Кіріспе

Фокс бассейні – Гудзон шығанағының солтүстігінде орналасқан мұхиттық бассейн, Канаданың Нунавут аймағында, Баффин аралы мен Мелвилл түбегі аралығында. Жылдың көп бөлігінде теңіз мұзы (жаға мұзы) және көптеген мұз жалаңдарынан құралған қалқыма мұзбен тоңқан болады. Бассейндегі қоректік заттарға бай, суық сулар фитопланктон үшін өте қолайлы, ал оның ішіндегі көптеген аралдар Сабиннің шаяндары және жағалау құстарының көптеген түрлері сияқты құстардың маңызды мекендеу орындары болып табылады. Жаз айларында балықтардың қашалоттары бассейннің солтүстік бөлігіне көшіп келеді. Бассейн ағылшын саяхатшысы Люк Фокс есімімен аталады, ол 1631 жылы оның төменгі бөлігіне кірген.

Су жолдары

Фокс бассейні – кең, көбінесе жайлы тереңдікте, әдетте тереңдігі кем, ал оңтүстікке қарай тереңдігі дейін жетеді. Су тасқынының диапазоны оңтүстік-шығыста басталып, солтүстік-батысқа қарай дейін төмендейді. Жылдың көп бөлігінде солтүстікте құрлыққа тірелген мұз басым, ал оңтүстікте мұз қалыңдайды. Фокс бассейні қыркүйек айына дейін сирек мұзсыз болады, ашық мұз жаз бойы жиі кездеседі. Күшті тасқын ағыстары мен жоғары желдер мұзды үнемі қозғалыста ұстап тұрады және бүкіл аймақ бойынша көптеген полиньялар мен жағалау тіліктерінің пайда болуына себеп болады. Осы қозғалыс, судың жоғары шөгінді мөлшерімен бірігіп, Фокс бассейнінің теңіз мұзын қара және кедір-бұдыр етеді, оны Канада Арктикасының басқа мұздарынан оңай ажыратуға болады. Фокс бассейні Fury және Hecla бұғаздары арқылы Ботия шығанағымен, ал кең Фокс арнасы арқылы Гудзон шығанағы мен Гудзон бұғазымен байланысады. Сонымен қатар, ол Фрозен бұғазы арқылы Репульс шығанағымен және Роус Велкем шығанағымен де байланысты.

Жағалау

Облыстың оңтүстік жартысы тасты және тік жарлы, ал солтүстігі көбінесе жазық. Аймақтың оңтүстік бөлігінде көптеген теңіз құстары ұялайтын биік жартастар бар. Шығыс Фокс бассейнінің кең жазық бөлігінде, сондай-ақ Саутгемптон аралының шығанақтарында жағалау батпақтары мен таяз сулы жазықтар кездеседі.

Жабайы табиғат

Бұл Канада Арктикасының көпке танылмаған аймақтарының бірі, бірақ ол биологиялық жағынан бай және әртүрлі екенін дәлелдеп жатыр. Солтүстік Фокс бассейніндегі көптеген полиниялар сақалды тұяқтардың жоғары тығыздығына және Канададағы ең үлкен морждар тобына (6,000-нан астам жеке тұлға) қолдау көрсетеді. Сақиналы тұяқ пен ақ аю кең таралған, ал Солтүстік Саутемптон аралы Канададағы ақ аюлардың ең жоғары тығыздықта қыстайтын аймақтарының бірі болып табылады. Белуга және нарвал да кездеседі. Ине қабыршақты киттер мен белугалардың екеуі де Солтүстік-Шығыс Гудзон шығанағының суларында қыстайды. Бұрын Гудзон шығанағында кездесетін жалғыз қаңқалы киттер осылар ғана еді, бірақ жақында басқа кит түрлері, мысалы, горбатый кит және минк киті де осы суларға көшіп келетіні расталды. Аймақ Сабине албатыросының Солтүстік Америкадағы негізгі ортасы болып табылады, мұнда шамамен 10,000 жұп ұялайды. Қара гуллемоттар, арктикалық шағалалар және глаукус, сельдь және піл сүйегімен жұлдыздар да мұнда көбейеді. Баффин аралындағы Кукджуактың Ұлы жазығы әлемдегі ең ірі қаз ұялайтын орын болып табылады, онда 1,5 миллионнан астам құс бар, олардың 75 пайызы - қар қаздары, ал қалғаны - Канада және Брант қаздары. Жағалау құстары мен үйректер де көптеп кездеседі. Жүз мыңдаған қалың мүсірлі гагаркалар Диггес бұғазы мен Оңтүстіктегі Коутс аралының жартастарында көбейеді.

Мәртебе

Бұл аймақ ұлттық теңіз табиғат қорғау аймақтары жүйесіне енгізілмеген. Өкілдік теңіз аймақтарын анықтауға қатысты зерттеулер әлі басталмаған.