желтоқсанында Прагада өткен Өзара экономикалық көмек жөніндегі кеңестің (Комкон) 10-шы сессиясында шешім қабылданды және КСРО-дан Польшаға, Чехословакияға, ГДР мен Венгрияға шикі мұнай құбыржолын салу туралы келісімге қол қойылды. Алғашқыда жоспарланған ұзын құбырдың құрылысы 1960 жылы басталды. Әр ел құрылысқа қажетті барлық материалдарды, машиналар мен жабдықтарды жеткізуге міндетті болды. Чехословакияға алғашқы мұнай 1962 жылы, Венгрияға 1963 жылдың қыркүйегінде, Польшаға 1963 жылдың қарашасында, ал ГДР-ге 1963 жылдың желтоқсанында жеткізілді. Құбыр желісінің толыққанды жұмысы 1964 жылдың қазан айында басталды. "Дружба" құбыры арқылы тасымалданған алғашқы мұнай Татарстан мен Самара (Куйбышев) облыстарындағы мұнай кендерінен алынған. 1970 жылдары "Дружба" құбыр жүйесі географиялық жағынан параллель желілер салу арқылы кеңейтілді. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Германияға бағытталған солтүстік құбыр жабылды, Германия 2023 жылдың қаңтарында мұнай сатып алуды, ал Ресей 2023 жылдың ақпанында Польшаға мұнай жеткізуді тоқтатты. 2023 жылдың желтоқсанынан бастап, қол жеткізілген келісімдерге сәйкес Германия солтүстік құбыр арқылы Қазақстаннан жылына 1,2 миллион тонна мұнай импорттауды бастады.
On 18 December 1958, the 10th session of the Council for Mutual Economic Assistance (Comecon), held in Prague, adopted a decision and an agreement was signed on construction of a trunk crude oil pipeline from the USSR into Poland, Czechoslovakia, GDR and Hungary. The construction of the initially proposed long pipeline commenced in 1960. Each country was to supply all necessary construction materials, machinery and equipment. Czechoslovakia received first oil in 1962, Hungary in September 1963, Poland in November 1963, and the GDR in December 1963. The whole pipeline was put into operation in October 1964. The first oil pumped through the Druzhba pipeline originated from the oil fields in Tatarstan and Samara (Kuybyshev) Oblast. In the 1970s, the Druzhba pipeline system was further enlarged with the construction of geographically parallel lines. Following the 2022 Russian invasion of Ukraine, the northern route to Germany was closed with Germany ceasing to buy oil in January 2023 and Russia ceasing to supply oil to Poland in February 2023. From December 2023, following agreements, Germany began importing 1.2m tons of oil p. a. from Kazakhstan using the northern pipeline.
Бағыт
Мұнай құбыры Ресейдің орталығы – Татарстандағы Алметьевск қаласынан басталады, онда ол Батыс Сібір, Урал және Каспий теңізінен мұнай жинайды. Ол Оңтүстік Беларусьдағы Мазыр қаласына дейін созылады, онда солтүстік және оңтүстік тармақтарына бөлінеді. Солтүстік тармағы Беларусьтің қалған бөлігі арқылы Польшадан Германиядағы Шветтке дейін өтеді. Шветтеде «Дружба» мұнай құбыры MVL құбырымен байланысып, Росток және Спергау қалаларына жалғасады. Оңтүстік тармағы Украина арқылы өтеді. Броди қаласында «Дружба» мұнай құбыры қазіргі уақытта «Дружба» мұнай құбырынан Қара теңізге мұнай тасымалдау үшін пайдаланылатын Одесса-Броди мұнай құбырымен қосылады. Ужгородта құбыр желісі Словакияға («Дружба 1» – бастапқы «Дружба» бағыты) және Венгрияға («Дружба 2») екіге бөлінеді. Словакия арқылы өтетін желі Братислава маңында тағы да екіге бөлінеді: бір тармағы солтүстік-батысқа қарай Чехияға, ал екіншісі оңтүстікке қарай Венгрияға барады. «Дружба 1» мұнай құбыры Банска-Быстрица аймағында (Словакия) Ипель өзенінің жанында Венгрияға қарай бұрылып, Венгрия шекарасын Дрегелипаланкте кесіп өтеді және Шазаломбаттаға (беттің басындағы картада көрсетілмеген) дейін жетеді. Литвадағы ORLEN Lietuva және Латвиядағы Вентспилс мұнай терминалы Брянск облысындағы Унеха тоғысынан (картада көрсетілмеген) тармақ құбыр желісі арқылы негізгі құбыр желісіне қосылған. Бұл тармақ 2006 жылы жұмысын тоқтатты және жақын арада қайтадан жұмыс істей бастауы екіталай. «Дружба» мұнай құбыр жүйесінің Беларусь арқылы өтетін бөлігі ұзақ. Украинадағы құбырдың ұзындығы , Польшада , Венгрияда , Литвада , Латвияда , Словакияда және Чехияда 45 ірі өзенді, сондай-ақ 200 теміржол және автомобиль жолын қиып өтеді. BPS 2 мұнай өткізу қабілеті жылына 50 миллион тоннаны құрайды. BPS 2 құрылысы 2009 жылдың 10 маусымында басталды. BPS 2 2011 жылы аяқталып, 2012 жылдың наурыз айының соңында жұмыс істей бастады.
The pipeline begins at Almetyevsk in Tatarstan, the Russian heartland, where it collects oil from western Siberia, the Urals, and the Caspian Sea. It runs to Mazyr in southern Belarus, where it splits into a northern and southern branch. The northern branch crosses the remainder of Belarus across Poland to Schwedt in Germany. In Schwedt, the Druzhba pipeline is connected with the MVL pipeline to Rostock and Spergau. The southern branch runs south through Ukraine. In Brody, the Druzhba pipeline is connected with the Odesa Brody pipeline, which is currently used to ship oil from the Druzhba pipeline to the Black Sea. In Uzhhorod, the pipeline splits into lines to Slovakia (Druzhba 1 — original Druzhba route) and to Hungary (Druzhba 2). The line through Slovakia is divided once again near Bratislava: one branch leading in a northwest direction to the Czech Republic and the other going southward to Hungary. The Druzhba 1 pipeline branches off toward Hungary in Banská Bystrica Region (Slovakia) near the river of Ipeľ, crosses the Hungarian border at Drégelypalánk and leads to Százhalombatta (not depicted on the map at the beginning of the page). The ORLEN Lietuva in Lithuania and Ventspils oil terminal in Latvia are connected to the main pipeline by the branch pipeline from the Unecha junction in Bryansk Oblast (not shown on the map). This branch has ceased operation in 2006 and is not likely to become operational again any time soon. The part of the Druzhba pipeline system which runs via Belarus is long. The length of the pipeline in Ukraine is , in Poland , in Hungary , in Lithuania , in Latvia , and in Slovakia and in the Czech Republic together around The pipeline crosses 45 major rivers as well as 200 railways and highways. The throughput capacity of BPS 2 is 50 million tonnes of oil annually. The construction of the BPS 2 started on 10 June 2009. The BPS 2 was completed in 2011 and began to function in late March 2012.
2009 жылғы транзиттік алымдарға қатысты қатардағы даулар
Соңғы бірнеше жыл бойы Ресей мен Украина транзиттік төлемдер дауында болып келеді, себебі Еуропаны ресейлік мұнай мен газбен жабдықтаушы негізгі құбырлар Украина арқылы өтеді. Осы даулардың басты себебі табиғи газ транзиті болды. 2009 жылдың 28 желтоқсанында Ресейдің хабарламасына сілтеме жасай отырып, Словакия үкіметі Ресей Украинамен транзиттік төлемдері бойынша дауға байланысты Словакияға, Венгрияға және Чехияға мұнай жеткізуді тоқтатуы мүмкін екенін ескерткенін мәлімдеді. Бірақ, келесі күні Украинаның «Нафтогаз» компаниясы Ресей Украина арқылы транзит төлемдерін 30 пайызға арттыруға келіскенін растады. 2010 жылы Украина арқылы транзит өткізілетін мұнайдың бір тоннасына тариф 7,8 доллардан 9,50 долларға (немесе 6,6 евроға) дейін өседі деп күтілуде, бұл Ресейдің энергия ресурстарының бағасын өсіру туралы шешімінің нәтижесінде болды. Бұған қоса, Украинаның талабы бойынша жаңа төлемдер бұрынғы төлемдерден өзгеше, евромен жүзеге асырылады. Украинаның аумағындағы құбыр желісін жаңартуға да қомақты инвестициялар қажет, себебі құбырлар тозуға шалдыққан. Ресей мен Украина 2010 жылы Украина арқылы тасымалданатын мұнай көлемі туралы да келісімге келді. 2010 жылы Украина арқылы Словакияға, Чехияға және Венгрияға тасымалданатын мұнайдың жалпы көлемі 15 миллион тоннаны құрайды, бұл 2008 жылғы 17,1 миллион тоннадан кем.
For the last several years, Russia and Ukraine have been tied up in transit fee disputes as the major pipelines supplying Europe with Russian oil and gas run through Ukraine. The continuous disputes were primarily based on transit of natural gas. On December 28, 2009, referring to Russia's announcement, Slovakian government said Russia issued warnings that it would stop oil supplies to Slovakia, Hungary and the Czech Republic over a transit fees dispute with Ukraine. However, the next day, Ukraine's Naftogas issued a statement confirming that Russia agreed to a 30 percent increase in the transit fees through Ukraine. The alleged rise in the tariff will be from $7.8 to $9.50 (or €6.6) per tonne of oil for transiting Ukraine in 2010, and this was implemented due to the decision from Russia to raise prices of the energy resources. Additionally, unlike previous payments, new payments will be made in Euros, as this was one of Ukraine's demands. Also, Ukraine needs substantial investments to update the network on its territory as the pipeline has aged. Russia and Ukraine also agreed on the volume of oil to be transported through Ukraine in 2010. The overall amount of oil to be transported to Slovakia, the Czech Republic and Hungary through Ukraine in 2010 will be 15 million tonnes, a decrease from 17.1 million tonnes in 2008.
2019 жылғы мұнай ластануы туралы жанжал
Мұнай жеткізу 2019 жылдың 20 сәуірінде құбыржолда органикалық хлоридтің жоғары концентрациясы анықталғандықтан тоқтатылды. Бұл химиялық қоспалар Ресей мен Еуропадағы құбырлар мен жабдықтарды ластады, бұл миллиардтаған долларлық экономикалық залалға әкелді. Оқиға бойынша тергеу жалғасуда, Ресейде мұнай ұрлап, оны жасыру үшін құбырға органохлорид құйған күдіктілер ұсталды. Бір айдан кейін ластанған мұнай үшін төлем мәселесі бойынша даулар келіп туды. Мамыр айының соңында, ластану анықталғаннан кейін бір ай өткен соң Ресей құбыр желісінде қалған 8,9 млн тонна ластанған мұнайдың бір бөлігін қайтарып алуға келісті. Жалпы ластанған мұнай қоры, құбыр желісіндегі және цистерналарға немесе қоймаға соққан басқа да мұнай қорының көлемі 20-дан 40 млн тоннаға дейін бағаланды. Бұл мұнайдың барлығын тазарту алдында сұйыту қажет. 2019 жылдың қыркүйек айының ортасында, ластану байқалғаннан кейін шамамен бес ай өткен соң, Польша құбыр желісінің операторы құбыр желісінің бөлігі ластанудан тазартылғанын және қалыпты жұмыс істеп жатқанын растады. 450 мың тонна ластанған мұнай қоймаға ауыстырылды. Сондай-ақ 2019 жылдың қыркүйегінде BP және Total мұнай компаниялары бұрын құбырдан алған 2,3 млн баррель (300 000 тоннадан астам) ластанған мұнайды сатуға тырысты.
The delivery of oil was halted on 20 April 2019 due to high concentrations of organic chloride found in the pipeline. These chemical compounds contaminated the pipeline and equipment in Russia and Europe causing an economic impact of billions of dollars. Investigation into the scandal is ongoing with individuals being detained in Russia suspected of having stolen oil and pouring in organochloride to the pipeline to cover up the theft. Disputes over payment for contaminated oil were ongoing a month later. By late May, a month after the contamination was discovered, Russia agreed to take back some of the 8 9m tons of contaminated oil remaining in the pipeline. Estimates of overall contaminated stock, including that still in the pipeline and other stock pumped to tankers or to storage range from 20 40m tons as of end May. This stock will all require dilution before it can be refined. In mid September 2019, almost five months after the contamination was noticed, the Polish pipeline operator confirmed their section of the pipeline had been cleared of contamination and was operating normally. 450,000 tons of contaminated oil had been moved to storage. Also in September 2019, oil companies BP and Total were trying to sell 2.3m barrels (over 300,000 tons) of tainted oil that they had received earlier from the pipeline.
2020 Беларусь Ресей
2020 жылдың ақпан айында Беларусь, егер Ресей қажетті көлемде шикі мұнаймен қамтамасыз етпесе, «Дружба» құбыр жолынан мұнай алу қаупін ескертті. 2022 жылдың ақпанына дейін Ресейдің Беларуське 2020 жылға мұнай жеткізілуі туралы келісімге қол жеткізілмеді және тасымалдау көлемі бұрын жоспарланған 2 миллион тоннадан 500 000 тоннаға дейін азайды. Беларусь президенті Александр Лукашенко Мәскеудің Беларусь Ресеймен бірігуінің орнына энергиямен жабдықтау туралы келісім жасауды ұсынғанын, осының келіссөздердің сәтсіз аяқталуына себеп болғанын мәлімдеді.
In February 2020, Belarus threatened to take oil from the Druzhba pipeline if Russia did not supply it with the required volumes of crude oil. As of February 2022, Russian oil supplies to Belarus had not been agreed to for 2020 and shipments had dwindled to 500,000 tonnes, down from a previously planned 2 million tonnes. Belarusian President Alexander Lukashenko said Moscow hinted at an energy supply deal in exchange for Belarus merging with Russia, which caused talks to collapse.
2023 жылы құбырдың ықтимал саботажына қатысты түсініктеме
2023 жылы 2022-2023 жылдарғы Пентагон құжаттарының аясында жарияланған құпия АҚШ барлау құжаттарында Украина Президенті мен вице-премьер Юлия Свириденко арасындағы әңгімеге қатысты жазба болды, онда Владимир Зеленский Ресей-Украина соғысы кезінде Орбан үкіметі Кремльге тым жақын болғандықтан, Венгрия өнеркәсібіне нұқсан келтіру үшін «Дружба» құбыржолын жаруды ұсынған. Венгрия үкіметінің өкілі Зеленскийдің бұл саботаж ұсынысы Венгрияны Еуропалық бейбітшілік қорына қаржыландыруды тоқтатуға мәжбүрлегенін мәлімдеді.
In 2023, apparent classified U. S. intelligence documents released in the 2022–2023 Pentagon document leaks included a note of a conversation between the President of Ukraine and Deputy Prime Minister Yulia Svyrydenko in which Volodymyr Zelensky suggested blowing up the Druzhba pipeline to hit Hungarian industry, as Orban's government was too friendly towards the Kremlin during the Russo Ukrainian War. A Hungarian government official stated that this proposed sabotage by Zelensky prompted Hungary to block funding of the European Peace Facility.